Lương bị ngắt, cuộc sống gia đình phải xoay xở
Nợ lương giáo viên là tình trạng người lao động tiếp tục làm việc nhưng không nhận được khoản thu nhập định kỳ, khiến đời sống và quyền lợi nghề nghiệp bị đặt trong thế bấp bênh. Tại Nghệ An, nhiều giáo viên và nhân viên hợp đồng chưa nhận lương từ tháng 6; riêng phường Cửa Lò có hơn 30 người bị ảnh hưởng. Với cô giáo Nguyễn Cẩm Tú, hơn năm tháng không có lương đồng nghĩa phải vay mượn, bán hàng trực tuyến và nhận giao hàng để cùng chồng nuôi ba con, trong khi vẫn hoàn thành nhiệm vụ ở trường. Sau 24 năm đứng lớp, cô có bậc lương 3,99 và thu nhập hơn 12 triệu đồng mỗi tháng. Đây không phải chuyện chậm một khoản chi nhỏ: khi thu nhập chính biến mất, gánh nặng lập tức chuyển sang cả gia đình. Giáo viên Nghệ An vẫn đứng lớp, nhưng sự tận tụy không thể thay thế tiền lương.
Vướng mắc hành chính không thể thành lý do kéo dài
Tình trạng giáo viên chậm lương bắt nguồn từ khoảng trống về nguồn kinh phí và cách xác định chế độ sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Trước đây, các huyện, thị xã ký hợp đồng; sau khi tổ chức lại, biên chế được giao trực tiếp về trường, còn nhóm lao động cũ không nằm trong chỉ tiêu được duyệt và chưa có hướng dẫn thống nhất về mức lương, nguồn chi. Việc trả lương tại một số trường dừng từ tháng 6 do chưa được cấp bù học phí học kỳ II, trong khi kinh phí thường xuyên hạn chế. Nghị định 235/2026/NĐ-CP yêu cầu thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, nhưng đến thời điểm được nêu trong nguồn, hướng dẫn thi hành vẫn chưa có. Hệ quả là hơn 200 giáo viên, nhân viên hợp đồng trên toàn tỉnh chưa được chi trả. Quy trình có thể phức tạp, nhưng để người lao động chờ vô thời hạn là cách xử lý không thể chấp nhận.
97 tỷ đồng là bước gỡ cấp thiết, cần đi cùng phương án rõ ràng
Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã đề xuất Sở Tài chính bố trí khoảng 97 tỷ đồng để chi trả lương cho giáo viên, nhân viên hợp đồng tại các cơ sở giáo dục công lập. Đây là tín hiệu cần thiết, nhưng ngân sách chỉ giải quyết được vấn đề nếu được phân bổ kịp thời và đi kèm quy định minh bạch về mức hưởng. Phương án đề xuất là trả lương, phụ cấp và bảo hiểm theo quy định cho người mới ký hợp đồng theo Nghị định 235; với nhóm từng ký hợp đồng cấp huyện, căn cứ vào mức lương hiện hưởng, hoặc tính theo bậc 1 của ngạch tương ứng nếu mức hiện hưởng thấp hơn lương cơ bản. Cách tiếp cận này có ý nghĩa vì tránh đánh đồng người đã nhiều năm công tác với người mới vào nghề. Theo thông tin được nêu, Sở Tài chính đang trình UBND tỉnh bố trí ngân sách nhưng còn vướng cơ chế chi trả. Tỉnh cần sớm chốt nguồn, hướng dẫn và lịch thanh toán cụ thể; nếu không, đề xuất 97 tỷ đồng giáo dục sẽ chưa thể đem lại sự yên tâm mà giáo viên cần.
Trả lương đúng hạn là điều kiện để giữ niềm tin
Đằng sau khoản nợ lương giáo viên là sức ép cơm áo, nhưng còn có tổn thất khó đo đếm: cảm giác bất an của những người đã gắn bó nhiều năm với trường lớp. Giáo viên vẫn phải lên lớp và hoàn thành nhiệm vụ trong lúc không biết khi nào được nhận khoản thu nhập chính đáng. Vì vậy, giải pháp không nên dừng ở việc xử lý số tiền tồn đọng. Cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, cơ chế chi trả trong giai đoạn chuyển tiếp và nguyên tắc bảo đảm mức lương theo quá trình công tác. Đề xuất ngân sách khoảng 97 tỷ đồng mở ra hướng tháo gỡ, nhưng điều quan trọng tiếp theo là biến đề xuất thành khoản lương đến tay người lao động. Kết luận rất rõ: không thể đòi hỏi thầy cô yên tâm công tác khi tiền lương vẫn bị treo. Trả đủ, trả đúng và công khai cách tính lương là trách nhiệm tối thiểu để khôi phục niềm tin.
