Khi tiếng Anh trở thành lối vào di sản
Dạy học tiếng Anh theo dự án về di sản địa phương là cách để học sinh vận dụng ngoại ngữ khi tìm hiểu, chọn lọc và giới thiệu những giá trị văn hóa gần gũi với đời sống của mình. Ngày 28/10, Trường THCS Trương Công Định, phường Lê Chân, Hải Phòng, tổ chức chuyên đề chuyên môn kết hợp hoạt động Đoàn - Đội cấp thành phố trong năm học 2026–2027, với chủ đề tìm hiểu lễ hội Nữ tướng Lê Chân qua tiết học dự án tiếng Anh lớp 8. Tiết dạy minh họa do cô Bùi Thị Khánh Huyền cùng học sinh lớp 8B3 thực hiện. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc đưa thêm một chủ đề lịch sử vào sách vở, mà ở cách biến ngoại ngữ thành công cụ để học sinh tiếp cận câu chuyện của chính quê hương mình.
Chuyên đề được tổ chức theo hình thức hội thảo cấp thành phố, với phần dự giờ tiết dạy minh họa, tham quan sản phẩm và trao đổi rút kinh nghiệm. Cách tổ chức này giúp bài học vượt khỏi khuôn khổ một lớp học riêng lẻ: giáo viên có dịp quan sát phương pháp, còn học sinh phải sử dụng kiến thức thay vì chỉ ghi nhớ từ vựng hay mẫu câu. Đây là hướng đi thuyết phục hơn những tiết ngoại ngữ tách rời thực tế, bởi người học có lý do cụ thể để đọc, nghe, nói và viết.
Dự án khiến kỹ năng ngoại ngữ có mục đích
Trong dạy học theo dự án, học sinh không chỉ tiếp nhận thông tin do giáo viên cung cấp mà còn chủ động tìm hiểu, xử lý nội dung và trình bày điều mình khám phá. Với chủ đề lễ hội Nữ tướng Lê Chân, các em có cơ hội dùng kiến thức tiếng Anh để tìm hiểu và giới thiệu những giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương. Theo thông tin về hoạt động, việc học theo chủ đề còn tạo điều kiện để học sinh rèn cả nghe, nói, đọc, viết, đồng thời phát triển năng lực tìm kiếm thông tin, hợp tác và trình bày ý tưởng.
Đó là lợi ích thực tế của một tiết học tiếng Anh gắn với dự án: kỹ năng ngôn ngữ không còn là bài tập chỉ để hoàn thành, mà phục vụ một nhiệm vụ có ý nghĩa. Khi phải chọn thông tin và diễn đạt bằng ngoại ngữ, học sinh có thêm cơ hội thực hành tư duy và giao tiếp. Tuy vậy, giá trị của phương pháp không tự đến từ cái tên “dự án”; nó phụ thuộc vào việc học sinh có thực sự tham gia tìm hiểu, trao đổi và sử dụng tiếng Anh hay không. Chủ đề địa phương tạo được điểm khởi đầu tốt cho quá trình ấy.
Giáo dục di sản bắt đầu từ nơi thân thuộc
Lễ hội Nữ tướng Lê Chân có ý nghĩa đặc biệt với học sinh Hải Phòng: Nữ tướng gắn với vùng đất An Biên xưa, còn lễ hội mang tên bà là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lưu giữ những giá trị lịch sử và văn hóa của thành phố. Đưa câu chuyện ấy vào bài học giúp giáo dục di sản trở nên gần gũi, thay vì chỉ xuất hiện như một khái niệm cần học thuộc. Học sinh có thể kết nối kiến thức trên lớp với ký ức và bản sắc của nơi mình sống, từ đó nhìn di sản như điều cần hiểu và gìn giữ.
Phó hiệu trưởng Vũ Thị Thúy cho biết chuyên đề cụ thể hóa yêu cầu đổi mới giáo dục theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời gắn với định hướng tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Bối cảnh ấy khiến việc kết hợp ngoại ngữ với văn hóa địa phương có sức nặng hơn một hoạt động minh họa: đây là cách thử nghiệm đổi mới ngay trong lớp học. Nhưng lợi ích quan trọng không chỉ là thêm vốn từ; đó còn là cơ hội để học sinh trân trọng lịch sử quê nhà và hiểu vì sao di sản cần được tiếp nối.
Một hướng đi đáng nhân rộng nếu giữ được chiều sâu
Lãnh đạo ngành giáo dục thành phố đánh giá chuyên đề kết hợp dạy học theo dự án với giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và bồi đắp lòng tự hào dân tộc; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu gắn tri thức với cuộc sống. Nhận định ấy nêu đúng điểm mạnh của hoạt động: ngoại ngữ và giáo dục văn hóa không phải hai mục tiêu cạnh tranh, mà có thể hỗ trợ nhau khi học sinh dùng tiếng Anh để khám phá một di sản cụ thể. Hình thức hội thảo cấp thành phố cũng mở ra không gian để cán bộ quản lý và giáo viên trao đổi kinh nghiệm, thay vì để bài học chỉ dừng lại trong một tiết dạy.
Dẫu vậy, một chuyên đề đơn lẻ chưa thể chứng minh mọi dự án đều tạo ra kết quả sâu rộng. Điều đáng giữ lại là nguyên tắc: chọn nội dung có ý nghĩa với người học, giao nhiệm vụ cần vận dụng ngoại ngữ và để học sinh chủ động tham gia. Khi tri thức gắn với trải nghiệm, bài học có thể dễ nhớ, dễ áp dụng và nuôi dưỡng tình yêu quê hương. Tiết học tại Trường THCS Trương Công Định cho thấy giáo dục di sản không cần đứng ngoài chương trình ngoại ngữ; nếu được thiết kế có mục đích, chính di sản có thể làm cho việc học tiếng Anh thêm sống động và đáng nhớ.
