Đề xuất mới, chưa phải quy định đã ban hành
Các phương án sửa quy chế thi tốt nghiệp THPT là những biện pháp Bộ Giáo dục và Đào tạo đang rà soát, nghiên cứu cho kỳ thi năm 2027, chưa phải quy định chính thức đã được ban hành. Tại hội nghị tổng kết kỳ thi năm 2026 và triển khai kỳ thi năm 2027, Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung quy chế theo hướng tăng giám sát, siết trách nhiệm cán bộ và nâng hiệu quả phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm.
Động thái này có cơ sở rõ ràng: kỳ thi năm 2026 ghi nhận 89 thí sinh vi phạm quy chế, tăng 48 trường hợp so với năm trước. Chỉ thị 37/CT-TTg ngày 20/10/2026 của Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường phòng, chống gian lận trong thi cử, kiểm tra và đánh giá. Kỳ thi năm 2027 dự kiến diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6. Vì vậy, điều cần theo dõi lúc này không chỉ là danh sách ý tưởng, mà là nội dung cuối cùng được đưa vào quy chế thi 2027 và hướng dẫn thực hiện.
Camera lưu dấu, trộn thí sinh giảm rủi ro quen biết
Đề xuất bổ sung camera phòng thi và camera tại các khu vực thi nhằm tạo dữ liệu phục vụ giám sát, hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. Đây là lớp kiểm soát có ích: khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, hình ảnh có thể giúp cơ quan chức năng kiểm tra lại diễn biến thay vì chỉ dựa vào lời khai. Bộ cũng xem xét thiết bị quét an ninh cầm tay, kiểm tra chéo và đổi mới cách giám sát để phát hiện sớm rủi ro.
Cùng lúc, phương án trộn thí sinh hướng đến bố trí học sinh từ nhiều trường khác nhau tại cùng điểm thi. Cách sắp xếp này có thể giảm nguy cơ nảy sinh tiêu cực từ quan hệ quen biết giữa thí sinh, cán bộ và nhà trường; cũng hạn chế điều kiện trao đổi bài khi học sinh cùng trường tập trung một nơi. Hai biện pháp bổ trợ nhau: camera ghi nhận sự việc, còn bố trí thí sinh phân tán một số nguy cơ ngay từ đầu. Nếu không thể trộn, phương án sẽ được xem xét dựa trên ý kiến Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh.
Công nghệ không thay thế trách nhiệm người làm thi
Camera chỉ có tác dụng khi được vận hành đúng, dữ liệu được lưu giữ và có người đủ thẩm quyền kiểm tra. Nếu quy trình phân công giám thị, quản lý phòng thi hay xử lý sự cố thiếu độc lập, thiết bị có thể ghi lại sai phạm mà không ngăn được nó. Vì vậy, đề xuất siết việc lựa chọn, bố trí và quản lý cán bộ tổ chức thi phải đi cùng tăng cường giám sát; người vi phạm cần bị xử lý nghiêm theo quy định.
Rủi ro không chỉ nằm ở thí sinh. Việc phân công giám thị, thư ký hoặc sắp xếp phòng thi nếu bị can thiệp cũng có thể làm suy yếu các hàng rào kiểm soát. Theo đó, quy trình cần xác định rõ trách nhiệm từng vị trí, tăng kiểm tra chéo và bảo đảm có thể truy xuất thông tin khi phát sinh dấu hiệu bất thường. Đây là phần khó hơn việc lắp thiết bị: muốn camera và trộn thí sinh tạo hiệu quả, người thực thi cũng phải chịu giám sát và trách nhiệm cụ thể.
Hoàn thiện quy chế và giảm xáo trộn cho thí sinh
Bộ định hướng hoàn thiện quy chế, hướng dẫn rõ nội dung, phương pháp, trách nhiệm và chế độ báo cáo trong công tác kiểm tra; đồng thời từng bước số hóa việc quản lý minh chứng, tiến độ và cảnh báo rủi ro theo từng hội đồng, từng khâu tổ chức. Việc phối hợp với cơ quan chuyên môn để tập huấn nhận diện thiết bị gian lận và thống nhất quy trình xử lý cũng nằm trong các nhiệm vụ chuẩn bị. Những bước tiếp theo này sẽ quyết định các đề xuất có trở thành công cụ kiểm soát thực chất hay chỉ dừng ở định hướng.
Với học sinh và gia đình, cách bố trí điểm thi tác động trực tiếp đến việc đi lại và áp lực trước kỳ thi. Nguồn tin nêu rằng duy trì phương thức tổ chức hiện hành giúp giảm áp lực, chi phí và thời gian di chuyển; bởi vậy, trộn thí sinh cần được thiết kế phù hợp thực tế địa phương. Kết luận nên rõ ràng: camera và trộn thí sinh là những lớp phòng ngừa đáng cân nhắc, nhưng chỉ phát huy khi đi cùng quy trình minh bạch, cán bộ có trách nhiệm và quy định chính thức dễ kiểm tra. Hiện các phương án vẫn đang được nghiên cứu, chưa thể xem là yêu cầu áp dụng đã chốt.
