Cảnh giác cần bắt đầu từ kỹ năng mỗi ngày
Lừa đảo trực tuyến là hành vi dùng Internet, mạng xã hội hoặc các kênh liên lạc số để đánh lừa người dùng, lấy cắp thông tin hay chiếm đoạt tài sản. Khi thủ đoạn liên tục thay đổi, tuyên truyền cộng đồng có giá trị vì giúp người dân nhận biết dấu hiệu đáng ngờ trước khi phản ứng hoặc chia sẻ dữ liệu.
Ngày 4/11, Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội nghị phổ biến công tác phòng, chống lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng và phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc. Sự kiện có gần 130 đại biểu, gồm tu sĩ, ủy viên Ủy ban Đoàn kết Công giáo tỉnh và thành viên hội đồng mục vụ các giáo xứ khu vực Nha Trang. Quy mô ấy cho thấy thông tin phòng ngừa có thể đi vào những mạng lưới cộng đồng vốn gần gũi với người dân, thay vì chỉ dừng ở cảnh báo chung chung.
Báo cáo viên Công an tỉnh Khánh Hòa trình bày các thủ đoạn chiếm đoạt tài sản trực tuyến đang diễn biến phức tạp, đồng thời hướng dẫn cách nhận diện và xử lý tình huống nghi vấn. Đây là phần thiết thực nhất: cảnh giác chỉ hữu ích khi người nghe biết việc cần làm lúc gặp lời mời gọi hoặc yêu cầu đáng ngờ.

Nhận ra thủ đoạn trước khi làm theo yêu cầu
Một hội nghị tuyên truyền khác tập trung vào bảo vệ bí mật nhà nước trên mạng, cảnh báo lừa đảo và hướng dẫn sử dụng không gian mạng an toàn. Đại úy Nguyễn Quốc Tuấn, cán bộ Phòng An ninh mạng, phổ biến quy định về quản lý, lưu trữ, trao đổi và cung cấp thông tin trên môi trường mạng. Nội dung này nhắc rằng rủi ro không chỉ là mất tài khoản hay tài sản: việc để lộ thông tin quan trọng cũng có thể gây hậu quả.
Các hình thức được cảnh báo gồm giả danh cơ quan chức năng hoặc ngân hàng, lừa qua mạng xã hội và tin nhắn, cũng như đường link giả mạo; thủ đoạn chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi. Người dùng nên xem xét kỹ danh tính người liên hệ và mục đích của yêu cầu, nhất là khi được thúc giục cung cấp dữ liệu hoặc mở liên kết. Không nên chia sẻ thông tin cá nhân hay tài liệu quan trọng một cách tùy tiện.
Hội nghị cũng hướng dẫn nhận diện, phòng tránh lừa đảo, bảo mật tài khoản và dữ liệu cá nhân, đồng thời sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh. Những nguyên tắc ấy không thay thế việc xử lý của cơ quan chức năng, nhưng giúp người dân giảm nguy cơ tự đưa mình vào bẫy.

Tuyên truyền cộng đồng giúp cảnh giác lan rộng
Tội phạm công nghệ cao tận dụng tốc độ lan truyền và sự tin tưởng giữa người với người; vì vậy, chỉ một cảnh báo đơn lẻ khó tạo thành lớp phòng vệ bền vững. Tại Khánh Hòa, hội nghị ghi nhận vai trò của các mô hình tại giáo xứ như “Xứ đạo bình yên”, “Vùng đồng bào Công giáo an toàn về an ninh trật tự” và tổ an ninh xung kích trong phổ biến pháp luật, tố giác tội phạm, giữ gìn an ninh từ cơ sở.
Cách tiếp cận này có sức thuyết phục vì thông tin được truyền qua những người có quan hệ thường xuyên với cộng đồng. Chức sắc, chức việc có thể vận động giáo dân chấp hành pháp luật, chia sẻ cảnh báo và khuyến khích báo tin khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Hội nghị ở địa phương khác cũng nhấn mạnh trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức và người dân trong bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện thủ đoạn lừa đảo và thông báo, tố giác hành vi đáng ngờ.
Chương trình đó còn giới thiệu chiến dịch “Không một mình”, với chủ đề năm 2026 là “Kết nối không tổn thương”, hướng đến bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên và người dùng Internet trước nguy cơ dụ dỗ, thao túng, đe dọa, tống tiền, lừa đảo hoặc xâm hại. Đây là lời nhắc rằng an toàn không gian mạng cần được xây dựng cùng nhau, trong gia đình lẫn cộng đồng.

Phòng ngừa phải trở thành thói quen chung
Các hội nghị cho thấy tuyên truyền có hiệu quả nhất khi gắn cảnh báo với kỹ năng cụ thể và mạng lưới hỗ trợ tại chỗ. Người dân cần thận trọng trước danh tính chưa được xác minh, giữ kín thông tin đăng nhập và dữ liệu cá nhân, không tùy tiện mở liên kết lạ, đồng thời báo cho cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm. Đó là những bước giản dị nhưng thiết yếu của công tác phòng chống lừa đảo.
Không thể trông đợi một buổi phổ biến chặn đứng mọi thủ đoạn mới. Nhưng nếu kiến thức được nhắc lại trong gia đình, giáo xứ, nơi làm việc và các nhóm cộng đồng, người dùng có thêm cơ hội dừng lại trước khi làm theo yêu cầu bất thường. Kết luận cần nhớ rất rõ: cảnh giác cá nhân là bước đầu, còn chia sẻ cảnh báo và tố giác kịp thời mới giúp tạo nên lớp bảo vệ chung trước lừa đảo trực tuyến.






