Chia sẻ kinh nghiệm trước những dự án ngày càng phức tạp
Kiểm toán đường sắt là việc xem xét tính hợp pháp, chi phí, tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư trong các dự án, giúp nhận diện rủi ro và củng cố trách nhiệm giải trình. Chiều 26/10 tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Ủy ban Kiểm toán Indonesia tổ chức hội thảo chung lần thứ năm, tập trung vào dự án đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao. Hai bên không chỉ trao đổi kỹ thuật: họ đang bàn cách giám sát những công trình tiêu tốn nhiều nguồn lực, kéo dài qua nhiều giai đoạn và có nhiều khâu dễ phát sinh sai lệch. Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Trần Minh Khương và ông Sarjono, Vụ trưởng Vụ Kiểm toán I của Indonesia, đồng chủ trì. Trong bối cảnh hai nước đẩy mạnh đầu tư công, đây là chủ đề cần được ưu tiên, không nên xem như hoạt động chuyên môn mang tính hình thức.
Kiểm soát từ hồ sơ đầu tư đến chi phí thực tế
Giá trị của hợp tác Việt Nam Indonesia nằm ở việc chia sẻ cách phát hiện vấn đề cụ thể, thay vì dừng ở trao đổi nguyên tắc. Indonesia báo cáo hệ thống đường sắt khoảng 8.800 km, 600 nhà ga và hơn một triệu chuyến tàu mỗi năm; cơ quan kiểm toán nước này chú ý đến chênh lệch giữa sổ sách tài sản và hiện trạng, kiểm soát nội bộ cũng như tài sản và công trình dở dang. Kết quả kiểm toán được gửi tới các cơ quan đại diện, ý kiến phản hồi thực hiện trong 80 ngày, còn tỷ lệ thực hiện kiến nghị trung bình được thông tin ở mức 85–86%. Phía Việt Nam cho biết việc kiểm toán dự án đường sắt đô thị xem xét quy trình từ chủ trương đầu tư, nghiên cứu khả thi, khảo sát, thiết kế, dự toán đến lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu và thanh toán. Cách tiếp cận xuyên suốt này giúp quản lý dự án hạ tầng gắn kiểm soát chi phí với tiến độ, chất lượng và hiệu quả.
Hợp tác cần tiếp tục chuyển thành năng lực giám sát
Các dự án đường sắt có chu kỳ dài và nhiều hợp đồng liên kết, nên sai sót ở khâu chuẩn bị có thể kéo theo hệ quả trong quản lý chi phí, tiến độ và chất lượng. Vì vậy, chia sẻ phương pháp kiểm toán có ý nghĩa thực tế: nó giúp cơ quan giám sát so sánh cách nhận diện rủi ro, đồng thời đặt minh bạch tài chính công cạnh trách nhiệm thực hiện kiến nghị. Quan hệ giữa hai cơ quan kiểm toán được thiết lập từ năm 1999 và củng cố qua các bản ghi nhớ năm 2011, 2017. Hội thảo khép lại với mong muốn tiếp tục tổ chức các hoạt động trao đổi tương tự; phía Indonesia cũng cho biết hiện mới kiểm toán tài chính đối với công trình đường sắt và dự kiến nghiên cứu kiểm toán hoạt động trong những năm tới. Đây là bước tiếp theo đáng chú ý: hợp tác chỉ tạo khác biệt khi bài học được chuyển thành phương pháp kiểm tra tốt hơn và kiến nghị được theo dõi đến cùng.
