Đánh giá để biết trường đang ở đâu
Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT là văn bản quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và cách đánh giá mức độ triển khai đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giúp mỗi cơ sở xác định tiến độ bằng căn cứ cụ thể. Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thông tư ngày 03/11/2026; văn bản có hiệu lực từ 19/12/2026.
Điểm đáng chú ý là đánh giá trường học không nên bị hiểu thành một cuộc đua lấy thứ hạng. Các tiêu chuẩn được thiết kế riêng cho giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, nghề nghiệp và đại học; nội dung tương ứng nằm trong các phụ lục của thông tư. Mục đích thiết thực hơn là giúp trường nhận diện việc đã làm được, phần còn thiếu và giải pháp phù hợp với đội ngũ, cơ sở vật chất, nguồn lực hiện có. Nhờ vậy, việc mở rộng tiếng Anh trong trường học có thể gắn với điều kiện thật, thay vì đặt mục tiêu vượt quá khả năng triển khai.
Ba mức triển khai theo hướng kế thừa
Ba mức độ được xây dựng theo trình tự tích lũy, không phải ba lựa chọn ngang hàng. Muốn đạt Mức độ 1, trường phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mức này. Mức độ 2 đòi hỏi hoàn thành toàn bộ yêu cầu Mức độ 1 và các tiêu chí bổ sung; Mức độ 3 tiếp tục yêu cầu đáp ứng hai mức trước cùng các yêu cầu nâng cao. Nếu chưa đạt đầy đủ Mức độ 1, cơ sở chưa được xác định mức triển khai.
Cách phân tầng này có lý: trường cần củng cố nền tảng trước khi mở rộng cách dùng tiếng Anh trong dạy học, giao tiếp, quản lý và hoạt động giáo dục. Với trường có phân hiệu hoặc điểm trường, trường chính và từng đơn vị đó được tính riêng. Nếu có từ ba đơn vị trở lên, ít nhất 65% phải đạt mức tương ứng trở lên; dưới ba đơn vị thì tất cả đều phải đạt. Vì vậy, kết quả toàn trường cần phản ánh sự triển khai ở từng địa điểm, không chỉ thành tích của một cơ sở thuận lợi.
Tự đánh giá phải dựa trên minh chứng
Quy trình bắt đầu khi người đứng đầu thành lập Hội đồng tự đánh giá. Cơ sở giáo dục thu thập, cập nhật và phân tích thông tin, dữ liệu, minh chứng, rồi đối chiếu thực trạng với từng tiêu chuẩn, tiêu chí để xác định mức đáp ứng. Khi kết luận đã hoàn thành đầy đủ yêu cầu của một mức, người đứng đầu quyết định tự công nhận và chịu trách nhiệm về quyết định đó.
Muốn kết quả đáng tin, nhà trường nên dùng dữ liệu xác thực, có thể kiểm chứng, đồng thời tận dụng hồ sơ đã lưu trên cơ sở dữ liệu ngành hoặc hệ thống quản lý của trường để tránh yêu cầu cung cấp lại. Trường có thể tự công nhận mức cao hơn ngay khi đáp ứng đủ tiêu chí, không cần chờ hết giai đoạn đề án; kết quả phải cập nhật lên hệ thống thông tin quản lý giáo dục và công khai theo quy định. Quy trình vì thế cần là hoạt động quản trị thực chất, không phải cuộc chạy đua gom giấy tờ.
Biến kết quả thành kế hoạch cải thiện
Tự đánh giá không kết thúc ở việc công bố một mức. Căn cứ kết quả, trường cần xác định nội dung còn phải làm, điều chỉnh nhiệm vụ và đưa biện pháp vào kế hoạch năm học, kế hoạch phát triển hoặc kế hoạch liên quan. Tùy thực trạng, ưu tiên có thể là bồi dưỡng đội ngũ, phát triển học liệu, đổi mới phương pháp dạy học, tạo thêm hoạt động giao tiếp bằng tiếng Anh hoặc cải thiện cơ sở vật chất, thiết bị và hạ tầng.
Việc rà soát có tính chu kỳ và gắn với quản trị, chuyên môn; hằng năm trường cập nhật dữ liệu, tiến độ và nội dung cần cải thiện, nhưng không phải làm lại toàn bộ quy trình. Thông tư cũng nêu kết quả tự đánh giá không được dùng để xếp hạng, xếp loại hoặc làm căn cứ trực tiếp đánh giá thi đua cơ sở; với nhà giáo, kết quả này không trực tiếp quyết định đánh giá, bổ nhiệm, tuyển dụng hay chế độ, chính sách, trừ trường hợp pháp luật quy định khác. Cách tiếp cận hợp lý là xem mức đánh giá như bản đồ tiến bộ: xác định điểm xuất phát, chọn việc cần làm và theo dõi thay đổi.
