Hạn chót buộc dự án chuyển từ xây dựng sang sẵn sàng vận hành
Sân bay Long Thành giai đoạn 1 là dự án cảng hàng không quốc tế đang được triển khai với mục tiêu đưa vào vận hành, khai thác trước ngày 31/12/2026; để đạt mốc này, công trình phải hoàn tất cả thi công lẫn điều kiện an toàn, pháp lý và tổ chức khai thác. Ngày 5/11, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 11272/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc đẩy nhanh tiến độ dự án.
Mốc thời gian không còn là mục tiêu xa để xử lý sau khi xây dựng xong. Chỉ đạo được đưa ra sau khi xem xét các báo cáo tình hình dự án của Bộ Xây dựng lập ngày 20/10 và 27/10/2026. Điều đó cho thấy trọng tâm đã chuyển sang kiểm chứng khả năng hoàn tất đồng bộ: hạng mục xây lắp, thiết bị, nghiệm thu, cấp phép và phối hợp giữa các cơ quan. Với tiến độ sân bay Long Thành, hoàn thành từng phần nhưng để thủ tục hoặc kết nối chậm vẫn có thể làm lỡ ngày khai thác.
Rà soát điều kiện khai thác, không chỉ đếm phần việc còn lại
Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo ACV xây dựng phương án tổ chức khai thác sân bay Long Thành, bảo đảm an ninh, an toàn, tính khả thi và hiệu quả; đồng thời chủ trì phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan rà soát toàn bộ phương án, điều kiện cần thiết để vận hành trước hạn. Đây là yêu cầu đúng trọng tâm: một sân bay hoàn thiện về hình thức chưa thể đón khách nếu chưa qua nghiệm thu, kiểm tra điều kiện khai thác, cấp phép và chấp thuận chuyên ngành hàng không.
ACV phải lập và phê duyệt kịch bản vận hành thử nghiệm gói thầu 5.10, gồm hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy, thiết bị nhà ga và hệ thống quản lý sân bay; việc thử nghiệm tiến hành sau khi thi công, lắp đặt hoàn tất. Doanh nghiệp còn phải đánh giá kết quả chuẩn bị khai thác và chuyển giao vận hành (ORAT), thử nghiệm lại cùng những rủi ro còn tồn tại. Mỗi thủ tục cần có mốc bắt đầu, hạn hoàn thành, hồ sơ và đơn vị chịu trách nhiệm. Nếu thiếu lịch trình chi tiết, các bước hành chính có thể trở thành nút thắt cuối cùng.
Nhà thầu chậm tiến độ có thể bị xử lý theo hợp đồng
Chỉ đạo không dừng ở việc thúc tiến độ chung. ACV phải rà soát khối lượng còn lại của từng gói thầu, nhất là những gói có nguy cơ trễ, rồi xác định hạn hoàn thành cho xây dựng, lắp đặt và hoàn thiện. Các nhà thầu sân bay Long Thành phải huy động đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, nhiên liệu và vật liệu theo cam kết; nếu không đáp ứng, ACV phải làm rõ trách nhiệm và áp dụng biện pháp xử lý theo hợp đồng. Đây là tín hiệu trách nhiệm tiến độ được đặt cụ thể vào từng bên, thay vì để chậm trễ chìm trong báo cáo tổng hợp.
Những vướng mắc về nguồn cung đá xây dựng, nhựa đường, thanh toán khối lượng thi công và điều chỉnh vật tư, thiết bị so với thiết kế đã duyệt cũng phải được xử lý. Bộ Tài chính được giao hỗ trợ tháo gỡ vấn đề thanh toán; Đồng Nai và TP.HCM phải rà soát khả năng cung ứng vật liệu, nhiên liệu và thúc các công trình kết nối, hạ tầng kỹ thuật. ACV phải báo cáo hằng tuần cho Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính về tiến độ, khó khăn và giải pháp. Nhịp báo cáo này chỉ có ý nghĩa nếu cảnh báo sớm dẫn tới quyết định xử lý kịp thời.
Sẵn sàng khai thác còn là bảo đảm trải nghiệm và an toàn
Mục tiêu khai thác không chỉ phụ thuộc nhà ga chính. Các công trình giao thông kết nối, hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực hậu cần phải theo kịp để hành khách, người lao động và hoạt động hàng không không bị đặt vào tình trạng vận hành chắp vá. Với giai đoạn vừa thi công vừa khai thác, ACV phải phối hợp địa phương và các đơn vị liên quan xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn, đồng thời bố trí hậu cần, ăn ở cho người lao động trong khu vực dự án và hành khách có nhu cầu.
Hạ tầng hàng hóa cũng nằm trong bài toán chuẩn bị: Vietnam Airlines được yêu cầu hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư nhà ga hàng hóa số 2, nhà ga hàng hóa chuyển phát nhanh, hangar số 2 và bốn kho hàng từ số 5 đến số 8; hai nhà ga hàng hóa được ưu tiên để đáp ứng nhu cầu của hãng bay và doanh nghiệp logistics. Tuy nhiên, ưu tiên đầu tư không thể thay thế yêu cầu cốt lõi là kiểm tra an toàn và điều kiện vận hành. Kết luận cần rõ ràng: hạn 31/12/2026 chỉ khả thi khi tiến độ thi công, nghiệm thu, cấp phép, kết nối và trách nhiệm hợp đồng được quản lý như một kế hoạch thống nhất.
