Danh mục đầu tư quy mô lớn, kết hợp ngân sách và vốn xã hội
Danh mục dự án trọng điểm Lào Cai là kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026–2030 gồm các công trình dùng vốn ngân sách và dự án ngoài ngân sách, hướng tới mở rộng hạ tầng, sản xuất và dịch vụ trên địa bàn. Ngày 9/11/2026, Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt danh mục 70 dự án, gồm 34 dự án đầu tư công và 36 dự án ngoài ngân sách. Tổng vốn đầu tư dự án dự kiến vượt 151.560 tỷ đồng; trong đó vốn công hơn 61.395 tỷ đồng và vốn ngoài ngân sách 90.165 tỷ đồng. Quy mô này cho thấy Lào Cai không thể trông chờ riêng vào ngân sách: đầu tư công cần tạo nền tảng hạ tầng, còn dòng vốn xã hội phải biến các khu đất, tuyến kết nối và cơ hội phát triển thành năng lực sản xuất thực tế. Vì vậy, chất lượng chuẩn bị và khả năng huy động vốn sẽ quan trọng không kém con số tổng vốn.
Giao thông dẫn đầu, nhưng lợi ích phải lan tới đời sống
Trong 34 dự án đầu tư công, giao thông chiếm nhiều nhất với 17 dự án; danh mục còn có các công trình giáo dục, y tế, nông nghiệp, chuyển đổi số và hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế. Các dự án đáng chú ý gồm hầm Hàm Rồng nối Quốc lộ 4D với đường tỉnh 152, tuyến từ nút giao IC17 đến Khu công nghiệp Tằng Loỏng và các tuyến kết nối những trục đường hiện hữu. Đây là lựa chọn có lý: kết nối tốt hơn có thể giảm trở ngại vận chuyển hàng hóa, mở rộng không gian công nghiệp và giúp nông sản tiếp cận cơ sở chế biến, thị trường cũng như các điểm du lịch phía tây. Tuy nhiên, hiệu quả không nên chỉ đo bằng chiều dài đường hay số dự án hoàn thành. Các trường nội trú ở Bản Lầu, Si Ma Cai, Bát Xát và Trịnh Tường cũng có ý nghĩa trực tiếp với điều kiện học tập, sinh hoạt của học sinh vùng cao, vùng biên giới.
Phần đầu tư ngoài ngân sách dự kiến huy động 90.165 tỷ đồng, tập trung vào hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, năng lượng, giao thông và nhà ở. Các khu công nghiệp Cốc Mỳ - Trịnh Tường, Võ Lao và Phú Xuân được kỳ vọng tạo thêm quỹ đất sản xuất; các dự án năng lượng mặt trời mở rộng hướng thu hút vốn vào năng lượng tái tạo. Cách phối hợp này có thể giúp đầu tư Lào Cai vượt khỏi phạm vi xây dựng hạ tầng công, nhưng kỳ vọng chỉ thành kết quả khi dự án tư nhân thực sự được triển khai và tạo việc làm. Song song, các dự án xử lý ngập ven sông Hồng và hạ tầng cửa khẩu nhắc tỉnh rằng tăng trưởng cần đi cùng khả năng chống chịu và chất lượng sống.
21 công trình bước vào giai đoạn chuẩn bị: điểm nghẽn là mặt bằng và thủ tục
Trong hai tháng cuối năm 2026, tỉnh tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và thủ tục đầu tư để chuẩn bị khởi công, khánh thành 21 công trình, dự án trọng điểm. Đây là phép thử sớm cho năng lực thực thi danh mục dài hạn: phê duyệt chủ trương mới là bước đầu, còn tiến độ phụ thuộc vào hồ sơ hoàn chỉnh, nguồn vật liệu và sự đồng thuận bàn giao đất. Một số đường nối cao tốc vào khu, cụm công nghiệp đang hoàn thiện hồ sơ và chuẩn bị mặt bằng. Tuyến từ nút giao IC18 vào Cụm công nghiệp Thống Nhất 1 dài khoảng 2,6 km, quy mô bốn làn xe, vốn đầu tư 260 tỷ đồng; chủ đầu tư đặt mục tiêu khởi công trong tháng 12 sau khi hoàn tất thiết kế và lựa chọn nhà thầu. Tuyến từ nút giao IC17 đến Khu công nghiệp Tằng Loỏng cũng đang hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu khả thi và đánh giá tác động môi trường để hướng tới mốc khởi công này.
Ở cửa khẩu Bản Vược, dự án hạ tầng thiết yếu quy mô khoảng 47,66 ha đang xử lý đồng thời công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục khai thác vật liệu đắp. Những việc tưởng như hành chính ấy quyết định công trường có thể khởi động đúng kế hoạch hay không. Theo kế hoạch của tỉnh, 21 công trình sẽ được khởi công hoặc khánh thành trong hai tháng cuối năm; các dự án hoàn thiện hạ tầng, giải phóng mặt bằng tại Âu Lâu, Minh Quân và Khu công nghiệp Phía Nam cũng dự kiến triển khai trong tháng 12. Sở Tài chính được giao tổng hợp tiến độ, báo cáo định kỳ trước ngày 20 của tháng cuối mỗi quý hoặc khi có yêu cầu. Đây là cơ chế cần thiết, nhưng điều người dân và doanh nghiệp cần thấy là tiến độ được chuyển thành công trình sử dụng được, không chỉ thành báo cáo.
Thước đo cuối cùng là kết nối và lợi ích thực tế
Danh mục hơn 151.560 tỷ đồng tạo ra một khuôn khổ tham vọng cho giai đoạn 2026–2030, với đầu tư công làm nền và vốn ngoài ngân sách mở rộng năng lực phát triển. Nhưng quy mô vốn tự thân không bảo đảm thành công. Lào Cai cần ưu tiên tháo gỡ mặt bằng, vật liệu và thủ tục, đồng thời theo sát từng mốc triển khai để những tuyến đường nối cao tốc, hạ tầng công nghiệp, cửa khẩu và công trình dân sinh sớm phát huy tác dụng. Nếu làm đồng bộ, các dự án có thể cải thiện luồng vận chuyển hàng hóa, mở cơ hội việc làm và nâng chất lượng dịch vụ thiết yếu. Nếu tiến độ chuẩn bị kéo dài, lợi thế của danh mục lớn sẽ bị bào mòn. Kết luận rất rõ: thành công của đầu tư Lào Cai sẽ được quyết định không phải bởi số vốn được công bố, mà bởi khả năng biến vốn thành kết nối hữu ích và lợi ích đến được với người dân.
