Đưa pháp luật đến gần học sinh bằng tình huống thực tế
Tuyên truyền pháp luật trong trường học là hoạt động phối hợp giúp học sinh hiểu quy định, nhận diện nguy cơ và biết cách ứng xử an toàn trong những tình huống gần với đời sống hằng ngày. Các chương trình tại Vĩnh Long và Gia Lai cho thấy cách làm này đang được tổ chức với sự tham gia của lực lượng công an, ngành giáo dục và nhà trường, thay vì chỉ dựa vào bài giảng lý thuyết. Tại Vĩnh Long, đại diện Bộ Công an, Công an tỉnh và ngành giáo dục cùng tham gia chương trình; tại Gia Lai, lực lượng công an phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, giáo viên Trường THCS Đề Thám. Quy mô đông người tạo sức lan tỏa, nhưng giá trị của giáo dục pháp luật nằm ở việc học sinh biết áp dụng điều đã học khi gặp bạo lực, bị dụ dỗ hoặc rủi ro trên mạng. Vì vậy, pháp luật học đường cần được truyền đạt gần gũi, có tương tác và gắn với kỹ năng tự bảo vệ.
Quy mô lớn cần đi cùng nội dung thiết thực
Một buổi tuyên truyền tại Trường THCS Đề Thám, Gia Lai thu hút hơn 2.000 học sinh; chương trình có sự tham gia của đại diện Cục Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng cán bộ, giáo viên nhà trường. Con số này cho thấy trường học có thể tập hợp đông học sinh để phổ biến kiến thức, nhưng đông người không tự động đồng nghĩa với hiệu quả. Điểm đáng chú ý là nội dung hướng vào những nguy cơ cụ thể: bạo lực thể chất, bắt nạt, cô lập bạn bè, xâm hại trẻ em, lừa đảo và quấy rối qua mạng xã hội hoặc trò chơi trực tuyến. Học sinh còn được hướng dẫn xử lý mâu thuẫn, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm người hỗ trợ khi bị đe dọa. Đây là hướng đi phù hợp với học sinh THCS, bởi kiến thức chỉ có ích khi các em nhận ra tình huống nguy hiểm và biết phải báo cho ai.
Hoạt động trực quan và trao đổi với học sinh giúp nội dung bớt xa cách so với một buổi nghe phổ biến quy định đơn thuần. Chương trình tại Gia Lai còn có các gian hàng trải nghiệm để củng cố kiến thức, đồng thời trao 10 suất học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Tại chương trình ở Vĩnh Long, học sinh cũng được tiếp cận các chủ đề như phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, mua bán người, lừa đảo trên không gian mạng và kỹ năng an toàn. Những cách tổ chức này đáng được duy trì, nhưng nên đi kèm trao đổi thường xuyên giữa học sinh, giáo viên, gia đình và công an để việc học không dừng lại sau một buổi sinh hoạt.
Phối hợp rõ vai trò, duy trì hoạt động tại địa phương
Tuyên truyền chỉ có thể góp phần xây dựng trường học an toàn khi mỗi bên nhận phần việc cụ thể. Lực lượng công an hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa và hỗ trợ xử lý vấn đề theo quy định; nhà trường giáo dục đạo đức, lối sống và ứng xử; gia đình quan tâm, lắng nghe con em. Sự phối hợp giữa công an, ngành giáo dục, gia đình và toàn xã hội được nhấn mạnh tại chương trình ở Vĩnh Long như điều kiện để phòng ngừa vi phạm và bảo vệ học sinh. Cách phân công này quan trọng vì nhiều rủi ro không xuất hiện riêng trong lớp học: xung đột có thể bắt đầu trên mạng, còn dấu hiệu bị dụ dỗ hay xâm hại có thể chỉ được phát hiện khi người lớn chịu lắng nghe. Học sinh cũng cần được khuyến khích báo cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng khi gặp tình huống vượt quá khả năng tự xử lý.
Mô hình “Pháp luật cùng em đến trường” tại Trường THCS Lê Hồng Phong, phường Hoa Lư, thể hiện một hình thức triển khai riêng ở cấp địa phương. Công an phường khảo sát tình hình, xác định nguy cơ trong lứa tuổi học sinh rồi xây dựng kế hoạch phối hợp với chính quyền, nhà trường và gia đình; hội nghị cũng công bố Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc để phân công trách nhiệm, duy trì hoạt động thường xuyên. Điểm mạnh của mô hình là nội dung có thể bám sát tình hình địa bàn thay vì dùng một khuôn mẫu cho mọi trường. Theo kế hoạch tại Vĩnh Long, chương trình được tổ chức ngày 27 và 28/10/2026 tại Trường THCS Bến Tre và Trường THCS Tiểu Cần. Kết quả lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc những buổi tuyên truyền được nối tiếp bằng trao đổi, hỗ trợ và nhắc lại kỹ năng trong đời sống học đường.
Đích đến là học sinh biết tự bảo vệ và lên tiếng
Các chương trình quy mô lớn tạo cơ hội đưa kiến thức pháp luật đến nhiều học sinh cùng lúc; những mô hình địa phương lại mở đường cho cách làm sát nhu cầu từng trường. Hai hướng này bổ trợ cho nhau, nhưng không nên đánh giá thành công chỉ bằng số người dự hay số buổi tổ chức. Thước đo thiết thực hơn là học sinh có biết ứng xử khi xảy ra mâu thuẫn, giữ an toàn thông tin cá nhân, nhận diện hành vi bắt nạt và tìm kiếm sự giúp đỡ khi bị đe dọa hay không. Khi công an, ngành giáo dục, nhà trường và gia đình cùng phối hợp, giáo dục pháp luật có thể trở thành một phần thường xuyên của môi trường học đường, thay vì một hoạt động mang tính thời điểm. Hàng nghìn học sinh tham gia là tín hiệu đáng mừng; điều cần tiếp tục là biến sự quan tâm ấy thành kỹ năng và thói quen chấp hành pháp luật.
