Chậm lương đẩy giáo viên vào cảnh xoay xở
Chậm lương giáo viên là tình trạng người lao động trong ngành giáo dục không được trả thu nhập đúng kỳ, khiến họ phải tự xoay xở chi phí sinh hoạt dù vẫn tiếp tục đứng lớp và hoàn thành nhiệm vụ. Ở Nghệ An, nhiều giáo viên, nhân viên hợp đồng chưa nhận lương từ tháng 6; khoản thu nhập chính bị gián đoạn đã làm đảo lộn sinh hoạt của các gia đình. Đây không còn là trục trặc hành chính nhỏ: khi người dạy học phải vay mượn để duy trì cuộc sống, quyền lợi lao động và sự ổn định của trường học cùng bị đặt trước sức ép.
Trường hợp cô Nguyễn Cẩm Tú cho thấy cái giá cụ thể của sự chậm trễ. Sau 24 năm đứng lớp, cô có mức lương hơn 12 triệu đồng mỗi tháng, nhưng đã không nhận lương từ tháng 6. Suốt năm tháng, cô phải vay nợ, bán hàng trực tuyến và nhận giao hàng để cùng chồng chăm lo cho ba con ăn học, trong khi vẫn đảm nhiệm công việc chuyên môn. Câu chuyện của cô khiến cụm từ giáo viên vay nợ không còn là lời mô tả chung chung: người lao động đang phải bù bằng sức lực và khoản vay cho một nghĩa vụ chi trả chưa được giải quyết.
Vướng mắc nằm ở cơ chế và nguồn chi
Tình trạng này có gốc rễ ở quá trình chuyển đổi sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Một số giáo viên, nhân viên từng được cấp huyện ký hợp đồng nay không nằm trong chỉ tiêu biên chế được duyệt, trong khi chưa có hướng dẫn thống nhất về mức lương và nguồn kinh phí chi trả. Tại Cửa Lò, có người đã gắn bó với ngành hàng chục năm nhưng vẫn phải chờ xác định cách tính lương và đơn vị cấp tiền. Nhà trường cũng khó tự ứng trước khi chưa rõ ngân sách có hoàn trả hay không. Vì vậy, giáo viên chậm lương không chỉ là chuyện một trường thiếu tiền, mà phản ánh khoảng trống phối hợp giữa cơ chế hợp đồng, hướng dẫn tài chính và trách nhiệm chi trả.
Trong năm học này, Nghệ An đã giao 2.253 chỉ tiêu hợp đồng lao động theo Nghị định 235/2026/NĐ-CP cho các đơn vị giáo dục công lập. Tuy nhiên, cách trả lương giữa các trường chưa thống nhất: có nơi tạm chi theo mức hợp đồng, nơi chờ hướng dẫn về phụ cấp, bảo hiểm và kinh phí. Ngành giáo dục cho biết nghị định giao việc chi trả theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, nhưng hướng dẫn thi hành vẫn chưa được ban hành. Khi quy định mới được triển khai mà khâu thanh toán còn bỏ ngỏ, số lượng hợp đồng được giao không tự động bảo đảm người lao động nhận lương đúng hạn.
Đề xuất 97 tỷ đồng cần đi cùng lịch chi trả rõ ràng
Ngày 7/11, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đề nghị Sở Tài chính bố trí khoảng 97 tỷ đồng để chi trả lương cho giáo viên, nhân viên hợp đồng tại các cơ sở giáo dục công lập. Phương án dự kiến là cấp bổ sung có mục tiêu cho ngân sách xã, phường và các đơn vị; giáo viên mới ký hợp đồng theo nghị định được chi trả lương, phụ cấp và bảo hiểm theo quy định. Đây là hướng tháo gỡ cần thiết, nhưng đề xuất ngân sách chưa đồng nghĩa tiền đã đến tay người lao động. Hơn 200 giáo viên, nhân viên từng ký hợp đồng với cấp huyện cũ vẫn đang chờ kinh phí và hướng dẫn.
Muốn khép lại tình trạng này, địa phương cần sớm chốt nguồn tiền, cách tính quyền lợi và thời điểm thanh toán, đồng thời làm rõ cách bảo đảm quyền lợi cho người có thâm niên. Một khoản lương bị treo không chỉ gây áp lực lên từng gia đình mà còn bào mòn niềm tin của giáo viên vào cam kết tuyển dụng. Với lương giáo viên Nghệ An, điều người lao động cần không phải lời hứa chung rằng sẽ có phương án, mà là quy trình áp dụng thống nhất và lịch trả cụ thể. Kết luận rất rõ: ngân sách 97 tỷ đồng có thể mở đường, nhưng chỉ khi được phân bổ và chi trả kịp thời, giáo viên mới thôi phải vay mượn để làm công việc của mình.
