Đàm phán không dừng lại sau bầu cử
Đàm phán thương mại Việt Mỹ là tiến trình hai nước trao đổi về khuôn khổ thương mại đối ứng, nhằm xác lập quan hệ kinh tế ổn định và cân bằng hơn. Thông điệp từ Hà Nội sau bầu cử giữa kỳ Mỹ rất rõ: đàm phán vẫn tiếp tục, bất kể cục diện chính trị tại Washington có thay đổi.
Ngày 5-11, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, người phát ngôn Phạm Thu Hằng trả lời câu hỏi về ảnh hưởng của kết quả bầu cử Mỹ đối với đàm phán thương mại với Việt Nam. Bà khẳng định các cuộc đàm phán giữa hai nước vẫn đang được tiến hành. Đây là lựa chọn thông điệp thận trọng nhưng có chủ đích: thay vì suy đoán về tác động chính trị, Việt Nam nhấn mạnh tính liên tục của tiến trình và lợi ích thiết thực mà một thỏa thuận cần tạo ra.
Cách tiếp cận ấy có cơ sở. Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là một trụ cột trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–Mỹ. Vì vậy, thương mại Việt Mỹ không nên bị nhìn như một vấn đề tách rời, hay chỉ phụ thuộc vào một biến động chính trị nhất thời.
Biến động ở Quốc hội Mỹ là bối cảnh, chưa phải kết quả
Bầu cử giữa kỳ Mỹ khép lại ngày 3-11 theo giờ địa phương. Các ứng viên Đảng Dân chủ giành đa số tại cả Thượng viện lẫn Hạ viện, trong khi trước bầu cử, hai viện đều do Đảng Cộng hòa kiểm soát. Thay đổi này tạo thêm một tầng bất định trong chính trường Mỹ, nhưng không đồng nghĩa đàm phán với Việt Nam sẽ tự động đổi hướng.
Các nghị sĩ khóa mới dự kiến nhậm chức từ tháng 1-2027. Tuy nhiên, những điều chỉnh thuế quan dành cho từng nước hoặc nhóm hàng chủ yếu được xử lý qua đàm phán với Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ, thuộc nhánh hành pháp. Quốc hội có thể tăng giám sát và tạo sức ép chính trị, nhưng khả năng trực tiếp hạn chế quyền của tổng thống vẫn bị ràng buộc bởi các giới hạn thể chế.
Điều đó khiến việc đọc kết quả bầu cử như một bước ngoặt chắc chắn cho đàm phán là vội vàng. Thay đổi cán cân tại Quốc hội có thể tác động đến môi trường chính sách, song trọng tâm trước mắt vẫn là nội dung hai đoàn đàm phán có thể thống nhất.
Tiến trình đã gần đích, nhưng cần một thỏa thuận có ích
Thông tin về số vòng đàm phán được công bố ở những thời điểm khác nhau: Bộ Công Thương cho biết hai bên đã trải qua 6 vòng liên quan đến hiệp định thương mại đối ứng; một thông tin khác đầu tháng 10 nêu 7 phiên chính thức, cùng nhiều phiên ở cấp bộ trưởng và cấp kỹ thuật. Hai con số phản ánh các mốc cập nhật khác nhau, không nên gộp thành một số liệu duy nhất.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, hai bên cơ bản đã hoàn tất gần như toàn bộ nội dung, chỉ còn một số vấn đề kỹ thuật cần trao đổi và làm rõ. Bộ kỳ vọng phối hợp với các cơ quan Mỹ, đặc biệt là Cơ quan Đại diện Thương mại, sẽ giúp hoàn thiện đàm phán để tiến tới ký kết và thực thi trong thời gian sớm nhất. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng kỳ vọng không đồng nghĩa với việc thỏa thuận đã hoàn tất.
Lập trường Hà Nội đặt đúng thước đo cho giai đoạn cuối: quan hệ kinh tế, thương mại cần phát triển cân bằng, hài hòa và bảo đảm lợi ích của doanh nghiệp lẫn người dân hai nước. Một hiệp định chỉ đáng gọi là tiến bộ nếu tạo khuôn khổ ổn định, mở cơ hội hợp tác và phân bổ lợi ích thuyết phục; tốc độ ký kết tự thân không thể thay thế chất lượng cam kết.
