Đầu mối trực suốt ngày đêm trước giờ khai thác
Đường dây nóng UAV tại sân bay Long Thành là đầu mối trực 24/24 giờ để tiếp nhận thông tin về thiết bị bay không người lái xuất hiện trong khu vực và phối hợp xử lý sự cố. Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ cùng UBND, Công an và Ban Chỉ huy Quân sự phường Long Thành thiết lập cơ chế này khi sân bay đưa vào khai thác. Cách tổ chức liên ngành là lựa chọn cần thiết: phát hiện một chiếc drone gần sân bay không chỉ là việc của đơn vị khai thác cảng, mà còn đòi hỏi chính quyền và lực lượng chức năng địa phương cùng vào cuộc. Đường dây nóng được xây dựng sau khi các đơn vị rút kinh nghiệm từ sự cố tại sân bay Đà Nẵng, Thọ Xuân và Tân Sơn Nhất. Đây là bước chuẩn bị thực tế cho sân bay dự kiến khai thác từ ngày 24-12, sau khi UBND phường Long Thành và cảng hàng không ký quy chế phối hợp về an ninh, an toàn và ứng phó sự cố.
Tiếp nhận thông tin là khởi đầu, không phải toàn bộ quy trình
Theo phương án được công bố, UBND phường Long Thành chủ trì thiết lập đầu mối và số điện thoại trực, phối hợp với Ban Chỉ huy Quân sự phường, Cảng vụ Hàng không miền Nam và Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Số trực sẽ tiếp nhận thông tin khi phát hiện UAV hoạt động trong khu vực. Các đơn vị liên quan cũng rà soát, nắm tình hình hoạt động UAV theo chức năng, nhiệm vụ; cơ quan phường dự kiến lập danh sách tổ chức, cá nhân sở hữu thiết bị bay trên địa bàn. Việc thu thập hoặc chia sẻ thông tin về tổ chức, cá nhân phải có căn cứ pháp luật, đúng mục đích và tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa công bố số điện thoại cụ thể, các bước người dân cần cung cấp khi báo tin, cách xác minh hay mức xử phạt. Vì vậy, đường dây nóng mới cho thấy đầu mối phối hợp, chưa phải hướng dẫn tác nghiệp đầy đủ cho cộng đồng.
UAV không phải nguy cơ duy nhất quanh đường băng
Cơ chế bảo đảm an toàn hàng không ở Long Thành còn phải tính đến những mối nguy khó nhận biết hơn một thiết bị bay. Các bên dự kiến kiểm soát việc lắp đặt, sử dụng đèn laser và đèn công suất lớn trong bán kính 18,5 km tính từ điểm quy chiếu sân bay, do ánh sáng có thể ảnh hưởng đến tổ lái khi tiếp cận và hạ cánh. Khu vực hai đầu đường cất hạ cánh cũng cần được rà soát để phát hiện công trình hoặc vật thể có thể xâm phạm giới hạn chướng ngại vật. Công trường, bãi tập kết vật liệu, bãi rác tự phát và cơ sở có thể phát sinh khói, bụi cũng nằm trong diện lưu ý vì có khả năng làm giảm tầm nhìn. Nhìn rộng hơn, đường dây nóng chỉ là một phần của phương án: quản lý đồng thời UAV, nguồn sáng, chướng ngại vật và điều kiện quan sát mới tạo được lớp phòng ngừa có ý nghĩa.
Người dân cần biết vùng nguy cơ và cách báo tin
Người dân sống gần sân bay, trường học, cơ sở kinh doanh thiết bị bay và đơn vị tổ chức sự kiện ngoài trời sẽ là nhóm cần được phổ biến rõ quy định. UBND phường dự kiến tuyên truyền về kiểm soát UAV và vận động người dân báo tin khi phát hiện thiết bị bay gần sân bay. Cảng hàng không sẽ cung cấp cho địa phương sơ đồ vùng ảnh hưởng của đèn laser, đèn công suất lớn cùng bề mặt giới hạn chướng ngại vật; các sơ đồ chuyên ngành khác cũng được bàn giao để phục vụ công tác quản lý. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc thông tin đến được khu dân cư và người sử dụng thiết bị, thay vì chỉ dừng ở văn bản phối hợp. Cơ quan chức năng cũng cần công bố số trực và hướng dẫn báo tin dễ nhớ khi sẵn sàng. Cho đến khi có hướng dẫn chi tiết, người dân có thể ghi nhận vị trí, thời điểm và dấu hiệu quan sát được, đồng thời chờ chỉ dẫn chính thức thay vì tự tiếp cận thiết bị.
Cơ chế chỉ có giá trị khi phản ứng nhanh và minh bạch
Long Thành đã xác định được các bên cùng trực, phạm vi nguy cơ cần kiểm soát và vai trò của cộng đồng; đó là nền tảng đáng hoan nghênh trước khi sân bay khai thác. Nhưng một đường dây nóng chỉ có tác dụng nếu cuộc gọi được tiếp nhận kịp thời, thông tin được chuyển đúng lực lượng và người báo tin biết mình cần làm gì. Những chi tiết này, cũng như mức xử phạt cụ thể, chưa được nêu trong thông tin hiện có. Việc rà soát hoạt động UAV và chia sẻ dữ liệu cũng cần giữ đúng giới hạn pháp luật về quyền riêng tư. Kết luận, đường dây nóng UAV là một mắt xích quan trọng chứ không phải giải pháp đơn lẻ: kết hợp nó với kiểm soát laser, công trình, khói bụi và tuyên truyền cụ thể mới giúp củng cố an toàn hàng không quanh Long Thành.
