Rà soát theo quý để tránh lệch nhịp đầu tư
Cơ chế phối hợp rà soát tiến độ dự án lưới điện là việc hai đơn vị cùng cập nhật tiến độ, xử lý vướng mắc và điều chỉnh kế hoạch để các hạng mục truyền tải, phân phối liên quan sẵn sàng vận hành đồng bộ. Ngày 10/11 tại Hà Nội, EVNNPT và EVNNPC thống nhất thực hiện việc này ba tháng một lần, tập trung vào các dự án 110kV và 220kV đã nằm trong thỏa thuận. Đây là bước cần thiết: đường dây, trạm biến áp và các xuất tuyến đấu nối không thể phát huy hiệu quả nếu mỗi bên lập tiến độ riêng. Thỏa thuận hướng tới phối hợp đầu tư xây dựng để đáp ứng nhu cầu phát triển lưới điện miền Bắc, thay vì chỉ kiểm đếm công trình sau khi chậm tiến độ. Hai chủ tịch hội đồng thành viên Nguyễn Quang Trung và Đỗ Nguyệt Ánh đồng chủ trì hội nghị thống nhất cơ chế này.
Quy mô dự án khiến việc phối hợp không thể làm theo vụ việc
Theo rà soát thỏa thuận ký tháng 8/2024, danh mục phối hợp gồm 47 dự án: 37 công trình xây dựng mới và 10 dự án tại các trạm biến áp 220kV đang vận hành. Hai bên đã đưa vào vận hành đồng bộ 49 ngăn lộ 110kV tại 10 trạm biến áp 220kV. Tuy vậy, một số công trình chậm so với kế hoạch và phải chuyển thời gian thực hiện sang giai đoạn 2026–2028. Những con số này cho thấy rà soát định kỳ không nên chỉ là thủ tục báo cáo: danh mục lớn và tiến độ trễ đòi hỏi phải nhận diện sớm điểm nghẽn, xác định trách nhiệm và cập nhật kế hoạch. Nhu cầu điện tăng càng làm việc ấy cấp bách; công suất cực đại của EVNNPC đạt 21.142 MW ngày 24/6/2026, tăng khoảng 11,4% so với năm trước.
Áp lực đến từ tăng trưởng kinh tế, khu công nghiệp và các địa bàn có phụ tải đi lên nhanh. Khi nhu cầu bổ sung nguồn cấp, nâng công suất trạm và tăng khả năng đấu nối cùng xuất hiện, chậm một hạng mục có thể làm giảm hiệu quả của cả chuỗi đầu tư. Vì vậy, đánh giá tiến độ phải gắn với nhu cầu thực tế, không chỉ với lịch xây dựng ban đầu.
Dữ liệu phụ tải là đầu vào, phối hợp sớm là cách tháo gỡ
Cách vận hành cơ chế được xác định theo hướng hai chiều. EVNNPC thường xuyên cập nhật dự báo phụ tải, tiến độ các nguồn điện và thời điểm dự kiến vận hành đường dây 110kV đấu nối sau trạm 220kV. Từ dữ liệu đó, EVNNPT có thể điều chỉnh tiến độ các hạng mục liên quan để đáp ứng nhu cầu cấp điện và giải tỏa công suất nguồn. Hai bên cũng thống nhất trao đổi từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư về vị trí trạm, hướng tuyến, thiết kế và tổ chức thi công; nếu quy hoạch, vị trí hoặc hướng tuyến thay đổi, thông tin cần được chuyển kịp thời để cùng xử lý. Với dự án điện 110kV và đường dây 220kV, điểm đáng chú ý là kết nối kế hoạch trước khi triển khai giúp giảm nguy cơ công trình của bên này hoàn thành nhưng chưa thể ghép nối hiệu quả với lưới bên kia.
Nút thắt thực tế còn nằm ở quy hoạch, thủ tục đầu tư, thỏa thuận hướng tuyến và giải phóng mặt bằng. Bởi vậy, rà soát ba tháng một lần chỉ tạo giá trị nếu các đầu mối có quyền cập nhật kế hoạch, nêu rõ trách nhiệm và theo dõi việc xử lý sau cuộc họp. Phối hợp với chính quyền địa phương và giữa các ban quản lý dự án, đơn vị vận hành cũng là phần thiết yếu, không phải việc phụ.
Thước đo cuối cùng là điện đến người dân và doanh nghiệp
Đối với khách hàng, kết quả có ý nghĩa không nằm ở số cuộc họp mà ở việc lưới điện vận hành an toàn, liên tục và ổn định hơn. Khi hạng mục truyền tải và phân phối được đưa vào vận hành đồng bộ, khả năng cấp điện cho khu dân cư, cơ sở sản xuất và khu công nghiệp sẽ bớt phụ thuộc vào những mắt xích chưa hoàn thành. Đây cũng là lý do phối hợp đầu tư giữa EVNNPT EVNNPC cần gắn tiến độ với phụ tải và mốc vận hành cụ thể, thay vì chỉ duy trì một danh sách dự án chung.
Kết luận, rà soát theo quý là cơ chế hợp lý để phát hiện lệch tiến độ và điều chỉnh kế hoạch trên lưới điện miền Bắc, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, việc xử lý vướng mắc và trách nhiệm theo đến cùng. Nếu hai đơn vị biến thông tin phụ tải và thay đổi quy hoạch thành quyết định phối hợp kịp thời, danh mục dự án 110kV và 220kV có cơ hội vận hành đồng bộ hơn; đó mới là lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế khu vực.
