Theo dấu hành trình tri ân giữa chiến trường xưa
Ảnh Vị Xuyên trong bộ “Thương từng tấc đất biên cương” ghi lại hành trình của đội tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại khu vực lõi chiến trường, nơi địa hình hiểm trở khiến mỗi bước đi đều chất chứa gian nan. Giá trị của bộ ảnh không nằm ở cảnh tượng hào hùng được dàn dựng, mà ở sự kiên trì lặng lẽ của những người đang tìm cách đưa đồng đội trở về. Tác giả Giang Sơn Đông theo chân đội quy tập gần hai tháng, trong chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Những khuôn hình ấy khiến biên cương hiện lên không chỉ là đường núi và vách đá, mà còn là nơi ký ức, trách nhiệm và lòng biết ơn gặp nhau.
Từ vách đá hiểm nguy đến nghĩa trang
Câu chuyện trong ảnh được tạo nên từ những việc cụ thể: vượt đường trơn trong ngày mưa, dò tìm giữa địa hình núi đá tai mèo và lần xuống các hang hình thành sau khi đá sạt vì bom đạn. Giang Sơn Đông kể rằng những hình ảnh người lính bò xuống hang đá là một trong các khoảnh khắc khiến ông nhớ nhất. Bộ ảnh cũng ghi lại ngày hài cốt liệt sĩ được đưa về nghĩa trang, khi người dân đứng dọc hai bên đường ở phường Hà Giang để bày tỏ lòng biết ơn. Sự đối lập giữa những chuyến tìm kiếm âm thầm trên núi và cuộc đón tiễn giữa cộng đồng làm nên sức nặng của tác phẩm: quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là công việc của một đội chuyên trách, mà còn là hành trình tri ân được người dân cùng chứng kiến.
Giải thưởng ghi nhận một góc nhìn biên cương
Tại lễ trao giải Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV năm 2026, Giang Sơn Đông giành giải Nhất hạng mục ảnh bộ với tác phẩm “Thương từng tấc đất biên cương”. Giải thưởng đặt bộ ảnh bên cạnh những tác phẩm được chọn từ một cuộc thi có quy mô lớn, nhưng điều đáng nhớ hơn là lựa chọn kể về biên cương qua công việc tìm kiếm đồng đội đã khuất. Cuộc thi phát động ngày 15-3-2026, nhận tác phẩm đến 15-8-2026 và tiếp nhận gần 16.000 tác phẩm của 4.221 tác giả. Trong số các tác phẩm dự thi, ban tổ chức chọn 139 tác phẩm trưng bày; 21 tác phẩm đoạt giải gồm 2 giải Nhất, 4 giải Nhì, 5 giải Ba và 10 giải Khuyến khích.
Một dải biên cương được nhìn từ lòng biết ơn
Cuộc thi ảnh biên cương được tổ chức hai năm một lần, hướng tới giới thiệu biên giới, lãnh thổ, thiên nhiên, văn hóa, con người vùng biên đất liền và hoạt động của các lực lượng xây dựng, quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia. Bộ ảnh của Giang Sơn Đông góp thêm một lát cắt cần thiết vào bức tranh ấy: bảo vệ và gìn giữ biên cương cũng bao gồm việc không để những người đã hy sinh bị lãng quên. Những khuôn hình từ Vị Xuyên không cần phóng đại sự gian khổ; con đường trơn, hang đá và dòng người tiễn đưa đã đủ nói lên ý nghĩa của hành trình. Khi hài cốt được đưa về nghĩa trang, sự tri ân trở thành một hình ảnh chung, nối người làm nhiệm vụ với cộng đồng. Đó là lý do tác phẩm xứng đáng được nhìn nhận không chỉ như ảnh đoạt giải, mà như lời nhắc về bổn phận nhớ ơn.
