An ninh mạng năng lượng là một phần của an ninh quốc gia
An ninh mạng năng lượng là việc bảo vệ dữ liệu, hệ thống điều khiển và công nghệ vận hành để duy trì hoạt động an toàn, ổn định và liên tục của hạ tầng năng lượng trước nguy cơ trên không gian mạng. Đây không thể chỉ là nhiệm vụ của bộ phận công nghệ thông tin: khi sản xuất, cung ứng và điều khiển phụ thuộc ngày càng nhiều vào dữ liệu cùng công nghệ số, rủi ro mạng trực tiếp trở thành rủi ro an ninh năng lượng.
Đó là thông điệp đáng chú ý từ hội thảo “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”, diễn ra ngày 23/10/2026 tại Hà Nội. Sự kiện do Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam tổ chức dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, với Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) đồng hành trong vai trò Đối tác chiến lược. Các đại biểu bàn về bảo vệ hạ tầng trọng yếu, ứng phó sự cố và duy trì hoạt động liên tục trong tiến trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Sự cố không dừng lại ở màn hình điều khiển
Các nền tảng vận hành thông minh và công nghệ điều khiển giúp quản lý hiệu quả hơn, nhưng cũng khiến hệ thống năng lượng gắn chặt hơn với dữ liệu và kết nối số. Khi một mắt xích bị xâm nhập hoặc gián đoạn, tác động có thể vượt khỏi phạm vi kỹ thuật: sản xuất, cung ứng và vận hành năng lượng đều có thể bị ảnh hưởng.
Với người dân, nguy cơ không chỉ là một hệ thống năng lượng ngừng hoạt động. Sự cố có thể lan sang các hệ thống liên quan, làm ảnh hưởng đến thông tin liên lạc, điều khiển, giám sát và vận hành. Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng A05, cảnh báo hạ tầng năng lượng đặc biệt quan trọng và có thể trở thành mục tiêu trong xung đột. Vì thế, xem tấn công mạng là chuyện nội bộ của đội IT sẽ đánh giá thấp mức độ liên đới và hậu quả đối với hoạt động thiết yếu.
Bảo vệ cả IT lẫn công nghệ vận hành
Ưu tiên bảo vệ không thể chỉ là chặn xâm nhập vào hệ thống công nghệ thông tin (IT). Công nghệ vận hành công nghiệp (OT) điều khiển thiết bị và quy trình thực tế, còn dữ liệu vận hành giúp theo dõi trạng thái của hệ thống; mỗi lớp có đặc điểm và rủi ro riêng. Vì vậy, doanh nghiệp cần đánh giá và bảo vệ đồng thời IT, OT cùng dữ liệu vận hành từ khâu đầu tư, thiết kế đến vận hành.
Hội thảo nhấn mạnh chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động quản trị rủi ro: nhận diện nguy cơ, đánh giá mức độ ảnh hưởng và lựa chọn biện pháp phù hợp cho từng hệ thống. Nhưng phòng ngừa thôi chưa đủ. Đơn vị vận hành cũng cần có năng lực giám sát, xử lý sự cố, duy trì hoạt động khi xảy ra gián đoạn và khôi phục nhanh để hạn chế ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Phối hợp, chia sẻ thông tin giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và tổ chức chuyên môn là điều kiện để những năng lực ấy phát huy tác dụng.
Chuyển đổi xanh phải tính đến sức chống chịu
Chuyển đổi xanh thường được nhìn qua công nghệ mới và cách tổ chức nguồn cung, nhưng hạ tầng số hóa chỉ có giá trị khi vẫn vận hành an toàn trước sự cố. Bởi vậy, yêu cầu an ninh mạng phải được tích hợp ngay vào việc lựa chọn và triển khai công nghệ, thay vì bổ sung sau khi hệ thống đã đi vào hoạt động. Đó không phải gánh nặng tách rời khỏi chuyển đổi xanh, mà là điều kiện để hệ thống năng lượng duy trì được lợi ích của quá trình chuyển đổi.
Hội thảo cũng đề cập yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung LNG trong bối cảnh biến động địa chính trị ở Trung Đông tác động đến nguồn cung và giá trên thị trường quốc tế. Đây là lời nhắc rằng an ninh năng lượng có nhiều lớp liên kết: nguồn cung, vận hành vật lý và an toàn số. Kết luận nên rõ ràng: nếu an ninh mạng không được coi là một phần thiết yếu của an ninh năng lượng, số hóa có thể tạo thêm điểm yếu đúng lúc hệ thống cần tin cậy nhất. Chuyển đổi xanh bền vững đòi hỏi bảo vệ hạ tầng năng lượng song hành với hiện đại hóa.
