Từ dịch vụ logistics đến năng lực quốc gia
Logistics quốc gia là năng lực tổ chức, kết nối và vận hành dòng hàng hóa cùng hạ tầng, dữ liệu và dịch vụ trên phạm vi toàn nền kinh tế, từ sản xuất đến giao thương quốc tế. Sáng 2/11, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về định hướng phát triển logistics quốc gia và hạ tầng logistics. Thông điệp đáng chú ý không chỉ là mong muốn mở rộng một ngành dịch vụ, mà là yêu cầu đổi cách nhìn: logistics phải trở thành năng lực quốc gia. Cách tiếp cận này thuyết phục hơn vì vận tải, cảng biển, cửa khẩu, thương mại, công nghiệp và dữ liệu vốn phụ thuộc lẫn nhau. Nếu mỗi lĩnh vực được quy hoạch riêng, chi phí và độ trễ sẽ tiếp tục làm suy yếu sức cạnh tranh. Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, logistics được kỳ vọng tạo thêm động lực tăng năng suất, giảm chi phí và mở rộng không gian phát triển.
Tham vọng trung chuyển phải đi cùng năng lực thực tế
Lãnh đạo đặt mục tiêu đưa Việt Nam thành một trung tâm logistics, trung chuyển và phân phối hàng hóa quan trọng của khu vực và thế giới. Đây là bước chuyển từ phục vụ xuất nhập khẩu trong nước sang chủ động thu hút hàng quốc tế để trung chuyển, lưu kho, phân phối và tạo giá trị gia tăng tại Việt Nam. Nhưng lợi thế địa lý không tự động biến thành lợi thế cạnh tranh: hàng hóa chỉ chọn một điểm trung chuyển nếu mạng vận tải kết nối thuận tiện, thủ tục thông suốt và dịch vụ đáng tin cậy. Vì vậy, mục tiêu cần được cụ thể hóa bằng các trung tâm logistics, cửa ngõ giao thương và hành lang vận tải quốc tế đủ sức cạnh tranh. Quy hoạch cũng phải kết nối cảng biển, sân bay, đường sắt, đường bộ, đường thủy, cửa khẩu, khu công nghiệp và vùng sản xuất trong một hệ thống thống nhất. Xây dựng các điểm riêng lẻ mà thiếu liên kết sẽ tạo ra công trình, chứ chưa tạo ra một trung tâm.
Nâng tầm chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn trước mắt
Yêu cầu khẩn trương rà soát và đề xuất nâng tầm chiến lược logistics Việt Nam cần được xem như bước khởi đầu của một chương trình hành động có phân công và thời hạn, thay vì dừng ở việc điều chỉnh văn bản. Trước mắt, cần rà soát những điểm nghẽn lớn nhất để tháo gỡ trong giai đoạn đến năm 2027. Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp lớn xây dựng báo cáo tổng thể, làm rõ nội dung cần bổ sung, điều chỉnh và vấn đề vượt thẩm quyền Chính phủ. Cùng lúc, cần lựa chọn vị trí và quy mô trung tâm logistics dựa trên khả năng kết nối, nguồn hàng, vùng sản xuất, thị trường, quỹ đất và hiệu quả đầu tư. Điểm cốt yếu là công khai tiến độ, cơ quan chịu trách nhiệm và cơ chế phối hợp; nếu không, chữ “khẩn trương” sẽ thiếu sức nặng thực thi.
Hạ tầng, công nghệ và lợi ích nhìn thấy được
Chiến lược logistics phải nằm trong tổng thể phát triển đất nước và được điều phối thống nhất ở tầm Chính phủ, thay vì để từng bộ hoặc địa phương tự triển khai rời rạc. Quy hoạch mạng lưới cần gắn với công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, đô thị và hạ tầng quốc gia; đồng thời phát huy vai trò từng vùng thay vì chạy theo dự án phân tán. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh phải trở thành động lực hiện đại hóa logistics Việt Nam. Với doanh nghiệp và người dân, hiệu quả không nằm ở khẩu hiệu trung tâm khu vực mà ở giao hàng chính xác hơn, ít xe chạy rỗng, tuyến vận tải được tối ưu và hàng tồn kho được quản lý tốt hơn. Những cải thiện ấy có thể giúp dịch vụ tin cậy hơn và giảm áp lực chi phí trong chuỗi cung ứng. Kết luận rất rõ: muốn thành điểm trung chuyển quốc tế, Việt Nam phải xây dựng một mạng lưới vận hành liền mạch, có doanh nghiệp đủ năng lực và cơ chế điều phối đủ mạnh.
