Mục tiêu là học môn học bằng tiếng Anh, không chỉ học thêm tiếng Anh
Dạy học bằng tiếng Anh là cách tổ chức trong đó học sinh học một số môn hoặc hoạt động giáo dục thông qua tiếng Anh, thay vì chỉ tăng số tiết của môn tiếng Anh. TP.HCM đặt mục tiêu đến năm học 2027-2028 có ít nhất 15% cơ sở giáo dục thực hiện hình thức này. Đây là điểm khác biệt quan trọng: chỉ tiêu không đo mức độ học ngoại ngữ nói chung, mà đòi hỏi nhà trường có thể dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ giảng dạy nội dung môn học. Mục tiêu thuộc kế hoạch thực hiện đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045, vừa được UBND TP.HCM phê duyệt. Các chương trình như tiếng Anh tăng cường, làm quen tiếng Anh ở mầm non và học phần tích hợp nội dung với ngôn ngữ (CLIL) là những hoạt động bổ sung riêng, được triển khai trên cơ sở tự nguyện. Vì vậy, không nên xem việc tăng tiết tiếng Anh là bằng chứng một trường đã dạy môn học bằng tiếng Anh.
Thí điểm trước, rồi mới nhân rộng
Lộ trình bắt đầu từ năm học 2026-2027: mỗi cụm chuyên môn sẽ chọn 1-2 cơ sở giáo dục làm điểm để kiểm chứng bộ tiêu chí, chương trình và học liệu. Thành phố dự kiến sơ kết vào cuối năm học 2027-2028, dùng kết quả để đánh giá, điều chỉnh trước khi mở rộng. Cách làm theo từng bước là cần thiết; đặt tỷ lệ phủ rộng trước khi thử nghiệm có thể khiến chuẩn dạy học và chất lượng triển khai giữa các trường chênh lệch. Mốc kế tiếp cho thấy tham vọng tăng nhanh: đến năm học 2029-2030, tỷ lệ cơ sở giáo dục dạy môn học bằng tiếng Anh dự kiến đạt ít nhất 30%—gấp đôi mức 15% sau hai năm. Cùng thời điểm, ít nhất 40% cơ sở giáo dục được kỳ vọng xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh. Đến năm 2035, thành phố hướng tới khoảng 50% trường phổ thông thực hiện chương trình giáo dục tích hợp theo nhu cầu tự nguyện; tầm nhìn năm 2045 là 60-70%.
Với học sinh, kế hoạch không chỉ dừng ở tiết học trên lớp. Câu lạc bộ, ngày hội, sân chơi và hoạt động trải nghiệm sẽ mở thêm cơ hội thực hành; nhà trường cũng được định hướng kết nối với thư viện, bảo tàng, thiết chế văn hóa, thể thao, du lịch, doanh nghiệp và không gian công cộng. Nếu được tổ chức đều đặn, những không gian này có thể giúp tiếng Anh trong trường học trở thành một phần của giao tiếp và trải nghiệm, thay vì chỉ xuất hiện trong bài kiểm tra.
Đội ngũ giáo viên sẽ quyết định kế hoạch có đi vào thực chất
Rào cản lớn không nằm ở việc công bố chỉ tiêu, mà ở khả năng bảo đảm người dạy và điều kiện học tập. Kế hoạch ghi nhận tình trạng thiếu giáo viên tiếng Anh và giáo viên dạy môn học bằng tiếng Anh, đồng thời chất lượng đội ngũ chưa đồng đều. Khu vực xa trung tâm còn thiếu giáo viên tiếng Anh tiểu học; mầm non công lập chưa có biên chế cho vị trí này. Chênh lệch cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ giữa khu trung tâm với ngoại thành, vùng ven cũng có thể khiến cơ hội tiếp cận không đồng đều. Giáo viên được phân công dạy môn học hoặc hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh phải đạt năng lực ngoại ngữ tối thiểu bậc 4 ở tiểu học, THCS và bậc 5 ở THPT, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp; đồng thời hoàn thành bồi dưỡng phương pháp tích hợp nội dung và ngôn ngữ. Thành phố dự kiến hỗ trợ giáo viên tự học qua nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tổ chức bồi dưỡng thường xuyên, nghiên cứu chính sách thu hút giáo viên về địa bàn khó khăn và ưu tiên thiết bị, hạ tầng, học liệu cho vùng ven.
Thước đo thành công phải là chất lượng, không chỉ tỷ lệ
Kế hoạch còn hướng tới việc sử dụng tiếng Anh thường xuyên trong giảng dạy, giao tiếp, quản lý và sinh hoạt chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho thành phố. Phương pháp giảng dạy được định hướng phát triển đủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, ưu tiên nghe và nói cho học sinh từ THCS trở xuống. Đây là định hướng hợp lý, nhưng tỷ lệ trường đạt chỉ tiêu sẽ chỉ có ý nghĩa nếu học sinh hiểu được nội dung môn học và có cơ hội sử dụng ngôn ngữ, chứ không phải tiếp nhận bài giảng khó theo một phương tiện chưa phù hợp. Vì thế, đợt sơ kết cuối năm học 2027-2028 cần được xem là điểm kiểm tra thực chất: chương trình, học liệu, năng lực giáo viên và khả năng tiếp cận của học sinh phải được rà soát trước khi mở rộng. Kế hoạch đặt ra lộ trình rõ; thách thức là biến các mốc 15%, 30% rồi cao hơn thành trải nghiệm học tập có chất lượng và công bằng cho trường học TP.HCM.
