Giảm sĩ số để lớp 1 không bị bỏ lại
Chính sách dành cho giáo viên vùng khó là hệ thống hỗ trợ về đãi ngộ, điều kiện làm việc và phát triển nghề nghiệp nhằm giúp nhà giáo đến công tác, gắn bó lâu dài và bảo đảm học sinh được học tập bình đẳng hơn. Tại buổi gặp gỡ trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” chiều 9/11, giáo viên đã trao đổi trực tiếp với Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng về những vướng mắc từ cơ sở. Tâm điểm không chỉ là thiếu người, mà còn là khả năng dạy học có chất lượng khi lớp quá đông. Cô Phạm Thị Tự cho biết có lớp gần 50 học sinh; nhiều em chưa qua mẫu giáo nên còn chưa biết viết bảng chữ cái. “Mỗi lớp gần 50 em, giáo viên làm sao đi hết để cầm tay dạy viết?” Với lớp 1 ở vùng dân tộc thiểu số, giảm sĩ số lớp và tăng cường giáo viên cần được xem là điều kiện nền tảng, không phải mong muốn phụ.
Giáo viên cũng đề nghị tính đến đặc thù học sinh lớp 1 vùng dân tộc thiểu số khi phân bổ lớp và nhân lực. Cô Tự mô tả việc đầu năm học, thầy cô phải đến từng nhà vận động học sinh trở lại trường; có khi chỉ nhận được cái xua tay rồi rời đi trong nước mắt. Trong hoàn cảnh ấy, sĩ số thấp hơn giúp giáo viên có thời gian kèm từng em, nhưng cần đi cùng hỗ trợ đưa đón và sự phối hợp với gia đình. Nếu chỉ yêu cầu giáo viên nỗ lực hơn mà không điều chỉnh những điều kiện cản trở việc học, khoảng cách giữa trường vùng khó và nơi thuận lợi sẽ còn kéo dài.

Cơ hội nghề nghiệp mới là cách giữ người bền vững
Lời kêu gọi giữ chân giáo viên sẽ khó thành hiện thực nếu trường vùng khó chỉ có thể đưa ra phụ cấp mà thiếu điều kiện để thầy cô tiến bộ trong nghề. Thầy Nông Ích Sơn cho biết giáo viên ở địa bàn xa trung tâm ít cơ hội phát triển chuyên môn sâu và tham gia nghiên cứu khoa học; một số người chuyển về thành phố để có điều kiện công tác tốt hơn. Thầy cũng nỗ lực học cao học, hướng dẫn học sinh thi học sinh giỏi để các em tin rằng nơi khó khăn vẫn có thể vươn tới tri thức. Đó là minh chứng cho năng lực của giáo viên vùng khó, nhưng không thể trông chờ mỗi cá nhân tự vượt qua mọi rào cản. Muốn giữ người có kinh nghiệm, chính sách cần tạo lối đi nghề nghiệp rõ ràng ngay tại địa bàn, từ bồi dưỡng chuyên sâu đến cơ hội nghiên cứu và chia sẻ chuyên môn.
Bộ cho biết đang hỗ trợ phát triển chuyên môn qua các chương trình tập huấn trực tuyến và phong trào “trường giúp trường”, để giáo viên có thêm cơ hội nâng cao năng lực. Đây là hướng đi thiết thực, nhất là khi khoảng cách địa lý khiến việc tiếp cận bồi dưỡng trực tiếp khó hơn. Tuy vậy, tập huấn chỉ là một phần: giáo viên cần thời gian, người hướng dẫn và khả năng vận dụng kiến thức vào công việc. Cô Tự nêu nghịch lý của chính sách thu hút hiện hành: khi hết thời gian hưởng chế độ, nhiều giáo viên lại chuyển đi. Vì thế, đánh giá chính sách giáo viên không nên dừng ở số người nhận nhiệm vụ ban đầu; cần nhìn vào việc họ có điều kiện phát triển và tiếp tục gắn bó sau khi ưu đãi kết thúc hay không.

Đãi ngộ cần đi cùng cam kết dài hạn
Giáo viên đề nghị có cơ chế thu hút cả người mới và người giàu kinh nghiệm đến trường khó, đồng thời tạo lý do để họ ở lại. Tại trường của cô Tự gần biên giới Campuchia, giáo viên tiếng Anh, tin học và nghệ thuật còn thiếu; khi chính sách thu hút hết hạn, nhiều người chuyển vùng. Tình trạng này khiến học sinh chịu thiệt kép: thiếu giáo viên ở những môn thiết yếu và ít cơ hội tiếp cận chương trình phong phú. Bộ cho biết đang tiếp tục nghiên cứu chính sách thu hút; lãnh đạo Bộ cũng nêu giáo viên vùng sâu, vùng xa và địa bàn khó khăn sẽ được hưởng mức phụ cấp ưu đãi, thu hút cao nhất trong thời gian tới. Theo thông tin tại buổi gặp, phụ cấp ưu đãi theo Nghị quyết 71 là 100% đối với giáo viên dạy ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.
Bộ cũng nhắc đến quy định về nhà công vụ cho giáo viên và các chính sách liên quan đến luân chuyển. Đây là những hỗ trợ quan trọng, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc triển khai và mức độ phù hợp với nhu cầu từng địa bàn. Các kiến nghị còn chạm tới khối lượng công việc ngoài giờ của giáo viên tổng phụ trách đội và giáo viên kiêm nhiệm công tác đoàn, cho thấy giữ chân nhà giáo không thể tách khỏi điều kiện lao động hằng ngày. Bộ đề nghị giáo viên tiếp tục gửi kiến nghị đến sở giáo dục và đào tạo, ủy ban nhân dân các tỉnh. Bước tiếp theo cần là phản hồi cụ thể, có lộ trình và theo dõi kết quả: ưu đãi giúp thu hút, nhưng môi trường làm việc và cơ hội phát triển mới quyết định người giỏi có ở lại hay không.







