Bước tiến là hồ sơ quy hoạch, chưa phải quyết định xây dựng
Quy hoạch chi tiết sân bay là bước xác định cụ thể cách tổ chức, quy mô và các hạng mục của một cảng hàng không trong khuôn khổ quy hoạch hệ thống đã được định hướng. Với Măng Đen và Vân Phong, Bộ Xây dựng đã thống nhất chủ trương tiếp nhận hồ sơ quy hoạch chi tiết do Sun Group hỗ trợ, sau khi gửi công văn tới hai địa phương, Cục Hàng không Việt Nam và doanh nghiệp. Đây là tiến triển đáng chú ý vì công việc lập hồ sơ có thể được thúc đẩy bằng sản phẩm nghiên cứu cụ thể, thay vì hỗ trợ tiền để cơ quan nhà nước tự tổ chức lập quy hoạch. Nhưng không nên đọc bước này thành quyết định đầu tư hay khởi công: hồ sơ còn phải được tiếp nhận, rà soát, đánh giá và trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Lý do lập quy hoạch chi tiết xuất phát từ nhu cầu đầu tư phục vụ phát triển kinh tế - xã hội theo đề xuất của các địa phương. Bộ Xây dựng cũng nêu rằng nếu dùng ngân sách nhà nước bố trí cho Bộ, quá trình tổ chức lập quy hoạch cần thực hiện nhiều thủ tục theo quy định. Vì thế, điểm đáng quan tâm không chỉ là tên một nhà tài trợ xuất hiện trong quy trình, mà là ranh giới rõ giữa hỗ trợ nghiên cứu và thẩm quyền phê duyệt vẫn thuộc cơ quan quản lý.
Măng Đen là phương án hàng không cho vùng cao
Sân bay Măng Đen, tại tỉnh Quảng Ngãi, được bổ sung vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc với tính chất cảng nội địa, cấp sân bay 4C. Theo các chỉ tiêu quy hoạch được công bố, đến năm 2030 sân bay dự kiến đạt công suất khoảng 1 triệu hành khách mỗi năm, sử dụng khoảng 350 ha đất và có chi phí đầu tư ước tính 4.933 tỷ đồng. Những con số này cho thấy một dự án có quy mô đáng kể, nhưng trọng tâm của Măng Đen là kết nối vùng cao, khác hẳn phương án xây dựng trên mặt nước ở Vân Phong.
Điều cần giữ tỉnh táo là các chỉ tiêu trên thuộc quy hoạch hệ thống và mang tính dự kiến. Quy mô cụ thể sẽ được xác định trong quá trình lập quy hoạch chi tiết. Vì vậy, hồ sơ do Sun Group hỗ trợ có ý nghĩa làm rõ phương án, chứ chưa biến các thông số hiện tại thành cam kết cuối cùng về diện tích, công suất hay kinh phí.
Vân Phong khác biệt ở vị trí sân bay trên biển
Sân bay Vân Phong được định hướng là cảng hàng không quốc tế, cấp sân bay 4E; theo phương án nghiên cứu, công trình đặt trên vùng mặt nước ven bờ, với diện tích khoảng 497,1 ha. Đây là khác biệt nổi bật so với Măng Đen: một phương án hướng tới không gian ven biển và mặt nước, phương án kia là sân bay nội địa phục vụ khu vực vùng cao. Vân Phong vì thế đặt ra yêu cầu quy hoạch gắn chặt với điều kiện địa hình và vị trí ven biển, thay vì chỉ đối chiếu công suất giữa hai dự án.
Theo các chỉ tiêu hiện có, đến năm 2030 sân bay Vân Phong dự kiến phục vụ khoảng 1,5 triệu hành khách mỗi năm, có diện tích khoảng 497,1 ha và chi phí đầu tư ước tính 9.214 tỷ đồng. Cần nhấn mạnh: đây là số liệu dự kiến trong quy hoạch hệ thống, không phải kết quả quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt. Cách gọi “sân bay trên biển” mô tả phương án vị trí nghiên cứu, không đồng nghĩa công trình đã được quyết định triển khai.
Các bước phía trước mới quyết định mức độ hiện thực
Sun Group phải phối hợp với Cục Hàng không Việt Nam và các đơn vị liên quan, đồng thời phản hồi ý kiến, hướng dẫn của Cục trong thời hạn không quá 30 ngày. Nếu quá hạn không có phản hồi, Bộ Xây dựng sẽ xem như doanh nghiệp không tiếp tục hỗ trợ hồ sơ quy hoạch chi tiết. Sau khi hồ sơ hoàn tất, Cục Hàng không Việt Nam tiếp nhận, rà soát, đánh giá và thực hiện thủ tục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.
Đây là phần cần theo dõi thay vì suy diễn từ các con số hấp dẫn: tiến độ hoàn thiện hồ sơ, kết quả thẩm định và quyết định phê duyệt mới cho biết hai phương án sẽ đi xa đến đâu. Bước thống nhất tiếp nhận hỗ trợ tạo đà cho quy hoạch sân bay, nhưng chưa thay thế những thủ tục tiếp theo. Kết luận hợp lý lúc này là Măng Đen và Vân Phong đã tiến thêm một nấc về chuẩn bị quy hoạch; khác biệt giữa sân bay vùng núi và sân bay trên biển đã hiện rõ, còn khả năng triển khai vẫn phải chờ các quyết định tiếp theo.
