Quyền lựa chọn phải được bảo đảm
Hoạt động giáo dục tăng cường là phần học bổ sung những nội dung nền tảng, cần thiết để mọi học sinh có cơ hội tiếp cận; hoạt động giáo dục theo nhu cầu lại mở rộng theo sở thích, năng khiếu và định hướng riêng của từng em. Ngày 4/11, Sở GD&ĐT TP.HCM hướng dẫn các trường phổ thông công lập tổ chức hai loại hoạt động này và nêu ba mô hình thời khóa biểu. Điểm đáng chú ý không chỉ là cách xếp lịch: quyền lựa chọn học sinh và gia đình phải được tôn trọng.
Theo hướng dẫn, việc đăng ký hoạt động theo nhu cầu phải tự nguyện; trường không được ép buộc, áp đặt hay gợi ý tham gia dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là ranh giới cần được giữ rõ, nhất là với những hoạt động phụ huynh thường gọi là “môn liên kết”. Sở yêu cầu phân biệt hoạt động tăng cường với hoạt động theo nhu cầu dựa trên mục tiêu, nội dung, đối tượng, thời lượng và cách tổ chức, thay vì chỉ nhìn tên gọi. Nếu ranh giới mờ đi, hoạt động tự chọn có thể bị biến thành áp lực hoặc thành dạy thêm trá hình.
Kinh phí cho hoạt động tăng cường được bảo đảm từ ngân sách chi thường xuyên hằng năm và các nguồn hợp pháp khác. Trường không được quy thành khoản thu bình quân theo học sinh hay đặt điều kiện đóng góp để các em được tham gia. Vì vậy, tự nguyện phải được thể hiện cả trong cách đăng ký lẫn cách tổ chức, không chỉ là lời cam kết.
Ba mô hình, ba cách sắp xếp thời khóa biểu
Ba mô hình học được thiết kế để phù hợp với điều kiện từng trường, chứ không phải ba mức bắt buộc học sinh phải chọn. Ở mô hình trường phổ thông đại trà, nhà trường sắp xếp lịch theo thực tế nhưng phải bảo đảm đủ nội dung và thời lượng chính khóa, tăng cường; hoạt động theo nhu cầu được đặt ở khung giờ riêng, không xen vào các tiết này.
Mô hình thứ hai dành cho trường có lớp học linh hoạt theo nhu cầu. Trong các tiết tự chọn, học sinh đăng ký được chia nhóm và chuyển tới phòng chức năng hoặc phòng máy phù hợp với nội dung đã chọn. Các nhóm có thể tập trung vào năng khiếu, nghệ thuật, thể thao, hướng nghiệp, kỹ năng sống, ngoại ngữ, STEM nâng cao, lập trình, trí tuệ nhân tạo hoặc nghiên cứu khoa học. Học sinh không đăng ký có thể tự học, đọc sách hoặc tham gia hoạt động trải nghiệm tăng cường do trường tổ chức.
Mô hình thứ ba áp dụng với trường tiên tiến hội nhập và lớp tích hợp theo Đề án 5695, nơi học sinh đã tự nguyện đăng ký trước khi tuyển sinh đầu cấp; thời khóa biểu được tổ chức đồng bộ theo lớp riêng. Ba cách xếp lịch cho thấy lựa chọn của gia đình có thể được vận hành khác nhau, nhưng không làm mất yêu cầu cốt lõi: hoạt động theo nhu cầu phải đứng ngoài chương trình chính khóa và không thay thế kết quả học tập.
Không đăng ký vẫn phải có phương án tại trường
Quyền từ chối chỉ có ý nghĩa khi học sinh không bị bỏ mặc trong thời gian các bạn tham gia hoạt động tự chọn. Hướng dẫn yêu cầu bố trí giờ đến trường, ra về phù hợp cho các em không đăng ký; nếu ở lại, các em phải có hoạt động phù hợp và được giám sát an toàn. Đây là trách nhiệm tổ chức của nhà trường, không nên biến thành lý do gây sức ép để phụ huynh đăng ký.
Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11. Trong năm học 2026-2027, Sở đề nghị các trường rà soát kế hoạch, bảo đảm nhân lực và cơ sở vật chất; đồng thời không bắt buộc triển khai toàn bộ nội dung tăng cường và cần hạn chế xáo trộn giờ học cũng như thời gian đưa đón. Mốc thực hiện này khiến việc xây dựng thời khóa biểu cần được tính toán thực tế, thay vì mở nhiều hoạt động chỉ để lấp kín lịch.
Phụ huynh nên dựa vào thông tin chính thức của trường về nội dung, thời gian và cách tổ chức trước khi quyết định đăng ký, đồng thời trao đổi trực tiếp với nhà trường nếu lịch hoặc phương án dành cho học sinh không tham gia chưa rõ. Câu hỏi quan trọng không phải là hoạt động mang tên gì, mà là em học gì, vào lúc nào, có tự nguyện hay không và trường bố trí ra sao nếu em không chọn.
Ba mô hình giúp trường linh hoạt hơn, nhưng sự linh hoạt chỉ có giá trị khi đi cùng quyền từ chối thực chất. Học tăng cường nhằm bảo đảm nội dung thiết yếu; hoạt động theo nhu cầu phải là lựa chọn, không phải nghĩa vụ ngầm. Với phụ huynh, cần xem kỹ phương án tổ chức; với nhà trường, trách nhiệm là công khai, không ép đăng ký và bảo đảm mọi học sinh đều có lịch học, sinh hoạt an toàn.
