Năm bậc mới, một mức giảm bình quân
Biểu giá điện 5 bậc là cách tính giá điện sinh hoạt theo từng phần sản lượng tiêu thụ, trong đó mỗi phần điện rơi vào một bậc sẽ chịu đơn giá riêng; từ ngày 1/11/2026, cơ cấu này thay thế biểu giá 6 bậc trước đó. Bộ Công Thương áp dụng đồng thời giá bán lẻ điện bình quân mới 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm VAT, sau khi giảm bình quân 2%. EVN thông tin về thay đổi này ngày 4/11, nhưng thời điểm có hiệu lực là đầu tháng. Cách tính lũy tiến vẫn còn, song các ngưỡng tiêu thụ được sắp xếp lại. Đây là điểm quan trọng hơn con số giảm bình quân: mức 2% không đồng nghĩa hóa đơn của mọi hộ sẽ giảm đúng 2%, bởi kết quả còn phụ thuộc vào lượng điện sử dụng và cách phân bổ sản lượng giữa các bậc.
| Bậc | Sản lượng áp dụng | Giá chưa gồm VAT |
|---|---|---|
| 1 | 0–100 kWh | 1.901 đồng/kWh |
| 2 | 101–200 kWh | 2.289 đồng/kWh |
| 3 | 201–400 kWh | 2.894 đồng/kWh |
| 4 | 401–700 kWh | 3.456 đồng/kWh |
| 5 | Từ 701 kWh trở lên | 3.844 đồng/kWh |
Bậc cao nhất 3.844 đồng/kWh áp dụng từ kWh thứ 701 trở lên, còn giá thấp nhất là 1.901 đồng/kWh. Vì vậy, hộ dùng nhiều không thể lấy mức giảm bình quân làm căn cứ dự đoán hóa đơn riêng.
Hơn 98% hộ có thể giảm, nhưng không phải tất cả
Theo tính toán EVN, nhóm sử dụng đến 900 kWh mỗi tháng, tương đương 98,23% khách hàng sinh hoạt, dự kiến được giảm tiền điện; mức giảm cao nhất khoảng 77.900 đồng/tháng. Con số này là tin tốt với đa số hộ, nhưng cần đọc đúng điều kiện: đó là ước tính theo nhóm tiêu thụ, không phải cam kết rằng hóa đơn từng nhà sẽ giảm cùng một tỷ lệ. Với hộ dùng 100 kWh/tháng, EVN nêu tiền điện theo biểu giá cũ là 201.700 đồng, còn theo biểu giá mới là 190.100 đồng, giảm 11.600 đồng/tháng. Đây là ví dụ dễ hình dung về lợi ích ở mức dùng thấp. Khi sản lượng tiến lên các bậc cao, tác động của việc thiết kế lại ngưỡng có thể lấn át phần giảm bình quân.
Nhóm vượt 900 kWh/tháng, chiếm 1,77% khách hàng theo số liệu EVN, có thể phải trả nhiều hơn. Hộ dùng 1.000 kWh/tháng được dự báo tăng 37.600 đồng/tháng; ở mức 2.000 kWh/tháng, mức tăng dự kiến là 421.300 đồng/tháng. Bởi vậy, việc gọi đây là đợt giảm giá điện cho mọi hộ sẽ gây hiểu lầm: lợi ích tập trung ở phần đông khách hàng tiêu thụ vừa phải, trong khi nhóm dùng rất nhiều đối mặt rủi ro tăng hóa đơn.
Tác động lớn hơn hóa đơn từng nhà
Mức giảm giá bán lẻ điện bình quân 2% được EVN ước tính làm tổng chi phí mua điện của các nhóm khách hàng giảm 1.531,89 tỷ đồng trong một tháng. Trong đó, khách hàng sinh hoạt dự kiến giảm chi phí 424,13 tỷ đồng; nhóm sản xuất giảm 578,15 tỷ đồng, còn nhóm kinh doanh, dịch vụ giảm 433,02 tỷ đồng. Đây là ước tính tác động theo tháng, không nên diễn giải thành số tiền EVN mất đi chính xác từ doanh thu nếu chưa có dữ liệu đối soát tương ứng. Dẫu vậy, quy mô này cho thấy điều chỉnh không chỉ là sửa cách tính trên hóa đơn gia đình mà còn ảnh hưởng rộng đến nhiều nhóm sử dụng điện.
Việc điều chỉnh được đặt trong khuôn khổ quy định của Luật Điện lực năm 2024 và nhằm đơn giản hóa cấu trúc biểu giá. Quyết định liên quan cũng bổ sung cơ cấu giá cho khách hàng lưu trú du lịch và các trạm sạc xe điện. Với hộ gia đình, cách thiết thực nhất để đánh giá thay đổi là đối chiếu sản lượng tháng với các ngưỡng mới, thay vì dựa riêng vào tỷ lệ giảm bình quân. Hóa đơn đầu kỳ áp dụng sẽ cho thấy tác động cụ thể của biểu giá 5 bậc đối với từng nơi ở.
Kết luận: xem sản lượng trước khi kỳ vọng giảm
Biểu giá mới có lợi cho phần lớn hộ, nhưng không phải một đợt giảm đồng đều. Hộ sử dụng đến 900 kWh/tháng nằm trong nhóm được EVN dự báo giảm tiền; mức tiêu thụ cao hơn có thể chịu tác động ngược do các bậc và ngưỡng đã được sắp xếp lại. Vì thế, muốn biết tiền điện hộ gia đình thay đổi ra sao, cần nhìn vào số kWh thực dùng và phần sản lượng rơi vào từng bậc. Mức 2% bình quân là thông tin nền, không phải phép tính thay thế hóa đơn cụ thể.
