Hai phương án vẫn đang được nghiên cứu
Camera phòng thi là hệ thống ghi hình tại phòng và khu vực thi, được đề xuất để lưu lại diễn biến làm căn cứ hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm. Cùng với phương án xếp thí sinh từ nhiều trường tại một điểm thi, đây là hai hướng tăng giám sát đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu, không phải quy định đã chính thức áp dụng. Tại hội nghị tổng kết kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ở Đà Nẵng ngày 29-10, ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, cho biết Bộ đang rà soát, đề xuất sửa đổi quy chế theo Chỉ thị số 37 của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 20-10-2026. Cần phân biệt rõ đề xuất với quy chế hiện hành: hiện chưa thể xem việc lắp camera mọi phòng hay trộn thí sinh là yêu cầu bắt buộc đã có hiệu lực.
Động lực thúc đẩy việc rà soát là những sai phạm nghiêm trọng tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi năm 2026. Bộ cũng đánh giá kỳ thi còn thiếu sót ở khâu in sao đề, phòng chống gian lận và xử lý vi phạm; một số vụ việc liên quan đến việc dùng điện thoại được phát hiện. Sau sự cố, chỉ siết ở cửa phòng thi là chưa đủ: rủi ro có thể phát sinh từ khâu chuẩn bị, phân công nhân sự, coi thi cho đến hậu kiểm. Vì vậy, các đề xuất đặt trọng tâm vào giám sát xuyên suốt, thay vì xem camera như giải pháp duy nhất.
Camera tạo dấu vết để hậu kiểm
Theo phương án được nêu, hệ thống camera sẽ bao phủ phòng thi và khu vực thi ở tất cả các kỳ thi; dữ liệu ghi hình có thể hỗ trợ xác minh khi có dấu hiệu bất thường, thay vì để việc xử lý chỉ dựa vào lời kể sau sự việc. Đây là điểm có ích nhất của camera: tạo dấu vết để đối chiếu và tăng trách nhiệm của người coi thi. Nhưng ghi hình không tự ngăn được mọi hành vi gian lận thi cử. Hiệu quả còn phụ thuộc vào phạm vi quan sát, quy trình lưu trữ và khả năng tiếp cận dữ liệu khi cần kiểm tra. Nguồn thông tin hiện có chưa nêu các chi tiết vận hành này, nên chưa thể kết luận hệ thống sẽ được triển khai theo tiêu chuẩn kỹ thuật nào.
Camera cũng chỉ là một phần trong gói biện pháp đang được xem xét. Bộ đề cập máy quét cầm tay, lựa chọn và bố trí cán bộ chặt chẽ hơn, ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và tăng cường giám sát ở các khâu. Giảng viên các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục được cử tham gia giám sát tổ chức thi tại địa phương. Cách tiếp cận này hợp lý hơn việc trông chờ vào một thiết bị: công nghệ có thể ghi nhận, còn con người và quy trình phải phát hiện, xác minh và xử lý. Muốn camera phòng thi có sức răn đe, dữ liệu cần được dùng nhất quán trong hậu kiểm, không chỉ lắp đặt cho đủ.
Trộn thí sinh nhằm giảm cơ hội trao đổi bài
Phương án thứ hai là bố trí thí sinh của nhiều trường khác nhau tại cùng một điểm thi. Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ thuộc Bộ Công an, nhận định học sinh cùng trường thi cùng địa điểm có thể tạo điều kiện trao đổi bài; việc đánh số báo danh và phân công giám thị cũng có thể bị can thiệp. Nếu được áp dụng, cách xếp trộn sẽ làm giảm mức độ tập trung của học sinh quen biết nhau và thu hẹp cơ hội hỗ trợ lẫn nhau. Đây là thay đổi trực tiếp với thí sinh: điểm thi có thể không còn tập trung bạn học cùng trường như trước.
Tuy vậy, việc bố trí điểm thi hiện do giám đốc sở giáo dục và đào tạo quyết định theo điều kiện địa phương, trong đó có cân nhắc giảm quãng đường di chuyển cho thí sinh. Vì thế, trộn thí sinh cần được cân đối với địa lý, năng lực tiếp nhận của điểm thi và phương án đi lại; nếu không, biện pháp chống gian lận có thể làm tăng bất tiện cho học sinh. Theo định hướng đang nghiên cứu, nơi không thể xếp thí sinh từ nhiều trường chung điểm sẽ xem xét phương án dựa trên ý kiến Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh. Điều đó cho thấy mục tiêu không nên là trộn bằng mọi giá, mà là giảm rủi ro trong giới hạn tổ chức thực tế.
Điều cần chờ trong quy chế sửa đổi
Các đề xuất đang nằm trong quá trình sửa đổi, bổ sung quy chế thi tốt nghiệp, chưa phải quy định đã chính thức ban hành. Bộ cho biết sẽ rà soát toàn diện, bổ sung biện pháp phòng ngừa từ khâu chuẩn bị, tăng ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát; đồng thời xem xét sửa các quy định liên quan để phù hợp thực tế và văn bản mới. Bởi vậy, thí sinh và nhà trường nên theo dõi văn bản chính thức thay vì mặc định camera hay phương án trộn trường đã trở thành yêu cầu áp dụng.
Điểm đáng kỳ vọng không chỉ là thêm camera hoặc đổi cách xếp phòng, mà là một quy trình đủ minh bạch để phát hiện và xử lý sai phạm ở mọi khâu. Bộ cũng nêu việc tiếp tục công bố kết quả thi để xã hội giám sát, cùng yêu cầu các sở xây dựng giải pháp nâng chất lượng giáo dục thực chất. Nếu dữ liệu ghi hình, phân công nhân sự và kiểm tra độc lập được kết nối thành cơ chế trách nhiệm rõ ràng, các đề xuất có thể củng cố niềm tin vào kỳ thi. Nếu chỉ dừng ở thiết bị và cách xếp chỗ, nguy cơ gian lận vẫn chưa được xử lý tận gốc.
