Từ ngày hưởng ứng đến cam kết đưa pháp luật vào đời sống
Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp tôn vinh Hiến pháp và pháp luật, đồng thời thúc đẩy cơ quan nhà nước, người dân và doanh nghiệp biến tinh thần thượng tôn pháp luật thành hành động trong đời sống và công việc. Lễ hưởng ứng năm 2026 diễn ra sáng 8/11 tại Hà Nội, do Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương tổ chức; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tham dự và phát biểu. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở nghi thức, mà ở yêu cầu chuyển từ nâng cao nhận thức sang tạo thay đổi thực chất: quy định phải xuất phát từ thực tiễn, được thi hành nghiêm túc, còn vướng mắc chính đáng cần được xử lý kịp thời. Ngày 6/11, Bộ Tư pháp thông tin lễ sẽ được tổ chức trực tiếp và có livestream trên nền tảng số của Bộ. Đây là cách tiếp cận đúng: ngày kỷ niệm chỉ có ý nghĩa khi giúp pháp luật gần hơn với người dân.
Chuyển đổi số phải cải thiện cả làm luật lẫn thi hành
Điểm nhấn của sự kiện là chuyển đổi số pháp luật được đặt vào cả hai khâu: xây dựng và tổ chức thi hành. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn được thúc đẩy để đổi mới quy trình lập pháp, rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật. Những công cụ này chỉ đáng giá nếu giúp phát hiện quy định chồng chéo sớm hơn, làm quy trình minh bạch hơn và giúp người dân tìm được thông tin dễ dàng hơn; số hóa thủ tục cũ mà không nâng chất lượng phục vụ sẽ chưa đủ. Cổng Pháp luật quốc gia được xác định là một nền tảng trọng điểm, có thể mở rộng tương tác với người dân và doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách. Vì vậy, thước đo nên là khả năng tiếp cận và hiệu quả thực thi, chứ không phải số lượng nền tảng được đưa vào sử dụng.
Đổi mới tư duy để nâng chất lượng thể chế
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Đây là định hướng cần thiết: luật không nên chỉ được đánh giá qua tốc độ ban hành, mà còn qua tính đồng bộ, khả thi và khả năng tháo gỡ điểm nghẽn phát triển. Hoạt động lập pháp của Quốc hội khóa XVI được nêu như một điểm đáng chú ý, với yêu cầu chủ động, khẩn trương và kịp thời xử lý các vấn đề cấp thiết của đất nước. Nhưng sự khẩn trương không thể thay thế việc đánh giá tác động và lắng nghe thực tiễn. Khi thể chế dễ hiểu, ổn định và có thể thực thi, pháp luật mới bảo vệ quyền lợi hợp pháp, củng cố môi trường đầu tư và khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.
Thước đo cuối cùng là thực thi và niềm tin
Sự kiện cũng chỉ ra khoảng cách giữa mục tiêu và thực tế: ở một số nơi, hoạt động hưởng ứng còn hình thức, thiếu chiều sâu, chậm đổi mới; một số quy định chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu ổn định và khả thi, trong khi tổ chức thi hành vẫn là khâu yếu. Nhìn thẳng vào những hạn chế này quan trọng hơn việc chỉ lặp lại khẩu hiệu, bởi chất lượng thể chế được kiểm chứng qua cách cơ quan công quyền giải quyết vướng mắc và chịu trách nhiệm thực thi. Sau 45 ngày, từ 20/8 đến hết 3/10/2026, cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia thu hút sự hưởng ứng của các bộ, ngành, địa phương và đông đảo người dân. Đây là tín hiệu tích cực về khả năng lan tỏa, nhưng cần nối tiếp bằng truyền thông dễ tiếp cận, thực thi nghiêm và dịch vụ pháp lý đáp ứng nhu cầu thực tế. Ngày Pháp luật chỉ tạo được giá trị bền vững khi tinh thần thượng tôn pháp luật trở thành chuẩn mực hằng ngày và thể chế thực sự mở đường cho phát triển.
