Không gian văn hóa phải đi xa hơn một góc trưng bày
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong trường học là môi trường học tập kết hợp hình ảnh, sách, tư liệu và hoạt động trải nghiệm để giúp học sinh tìm hiểu tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác qua bài học và sinh hoạt hằng ngày. Điểm đáng chú ý trong năm học mới không nằm ở việc thêm một khu trưng bày, mà ở tham vọng đưa những giá trị ấy vào từng lớp, từng hành vi của học sinh. Tại Trường Tiểu học Lương Định Của, phường Bàn Cờ, Chi đoàn giáo viên ra mắt công trình thanh niên “Mỗi lớp học - Một không gian văn hóa Hồ Chí Minh” trong năm học 2026-2027. Mỗi lớp có thể trưng bày hình ảnh, sách, tư liệu và sản phẩm học tập về Bác, đồng thời tổ chức hoạt động trải nghiệm gắn với việc học thực tế. Cách làm này có ý nghĩa khi biến giáo dục truyền thống từ nội dung cần ghi nhớ thành điều học sinh có thể nhìn, trao đổi và thực hành.
Từ câu chuyện lịch sử đến thói quen ứng xử
Mục tiêu sâu hơn của mô hình là giáo dục đạo đức bằng hành động phù hợp lứa tuổi, thay vì dừng ở việc học sinh thuộc câu chuyện hay lời dạy. Giáo viên Châu Hiền Đức, Bí thư Chi đoàn và Tổ trưởng chuyên môn khối 4 tại Trường Tiểu học Lương Định Của, mô tả định hướng này là “không gian nhỏ – giá trị lớn”. Theo thầy, việc học tập và làm theo Bác cần dần trở thành thói quen, cách ứng xử và hành động cụ thể. Những biểu hiện được nhà trường hướng đến khá gần gũi: chăm chỉ học tập, trung thực, biết yêu thương và chia sẻ, đoàn kết với bạn bè, lễ phép với thầy cô, tiết kiệm và có trách nhiệm với tập thể. Đây là thước đo thuyết phục hơn số lượng sách hay hình ảnh được trưng bày. Khi học sinh biết áp dụng điều đọc được vào cách cư xử mỗi ngày, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh mới thật sự góp phần bồi dưỡng lý tưởng và hiểu biết về truyền thống.
Lớp học kết hợp góc đọc, nghệ thuật và không gian số
Ở Trường THCS Phạm Hữu Lầu, phường Tân Mỹ, mô hình được triển khai trong từng lớp theo những cách đa dạng. Không gian tại lớp 8TC3 gồm góc tri thức với sách và câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh; khu nghệ thuật trưng bày tranh do học sinh tự vẽ; và không gian số thông minh. Mã QR tại đây dẫn tới thư viện sách điện tử cùng tư liệu lịch sử, giúp việc tìm hiểu không bị giới hạn trong những gì đặt trên bảng hay kệ. Học sinh lớp 9T5 cũng duy trì việc tìm đọc, sưu tầm và chia sẻ sách về Bác. Sự kết hợp giữa đọc, sáng tạo và công nghệ khiến hoạt động có cơ hội gắn với sở thích của nhiều lứa tuổi. Tuy vậy, công nghệ chỉ có giá trị khi dẫn học sinh tới nội dung đáng tin cậy và khơi mở trao đổi; mã QR tự thân không thể thay thế sự hướng dẫn của giáo viên hay trải nghiệm trực tiếp.
Mở rộng toàn thành phố, nhưng cần giữ trọng tâm giáo dục
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, trong năm học 2026-2027, 100% trường học trên địa bàn sẽ xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Nhiều trường dự kiến kết hợp không gian vật thể như góc trưng bày, tủ sách, cây xanh, bảng biểu với hình thức số như triển lãm trực tuyến và công nghệ AR/VR. Quy mô triển khai cho thấy đây không còn là sáng kiến riêng lẻ, mà là một hướng đi rộng khắp của trường học TP.HCM. Nhưng phổ cập không nên đồng nghĩa với làm đồng loạt cho đủ hình thức. Mỗi trường cần chọn nội dung phù hợp lứa tuổi, tạo cơ hội để học sinh chủ động đọc, kể lại, sáng tạo và thực hành điều đã học. Phong trào thi đua trong trường học sẽ có sức lan tỏa hơn nếu được đánh giá qua sự tiến bộ trong ứng xử và trách nhiệm, thay vì chỉ qua một góc lớp được trang trí đẹp. Thành công của kế hoạch vì vậy phụ thuộc vào việc giữ cho không gian luôn gắn với hoạt động giáo dục sống động.
