Cơ cấu mới có lợi cho phần lớn hộ, không phải tất cả
Biểu giá điện 5 bậc là cách tính giá điện sinh hoạt theo năm ngưỡng sản lượng, trong đó mỗi phần điện tiêu thụ được tính theo đơn giá của bậc tương ứng, thay cho cơ cấu sáu bậc trước đây. Từ ngày 1/11/2026, biểu giá mới được áp dụng cùng đợt giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân; EVN cho biết 98,23% khách hàng dùng đến 900 kWh mỗi tháng sẽ có hóa đơn thấp hơn, với mức giảm cao nhất được nêu là 77.900 đồng/tháng. Đây là tín hiệu đáng mừng với đa số hộ, nhưng không nên hiểu rằng mọi gia đình đều được giảm: mức tiêu thụ cao có thể khiến lợi ích từ đợt giảm giá bình quân bị lấn át bởi cách thiết kế lại các bậc. Muốn biết nhà mình thuộc nhóm nào, con số cần xem trước tiên là sản lượng kWh hàng tháng.
Bộ Công Thương ban hành biểu giá bán lẻ mới với giá bình quân 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm VAT; EVN thông tin về đợt giảm 2% vào ngày 4/11, sau khi mức giá mới có hiệu lực từ đầu tháng. Việc điều chỉnh nhằm phù hợp Luật Điện lực năm 2024 và đơn giản hóa cấu trúc biểu giá.
Năm bậc giá và cách đọc hóa đơn
Điểm cần nhớ là điện không bị tính đồng loạt theo bậc cao nhất mà hộ gia đình chạm tới: sản lượng ở mỗi ngưỡng chịu đơn giá của chính ngưỡng đó. Vì vậy, chỉ nhìn mức giá bậc 5 sẽ không đủ để dự đoán hóa đơn tiền điện. Biểu giá sinh hoạt mới, chưa gồm VAT, được chia như sau:
| Bậc | Sản lượng | Đơn giá |
|---|---|---|
| 1 | 0–100 kWh | 1.901 đồng/kWh |
| 2 | 101–200 kWh | 2.289 đồng/kWh |
| 3 | 201–400 kWh | 2.894 đồng/kWh |
| 4 | 401–700 kWh | 3.456 đồng/kWh |
| 5 | Từ 701 kWh trở lên | 3.844 đồng/kWh |
Mức cao nhất là 3.844 đồng/kWh, áp dụng cho phần điện từ kWh thứ 701 trở lên. Người dùng nên đối chiếu tổng lượng điện trên công tơ với từng khoảng bậc để thấy phần sản lượng nào chịu mức giá nào, thay vì lấy một đơn giá nhân với toàn bộ số kWh.
Ngưỡng tiêu thụ mới là điều quyết định
Các ước tính về nhóm được lợi cần được đọc cùng ngưỡng sử dụng cụ thể. EVN cho biết hộ dùng dưới 777 kWh/tháng, khoảng 94% tổng số hộ sinh hoạt, dự kiến giảm tiền điện; ngược lại, nhóm trên 777 kWh/tháng, khoảng 6%, có thể trả nhiều hơn do thiết kế lại các bậc giá. Một ước tính khác của EVN, tính cả mức giảm giá bán lẻ bình quân 2%, cho thấy nhóm dùng đến 900 kWh/tháng chiếm 98,23% khách hàng sẽ giảm tiền điện. Hai mốc này không nên bị nhập làm một: chúng phản ánh các ngưỡng và cách tính được nêu khác nhau. Với hộ tiêu thụ lớn, mức tăng có thể đáng kể: hộ dùng 1.000 kWh/tháng được dự báo tăng khoảng 37.600 đồng, còn hộ dùng 2.000 kWh/tháng có thể tăng khoảng 421.300 đồng.
Ví dụ ở đầu kia của phổ tiêu thụ cho thấy lợi ích cũng có thể đo được: hộ dùng 100 kWh/tháng có tiền điện theo biểu giá cũ là 201.700 đồng, còn theo biểu giá mới là 190.100 đồng, giảm 11.600 đồng/tháng. Vì thế, lời khuyên thiết thực không phải là mặc định hóa đơn sẽ giảm, mà là kiểm tra kWh của gia đình trong các tháng gần đây, rồi đối chiếu từng bậc và lưu ý hóa đơn thực tế còn chịu VAT.
Kết luận: xem mức dùng trước khi kỳ vọng giảm
Biểu giá điện 5 bậc đơn giản hóa số bậc và đi kèm giảm giá điện bình quân 2%, nên phần đông hộ có cơ sở để kỳ vọng hóa đơn thấp hơn. Nhưng con số “hơn 98%” chỉ đúng khi đặt cạnh ngưỡng sử dụng đến 900 kWh/tháng trong tính toán của EVN; các hộ vượt 777 kWh/tháng vẫn cần lưu ý ước tính riêng cho nhóm tiêu thụ cao. Cách tự kiểm tra đáng tin cậy nhất là lấy sản lượng kWh của nhà mình, phân bổ vào năm bậc và so sánh với hóa đơn trước đây. Đó mới là căn cứ để biết thay đổi này thực sự có lợi cho gia đình hay không.
