Từ nơi trưng bày thành một phần của giờ học
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong trường học là nơi học sinh tiếp cận hình ảnh, sách, tư liệu và sản phẩm học tập về Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời tham gia trải nghiệm để gắn những nội dung ấy với bài học và đời sống phù hợp lứa tuổi. Giá trị của mô hình không nằm ở số lượng hiện vật hay cách trang trí, mà ở việc những câu chuyện và lời dạy có đi vào hoạt động trong lớp hay không. Trong năm học 2026-2027, Chi đoàn giáo viên Trường Tiểu học Lương Định Của tại phường Bàn Cờ triển khai công trình “Mỗi lớp học - Một không gian văn hóa Hồ Chí Minh”. Nhà trường muốn đưa tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh đến gần học sinh qua từng giờ học, thay vì giới hạn việc tìm hiểu trong một điểm trưng bày riêng. Đây là hướng đi đáng chú ý: giáo dục truyền thống sẽ thuyết phục hơn khi học sinh được đọc, trao đổi và thực hành, không chỉ nhìn ngắm.
Bài học đạo đức cần trở thành hành động
Mục tiêu của cách làm này là bồi dưỡng đạo đức, hiểu biết về truyền thống và lý tưởng sống, đồng thời khuyến khích học sinh thi đua bằng những việc vừa sức. Thầy Châu Hiền Đức, Bí thư Chi đoàn và Tổ trưởng chuyên môn khối 4 của Trường Tiểu học Lương Định Của, mô tả phương châm là “không gian nhỏ – giá trị lớn”. Điểm cốt yếu là học sinh không dừng ở nhận biết hay ghi nhớ, mà tập hình thành thói quen: chăm học, trung thực, biết sẻ chia, đoàn kết với bạn, lễ phép với thầy cô, tiết kiệm và có trách nhiệm với tập thể. Đó là thước đo thực chất hơn một góc lớp đẹp mắt. Khi nội dung được nhắc lại trong sinh hoạt và gắn với việc làm cụ thể, học sinh có cơ hội hiểu truyền thống bằng trải nghiệm của chính mình. Phong trào thi đua vì thế nên hướng đến tiến bộ và hành vi tử tế, không biến việc học theo lời dạy thành cuộc đua trang trí hay thuộc lòng.
Kết hợp tư liệu, sáng tạo và công nghệ
Ở Trường THCS Phạm Hữu Lầu, lớp 8TC3 tổ chức không gian thành ba phần: góc tri thức, không gian nghệ thuật và không gian số thông minh. Sách và câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của Bác tạo nền tư liệu; tranh do học sinh tự vẽ giúp các em tham gia sáng tạo; mã QR dẫn đến sách điện tử và tư liệu lịch sử mở thêm cách tìm hiểu. Học sinh lớp 9T5 cũng duy trì việc tìm đọc, sưu tầm và chia sẻ sách. Cách kết hợp ấy có sức gợi mở, nhưng công nghệ không nên là mục tiêu tự thân. Mã QR hay triển lãm số chỉ hữu ích khi nội dung đáng tin cậy và được giáo viên nối với câu hỏi, bài học phù hợp độ tuổi. Với học sinh nhỏ, câu chuyện ngắn và hoạt động thực hành có thể gần gũi hơn; với học sinh lớn, việc đọc, thảo luận và tự giới thiệu tư liệu có thể khuyến khích tìm tòi. Như vậy, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trở thành môi trường học tập, trải nghiệm và làm việc tốt mỗi ngày.
Mở rộng toàn thành phố, giữ trọng tâm ở học sinh
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, năm học 2026-2027, 100% trường học trên địa bàn dự kiến xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Nhiều trường sẽ kết hợp góc trưng bày, tủ sách, cây xanh, bảng biểu với không gian số như triển lãm trực tuyến và ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường hoặc thực tế ảo. Quy mô triển khai cho thấy giáo dục truyền thống đang được đưa gần hơn đến lớp học thường ngày. Tuy nhiên, độ phủ không tự bảo đảm chất lượng. Điều đáng theo dõi là mỗi trường có biến tư liệu thành hoạt động học tập đều đặn, có liên hệ với đời sống và khuyến khích học sinh tự tìm hiểu hay không. Nếu không, không gian dễ trở thành phần trang trí thêm vào lớp. Nếu được tổ chức tốt, nơi ấy có thể giúp các em tìm hiểu truyền thống và bồi dưỡng lý tưởng bằng những hành động nhỏ, nhìn thấy được. Đổi mới vì vậy không nằm ở việc dựng thêm một góc, mà ở cách đưa giá trị văn hóa vào cách học và cách ứng xử mỗi ngày.
