Đưa văn hóa và đạo đức đến gần học sinh
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong trường học là nơi học sinh tiếp cận tư tưởng, đạo đức và phong cách của Bác qua sách, hình ảnh, tư liệu, sản phẩm học tập và hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống. Trong năm học 2026-2027, Chi đoàn giáo viên Trường Tiểu học Lương Định Của, phường Bàn Cờ, triển khai công trình “Mỗi lớp học - Một không gian văn hóa Hồ Chí Minh”. Đây là hướng làm đáng chú ý vì đưa giáo dục truyền thống ra khỏi những bài học chỉ yêu cầu ghi nhớ: câu chuyện và lời dạy được đặt ngay trong môi trường học tập thường ngày, nơi học sinh có thể quan sát, trao đổi rồi thử biến điều đã học thành việc làm phù hợp lứa tuổi.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, trong năm học 2026-2027, 100% trường học trên địa bàn sẽ xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Mục tiêu không nên dừng ở việc hoàn thành một góc trưng bày; giá trị của mô hình nằm ở khả năng khơi gợi thi đua học tập, rèn luyện đạo đức và nuôi dưỡng sự quan tâm đến tập thể, cộng đồng.
Không gian nhỏ, thói quen tốt mỗi ngày
Ở Trường Tiểu học Lương Định Của, mỗi lớp có thể trưng bày hình ảnh, sách, tư liệu và sản phẩm học tập về Bác, đồng thời tổ chức hoạt động trải nghiệm gắn với bài học thực tế. Theo thầy Châu Hiền Đức, Bí thư Chi đoàn và Tổ trưởng chuyên môn khối 4, mô hình hướng đến nguyên tắc “không gian nhỏ – giá trị lớn”: học tập và làm theo Bác không chỉ là nhận biết hay ghi nhớ mà dần trở thành thói quen, cách ứng xử và hành động cụ thể.
Những biểu hiện được nhà trường hướng tới rất gần với sinh hoạt của trẻ: chăm chỉ học tập, trung thực, biết yêu thương và chia sẻ, đoàn kết với bạn, lễ phép với thầy cô, tiết kiệm và có trách nhiệm với tập thể. Cách tiếp cận ấy khiến giáo dục đạo đức bớt trừu tượng. Khi học sinh có cơ hội thực hành điều tốt mỗi ngày, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh có thể góp phần bồi dưỡng lý tưởng và sự hiểu biết về truyền thống bằng trải nghiệm, thay vì chỉ bằng lời nhắc.
Kết hợp sách, nghệ thuật và không gian số
Trường THCS Phạm Hữu Lầu, phường Tân Mỹ, cũng đưa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vào từng lớp học. Tại lớp 8TC3, góc tri thức lưu giữ sách và câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của Bác; khu vực nghệ thuật trưng bày tranh do học sinh tự vẽ. Đáng chú ý, không gian số sử dụng mã QR để kết nối với thư viện sách điện tử và tư liệu lịch sử.
Cách tổ chức này cho thấy giáo dục truyền thống không phải chọn giữa sách giấy và công nghệ. Mỗi hình thức mở một lối tiếp cận khác nhau: tranh khuyến khích học sinh tự thể hiện, sách mời các em tìm hiểu sâu hơn, còn tài liệu số giúp việc tra cứu thuận tiện. Ở lớp 9T5, học sinh tiếp tục tìm đọc, sưu tầm và chia sẻ sách hay về Bác. Việc duy trì hoạt động ấy quan trọng không kém lúc khai trương không gian, bởi phong trào chỉ có sức lan tỏa khi học sinh chủ động tham gia.
Thước đo là điều học sinh mang ra khỏi lớp
Định hướng của TP.HCM là kết hợp không gian vật thể như góc trưng bày, tủ sách, cây xanh, bảng biểu với không gian số, gồm ứng dụng AR/VR và triển lãm trực tuyến, nhằm tạo môi trường học tập thân thiện, sáng tạo và lan tỏa giá trị đạo đức. Quy mô toàn thành phố tạo cơ hội để nhiều học sinh tiếp cận nội dung văn hóa ngay trong lớp, nhưng số lượng không gian được xây dựng không nên là thước đo duy nhất.
Điều đáng quan tâm hơn là học sinh có đọc, thảo luận, sáng tạo và thực hành điều đã học hay không. Nếu góc văn hóa được chăm sóc như một phần sống động của lớp học, phong trào thi đua có thể gắn với hành vi cụ thể: học tập chăm chỉ, cư xử trung thực, biết sẻ chia và có trách nhiệm. Đó mới là cách để Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vượt khỏi vai trò trưng bày, trở thành một phần hữu ích của việc giáo dục truyền thống trong trường học TP.HCM.
