Hơn 2.000 ha là định hướng nghiên cứu, chưa phải dự án xây dựng
Đô thị lấn biển Đà Nẵng là định hướng mở rộng không gian đô thị ra vùng biển, được nghiên cứu để kết hợp nhà ở, du lịch, thương mại, dịch vụ và các tiện ích công cộng. Đây là một hướng quy hoạch dài hạn, không đồng nghĩa toàn bộ diện tích đã được phê duyệt để xây dựng.
Ngày 21/10, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký quyết định phê duyệt Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, đặt ra định hướng nghiên cứu phát triển hơn 2.000 ha đô thị lấn biển. Tầm vóc con số khiến kế hoạch dễ được hình dung như một cuộc tái thiết bờ biển, nhưng điều đáng chú ý hơn là nó mới xác lập hướng phát triển và những khu vực cần nghiên cứu. Ranh giới, diện tích, chỉ tiêu sử dụng đất và phương án xây dựng sẽ được xác định ở các bước quy hoạch tiếp theo, sau khi xem xét hạ tầng, môi trường, quốc phòng, an ninh và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Vì vậy, cần phân biệt quy hoạch chung đã được phê duyệt với từng dự án cụ thể đã đủ điều kiện triển khai.
Vịnh Đà Nẵng chiếm phần lớn diện tích nghiên cứu
Ba khu vực được nêu rõ cho thấy trọng tâm thay đổi không gian ven biển nằm ở vịnh Đà Nẵng: khoảng 1.500 ha tại vịnh, 450 ha quanh cảng Liên Chiểu và 100 ha ở phía Nam bán đảo Sơn Trà; quy hoạch cũng nhắc đến một số vị trí tiềm năng khác ở phía Nam thành phố. Riêng vịnh chiếm phần lớn tổng diện tích được nêu, nên cách tổ chức khu vực này sẽ có ảnh hưởng lớn đến diện mạo đô thị và quan hệ giữa thành phố với mặt nước.
Các khu đô thị dự kiến phục vụ khoảng 400.000 cư dân vào năm 2050, đồng thời có công trình công cộng, công viên, không gian mở và tiện ích cộng đồng. Đây là cơ hội tạo thêm chỗ ở và dịch vụ, nhưng lợi ích không thể chỉ đo bằng số hecta đất mới. Điều kiện người dân được tiếp cận biển liên tục, cùng yêu cầu hài hòa cảnh quan và hệ sinh thái biển, phải trở thành tiêu chí thực chất chứ không chỉ là lời cam kết trên bản vẽ.
Cảng Liên Chiểu và Thọ Quang làm đổi cách tổ chức bờ biển
Khu vực cảng Liên Chiểu được nghiên cứu lấn biển khoảng 450 ha, đồng thời chính cảng này nằm trong nhóm dự án hạ tầng chiến lược được thành phố ưu tiên giai đoạn 2026-2030 cùng hệ thống logistics hậu cần cảng. Sự giao nhau giữa phát triển cảng biển và đô thị đòi hỏi quy hoạch phải làm rõ cách kết nối giao thông, phân định hoạt động cảng với không gian dân sinh và bảo đảm hạ tầng theo kịp. Nếu những yếu tố ấy không được xử lý đồng bộ, mở rộng không gian có thể tạo thêm áp lực thay vì giải quyết bài toán phát triển.
Ở phía Đông, quy hoạch định hướng chuyển đổi chức năng cảng cá Thọ Quang để phục vụ phát triển đô thị, du lịch và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội khu vực. Đây là thay đổi đáng kể trong tổ chức không gian ven biển, nhất là với một cảng cá lớn của miền Trung. Tuy nhiên, định hướng chuyển đổi không có nghĩa hoạt động nghề cá và hậu cần biển đã được thay thế ngay lập tức: quy hoạch cũng nêu việc phát triển trung tâm nghề cá lớn ở khu vực phía Nam, gắn với ngư trường Hoàng Sa và khai thác xa bờ.
Áp lực dân số khiến lựa chọn quy hoạch càng quan trọng
Nền tảng của quy hoạch Đà Nẵng 2050 là nhu cầu tổ chức không gian cho một đô thị dự kiến tăng dân số thường trú lên khoảng 4,7 triệu người vào năm 2040 và 5,4 triệu vào năm 2050. Quy hoạch hướng tới mô hình đô thị biển sinh thái, hiện đại vào năm 2050; vì vậy, mở rộng ra biển cần được xem như một lựa chọn có điều kiện, không phải giải pháp mặc định cho mọi nhu cầu tăng trưởng.
Trong giai đoạn 2026-2030, cảng Liên Chiểu và logistics hậu cần cảng là những hạng mục hạ tầng chiến lược được ưu tiên, cùng với các dự án khác như mở rộng Cảng hàng không quốc tế Chu Lai và hoàn thiện hạ tầng Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Nhưng việc một hạng mục nằm trong danh mục ưu tiên không chứng minh rằng mọi cấu phần của đô thị lấn biển đã được phê duyệt hoặc đang thi công. Bước tiếp theo phải cụ thể hóa ranh giới và phương án, rồi kiểm tra tác động lên môi trường, hạ tầng và khả năng chống chịu khí hậu. Đó mới là thước đo việc mở rộng có phục vụ cư dân hay chỉ tạo thêm đất.
Giá trị của kế hoạch nằm ở cách giữ bờ biển cho cộng đồng
Các khu vực được nghiên cứu trải từ vịnh Đà Nẵng đến cảng Liên Chiểu và phía Nam Sơn Trà, trong khi định hướng chuyển đổi cảng cá Thọ Quang bổ sung một thay đổi khác vào cấu trúc ven biển. Những điểm này không nên được xem như các dự án độc lập: giao thông, cảng biển, nghề cá, du lịch và không gian công cộng cần được tính trong cùng một bức tranh.
Quy hoạch chỉ có ý nghĩa với người dân nếu các khu đô thị mới tạo ra tiện ích dùng chung, giữ lối tiếp cận biển liên tục và tôn trọng hệ sinh thái. Hơn 2.000 ha là quy mô nghiên cứu lớn, nhưng không phải cam kết rằng mọi diện tích sẽ được lấn hoặc xây dựng. Kết luận cần giữ rõ ràng: Đà Nẵng đã phê duyệt một định hướng phát triển dài hạn, còn ranh giới, chỉ tiêu và phương án thi công vẫn phải chờ những bước quy hoạch tiếp theo. Chính chất lượng của các bước đó sẽ quyết định liệu kế hoạch mở rộng ra biển có đem lại lợi ích công cộng hay làm bờ biển khó tiếp cận hơn.
