Điểm mấu chốt: hộ dùng điện vừa phải được lợi nhiều nhất
Biểu giá điện 5 bậc là cách tính giá điện sinh hoạt theo năm nấc tiêu thụ, trong đó mỗi phần sản lượng được tính theo đơn giá riêng và giá tăng dần khi dùng nhiều điện hơn. Từ ngày 1/11/2026, biểu giá mới thay thế cách chia 6 bậc; cùng ngày, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%. EVN cho biết nhóm khách hàng sử dụng đến 900 kWh/tháng, chiếm 98,23% tổng số khách hàng, sẽ giảm tiền điện; mức giảm cao nhất được nêu là khoảng 77.900 đồng/tháng. Đây là tín hiệu có lợi cho đa số hộ, nhưng không đồng nghĩa mọi gia đình đều trả ít hơn: ngưỡng tiêu thụ và cách phân bổ sản lượng giữa các bậc khiến hộ dùng điện rất nhiều có thể chịu mức tăng. Vì vậy, mức dùng hằng tháng mới là điều cần nhìn trước khi kết luận lợi ích.
EVN công bố thông tin về thay đổi vào sáng 4/11, sau khi biểu giá mới đã bắt đầu được áp dụng từ ngày 1/11. Giá bán lẻ điện bình quân còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm thuế giá trị gia tăng. Mức bình quân giảm không có nghĩa đơn giá của mọi bậc sinh hoạt cùng giảm theo một tỷ lệ; hóa đơn còn phụ thuộc lượng điện rơi vào từng nấc.
Năm bậc mới được tính thế nào?
Bậc đầu áp dụng cho 100 kWh đầu tiên, giá 1.901 đồng/kWh; bậc hai tính từ kWh thứ 101 đến 200, giá 2.289 đồng/kWh. Bậc ba bao gồm phần từ 201 đến 400 kWh, giá 2.894 đồng/kWh; bậc bốn tính từ 401 đến 700 kWh, giá 3.456 đồng/kWh. Từ kWh thứ 701 trở lên, bậc năm có giá 3.844 đồng/kWh. Các đơn giá này chưa gồm thuế giá trị gia tăng. Tiền điện được tính theo từng phần sản lượng: điện thuộc bậc nào áp dụng giá của bậc đó, chứ không phải toàn bộ lượng tiêu thụ bị tính theo giá của bậc cao nhất đã chạm tới.
Cách đọc này giúp hộ gia đình tự đối chiếu hóa đơn dễ hơn, nhưng việc gộp từ sáu bậc còn năm cũng làm thay đổi phân bổ giá giữa các mức tiêu thụ. Do đó, chỉ nhìn mức giá bình quân giảm 2% sẽ chưa đủ để dự đoán hóa đơn cá nhân; cần đặt sản lượng tháng của gia đình vào đúng các ngưỡng trên.
Hộ nào giảm, hộ nào có thể trả thêm?
Theo tính toán EVN, khách hàng dùng đến 900 kWh/tháng — tương đương 98,23% tổng số khách hàng sinh hoạt — dự kiến được giảm tiền điện, mức giảm tối đa khoảng 77.900 đồng/tháng. Nhóm có mức sử dụng thấp cũng có thể thấy khoản giảm cụ thể: với hộ dùng 100 kWh/tháng, tiền điện theo biểu giá cũ là 201.700 đồng, còn theo biểu giá mới là 190.100 đồng, giảm 11.600 đồng/tháng. Đây là những ví dụ cho thấy hộ dùng ít đến trung bình có cơ sở kỳ vọng hóa đơn thấp hơn, dù mức giảm của từng gia đình tùy sản lượng thực tế.
Chiều ngược lại, EVN cho biết khách hàng dùng trên 900 kWh/tháng, chiếm 1,77%, có thể tăng tiền điện do thiết kế lại các bậc. Với mức sử dụng 1.000 kWh/tháng, mức tăng được nêu khoảng 37.600 đồng/tháng; ở 2.000 kWh/tháng, mức tăng có thể lên khoảng 421.300 đồng/tháng. Vì vậy, hộ đông người, dùng nhiều thiết bị điện hoặc có mức tiêu thụ cao không nên mặc định được lợi chỉ vì giá bình quân giảm.
Giảm bình quân không đồng nghĩa mọi hóa đơn cùng giảm
Thay đổi lần này kết hợp hai việc: giảm giá bán lẻ điện bình quân và thiết kế lại biểu giá sinh hoạt từ sáu bậc xuống năm bậc. Mục tiêu được nêu là phù hợp với quy định của Luật Điện lực năm 2024 và đơn giản hóa cấu trúc biểu giá. Nhưng hiệu quả đối với từng hộ không thể đánh giá chỉ bằng con số giảm 2%: cấu trúc bậc thang tạo ra khác biệt rõ giữa hộ tiêu thụ thấp và hộ sử dụng rất nhiều điện.
Kết luận thực tế khá rõ: phần lớn hộ gia đình có thể được giảm, nhưng nhóm hưởng lợi dễ nhận thấy nhất là các hộ dùng điện dưới ngưỡng 900 kWh mỗi tháng, đặc biệt là hộ tiêu thụ thấp. Những gia đình vượt ngưỡng này nên theo dõi sản lượng và đối chiếu hóa đơn theo biểu giá mới, bởi mức giảm bình quân toàn hệ thống không bảo đảm tiền điện của từng nhà đều đi xuống.
