Đào tạo để bảo vệ trẻ em từ nơi gần các em nhất
An toàn số học đường là tập hợp kiến thức và kỹ năng giúp học sinh nhận biết, phòng tránh nguy cơ trên mạng, đồng thời biết tìm người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ khi gặp sự cố. Đây không thể chỉ là bài học về mật khẩu hay quyền riêng tư: hiệu quả còn tùy thuộc vào việc người lớn biết lắng nghe và ứng phó đúng cách.
Ngày 25/10, trong khuôn khổ Chiến dịch “Không một mình” năm 2026, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ cùng Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng tổ chức tập huấn Chuyên gia An toàn số học đường. Hơn 2.000 đại biểu gồm cán bộ, chiến sĩ Công an, giáo viên và cán bộ phụ trách văn hóa - xã hội cấp xã tham dự. Chương trình kết nối trực tuyến tới 124 xã, phường, đặc khu, lần đầu được tổ chức trên quy mô toàn tỉnh.
Quy mô này có ý nghĩa vì trẻ em trên mạng đang đối diện với lừa đảo, bắt nạt, dụ dỗ, thao túng tâm lý và xâm phạm quyền riêng tư; các rủi ro ngày càng khó nhận diện. Đào tạo giáo viên và lực lượng tại cơ sở là lựa chọn đúng hướng: họ có thể phát hiện dấu hiệu bất thường trước khi sự việc leo thang, thay vì chỉ can thiệp sau khi tổn hại đã xảy ra.
Tập huấn phải đi xa hơn việc nhận diện rủi ro
Chương trình gồm năm chuyên đề, từ triển khai chiến dịch và phong trào “5 phút cùng em” đến nhận diện, phòng ngừa, hỗ trợ trẻ gặp vấn đề trực tuyến, tổ chức cuộc thi Đại sứ An toàn số học đường và hướng dẫn tuyên truyền lại tại cơ sở. Nội dung tập huấn an ninh mạng chú trọng những việc cần làm khi có tình huống: tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ban đầu, xử lý và phối hợp với cơ quan chức năng.
Cách tiếp cận này quan trọng hơn việc yêu cầu trẻ tự cảnh giác mà không có mạng lưới hỗ trợ. Giáo viên có thể quan sát những thay đổi ở học sinh, còn Công an cấp cơ sở có vai trò tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý. Khi hỗ trợ, người lớn cần tôn trọng quyền riêng tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tránh khiến trẻ tổn thương thêm vì bị tiết lộ chuyện riêng hoặc bị trách móc.
Thách thức mới còn đến từ việc công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể bị lợi dụng để giả mạo hình ảnh, giọng nói hay danh tính. Vì vậy, đào tạo cần giúp người tham dự vừa nhận biết dấu hiệu, vừa biết cách trao đổi với trẻ và kết nối đúng đầu mối hỗ trợ. Đây là bước thiết thực để biến lực lượng được tập huấn thành mạng lưới bảo vệ trẻ em, thay vì chỉ là danh sách người đã dự một buổi học.
Kết nối mỗi ngày mới giúp trẻ dám lên tiếng
Phong trào “5 phút cùng em” khuyến khích cha mẹ, thầy cô và người chăm sóc dành ít nhất năm phút mỗi ngày để trò chuyện, lắng nghe trẻ kể về trải nghiệm trên Internet. Đó là việc nhỏ nhưng có thể tháo gỡ một rào cản lớn: trẻ bị đe dọa hoặc dụ dỗ đôi khi im lặng vì sợ bị mắng, không được tin hoặc không biết tìm ai.
Một cuộc trò chuyện thường xuyên không thay thế kỹ năng chuyên môn, nhưng tạo cơ hội để người lớn nhận ra vấn đề sớm và để trẻ chủ động xin giúp đỡ. Cùng với phong trào này, cuộc thi tìm kiếm Đại sứ An toàn số học đường được kỳ vọng khuyến khích học sinh, sinh viên học và chia sẻ kỹ năng, đồng thời hỗ trợ bạn bè.
Sau tập huấn, người tham dự được yêu cầu chuyển tải kiến thức đến học sinh, phụ huynh và cộng đồng. Trường học được định hướng lồng ghép an toàn số vào sinh hoạt lớp, ngoại khóa và hoạt động Đoàn, Đội; Công an cấp xã tăng cường tuyên truyền, tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý tình huống. Các hoạt động thuộc kế hoạch “Không một mình” tại Lâm Đồng diễn ra từ ngày 10/10 đến 10/12, với chủ đề phòng, chống xâm hại trực tuyến đối với trẻ em, thanh thiếu niên.
Hơn 2.000 người được tập huấn là khởi đầu đáng kể, nhưng giá trị của chương trình sẽ được quyết định bởi việc kỹ năng có đến được từng lớp học và gia đình hay không. Bảo vệ trẻ em trên mạng không thể giao riêng cho Công an, nhà trường hay cha mẹ; đó phải là trách nhiệm phối hợp, với người lớn đủ kiến thức và trẻ đủ tin tưởng để lên tiếng.
