Biết nhận diện là bước đầu để tự bảo vệ
Giáo dục phòng chống xâm hại là việc trang bị cho học sinh kiến thức nhận diện nguy cơ, xác lập ranh giới an toàn và biết tìm người hỗ trợ khi đối mặt với bạo lực hoặc hành vi khiến các em bất an. Đây không nên là bài học chỉ diễn ra sau một vụ việc; kỹ năng cần được dạy trước, bằng tình huống gần gũi và cách ứng phó có thể thực hành.
Ngày 09/11, Đội Thanh niên xung kích vì nhân dân phục vụ xã Vân Hồ tổ chức buổi tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường và xâm hại trẻ em tại Trường THPT Vân Hồ; chương trình thu hút 948 cán bộ, giáo viên và học sinh. Quy mô tham dự cho thấy nhà trường có thể đưa nội dung bảo vệ trẻ em đến đông đảo người học cùng lúc. Tuy nhiên, giá trị của hoạt động không nằm ở số người có mặt בלבד: điều quan trọng là các em có thể nhận ra hành vi nguy hiểm và biết bước tiếp theo cần làm.
Nhìn thấy cả bạo lực trực tiếp lẫn trên mạng
Các buổi tuyên truyền kết hợp hai vấn đề thường bị tách rời: bạo lực học đường và xâm hại trẻ em. Học sinh được phổ biến biểu hiện, nguyên nhân, hậu quả và cách phòng tránh; video tình huống, câu hỏi trắc nghiệm và trao đổi thực tế giúp nội dung bớt trừu tượng. Cách dạy này đáng phát huy, bởi học sinh cần nhận ra cả hành vi trực tiếp lẫn những tổn hại bắt đầu từ lời nói, sự cô lập hay tương tác trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền của Công an xã Tân Lập, các ví dụ bao gồm đánh nhau, đe dọa, xúc phạm danh dự, cô lập bạn bè và bắt nạt trên không gian mạng. Học sinh được nhắc không tham gia hoặc cổ vũ bạo lực, không quay và phát tán hình ảnh vụ việc; khi phát hiện sự việc, cần báo cho gia đình, thầy cô hoặc cơ quan chức năng. Đây là thông điệp thiết thực: người chứng kiến cũng có trách nhiệm, và việc lan truyền hình ảnh có thể làm tổn thương nạn nhân thêm.
Kỹ năng bảo vệ trẻ phải đi cùng cách tìm trợ giúp
Phòng ngừa xâm hại không thể chỉ dừng ở lời dặn “hãy cẩn thận”. Học sinh cần biết giữ khoảng cách an toàn, không tự ý đi theo người lạ, không chia sẻ thông tin hay hình ảnh riêng tư, và mạnh dạn từ chối hành vi khiến mình không an toàn. Những kỹ năng bảo vệ trẻ ấy cần được truyền đạt rõ ràng, không gieo mặc cảm cho người gặp nguy cơ và không khiến các em nghĩ rằng phải tự giải quyết mọi việc.
Tại chương trình ở xã An Lão, báo cáo viên đưa ra tình huống gần với đời sống học đường, từ trêu chọc, cô lập, nói xấu trên mạng đến nguy cơ bị lợi dụng qua không gian mạng. Học sinh được hướng dẫn ứng phó khi là nạn nhân hoặc người chứng kiến, bảo vệ quyền riêng tư, hiểu ranh giới cá nhân và tìm kiếm sự trợ giúp. Thông điệp “không im lặng trước bạo lực” chỉ có ý nghĩa khi trẻ biết có thể tìm đến cha mẹ, thầy cô hay người có trách nhiệm và được lắng nghe.
An toàn học đường cần sự phối hợp bền bỉ
Các hoạt động tại những địa bàn và cơ sở giáo dục khác nhau cho thấy nhu cầu đưa giáo dục bảo vệ trẻ em đến gần học sinh, thay vì giới hạn trong một buổi nói chuyện đơn lẻ. Từ Trường THPT Vân Hồ đến các chương trình phối hợp tại Tân Lập và An Lão, cách tiếp cận có điểm chung: kết hợp kiến thức pháp luật, nhận diện nguy cơ và luyện cách ứng phó. An toàn học đường vì vậy không chỉ là việc của lực lượng tuyên truyền hay ban giám hiệu; gia đình, giáo viên và học sinh đều cần tham gia.
Công an xã Tân Lập cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ sở giáo dục trong thời gian tới để đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và trang bị kỹ năng phòng ngừa, bảo vệ trẻ em. Đó là hướng đi cần được duy trì, đồng thời gắn với kênh báo tin rõ ràng và sự hỗ trợ kịp thời khi học sinh lên tiếng. Một buổi học có thể mở đầu cuộc trò chuyện; môi trường an toàn chỉ hình thành khi kiến thức được nhắc lại và người lớn thực sự sẵn sàng hành động.
