Kết nối phải đi xa hơn giao thương
Chuỗi cung ứng Việt Trung là mạng lưới liên kết doanh nghiệp, nhà máy, dịch vụ vận tải và thị trường của hai nước để phối hợp sản xuất, lưu chuyển hàng hóa và tham gia các mạng lưới thương mại khu vực, toàn cầu. Đây là hướng đi đáng ưu tiên: tăng kim ngạch trao đổi hàng hóa sẽ khó tạo lợi thế bền vững nếu doanh nghiệp chưa gắn kết được các khâu làm ra, vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm.
Ngày 29/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP Hồ Chí Minh phối hợp Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại thành phố và Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam – Chi hội TP Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo về kết nối sản xuất, logistics và chuỗi giá trị toàn cầu. Sự kiện đặt đúng trọng tâm: khi chuỗi công nghiệp thế giới tái cơ cấu, hợp tác cần mở rộng từ mua bán truyền thống sang kết nối chuỗi cung ứng, trao đổi công nghệ và chia sẻ tri thức.
Năm 2025, thương mại hai chiều đạt khoảng 256,4 tỷ USD, còn thế mạnh bổ trợ giữa hai nền kinh tế mở cơ hội cho doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu. Nhưng quy mô giao thương chỉ là điểm xuất phát; giá trị thực nằm ở việc doanh nghiệp Việt Nam có thể đảm nhận thêm công đoạn có hàm lượng giá trị cao hay không.
Sản xuất, logistics và công nghệ phải cùng vận hành
Lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa nhà máy, cảng biển, hạ tầng vận tải, tài chính và thị trường. Nếu một mắt xích chậm hoặc thiếu thông tin, chi phí và thời gian của cả hành trình hàng hóa đều bị đội lên. Vì vậy, hợp tác sản xuất không nên dừng ở việc đặt hàng hay mở rộng công suất: hai bên có thể liên kết các công đoạn, chuyển giao công nghệ, cải thiện quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng và đào tạo nhân lực.
Thành phố đặt mục tiêu nâng năng lực nhà cung ứng, ứng dụng công nghệ và giúp doanh nghiệp Việt tiến vào những công đoạn tạo giá trị gia tăng cao hơn; đồng thời ưu tiên kết nối giao thông, cảng biển và logistics, trong đó có cụm cảng Cái Mép – Thị Vải. Đây là cách tiếp cận có tính thực tế: công nghệ chỉ tạo lợi ích khi được gắn với năng lực sản xuất và mạng lưới vận chuyển.
Logistics Việt Trung có thể phát triển qua vận tải đa phương thức, cửa khẩu thông minh, kho lạnh và chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp. Công nghệ cảng thông minh, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và giải pháp năng lượng xanh cũng nằm trong các hướng hợp tác được đề xuất. Nếu triển khai hiệu quả, người dân và doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ việc hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn, chi phí thương mại giảm và nguồn cung ổn định hơn.
Từ kết nối doanh nghiệp đến chuỗi giá trị toàn cầu
Khi chuỗi giá trị được tổ chức lại theo hướng khu vực hóa, số hóa và xanh hóa, kết nối riêng lẻ giữa một nhà máy với một đơn vị vận tải là chưa đủ. Cần phối hợp cả luồng hàng, luồng vốn, thanh toán và quản trị rủi ro, đồng thời gắn sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, lưu thông hàng hóa với nhu cầu tiêu dùng. Đây là điều kiện để doanh nghiệp hai nước tiến từ quan hệ cung ứng đơn tuyến sang mạng lưới có khả năng phục vụ nhiều thị trường.
Diễn đàn Kinh tế Mùa thu và các hoạt động xúc tiến đầu tư có ích khi biến đối thoại thành đối tác, dự án và kế hoạch phối hợp cụ thể. Hội thảo ngày 29/10 tạo không gian để doanh nghiệp trao đổi về công nghiệp, cảng biển, logistics, chuyển giao công nghệ và kết nối đầu tư. Tuy nhiên, hiệu quả không thể đo bằng số cuộc gặp; thước đo thuyết phục hơn là nhà cung ứng được nâng năng lực, hàng hóa qua biên giới thuận lợi hơn và doanh nghiệp Việt có vị trí tốt hơn trong chuỗi.
Chính quyền thành phố cho biết sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước tăng kết nối, mở rộng hợp tác theo pháp luật Việt Nam. Cam kết đó cần đi cùng cơ chế triển khai và phối hợp dài hạn. Kết luận: muốn bước sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam và Trung Quốc phải kết nối sản xuất, logistics, công nghệ và thị trường thành một hệ thống vận hành thống nhất—not chỉ dựa vào quy mô thương mại.
