An toàn trực tuyến cần cả cộng đồng cùng xây dựng
Ngày hội An toàn trực tuyến là hoạt động cộng đồng giúp trẻ em, thanh thiếu niên nhận diện nguy cơ trên mạng, thực hành cách ứng phó và kết nối với người có thể hỗ trợ khi các em cảm thấy không an toàn. Lễ khai mạc diễn ra tối 31/10 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Chiến dịch Không một mình 2026, mở đầu chuỗi hoạt động trải nghiệm và kết nối với thông điệp “Kết nối không tổn thương”. Ngày hội được tổ chức tại khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, quanh quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Điểm đáng chú ý không chỉ là đưa kiến thức an toàn mạng đến gần học sinh, mà còn khẳng định trách nhiệm không thể đặt riêng lên vai trẻ. Khi gia đình, nhà trường, cộng đồng và cơ quan chức năng phối hợp, trẻ có thêm nơi để hỏi, kể lại sự việc và nhận trợ giúp. Đó là nền tảng thực tế hơn việc chỉ khuyên các em “cẩn thận” rồi để các em tự xoay xở.
Trải nghiệm để biến kiến thức thành kỹ năng
Các khu trải nghiệm và tương tác đưa những tình huống trực tuyến quen thuộc vào hoạt động thực hành: nhận diện rủi ro, giữ an toàn cho thông tin cá nhân và quyền riêng tư, cũng như tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp dấu hiệu quấy rối. Cách tiếp cận này có giá trị vì trẻ không chỉ nghe cảnh báo mà còn được tập suy nghĩ xem nên làm gì, nói với ai và làm thế nào để đặt ranh giới an toàn trong các mối quan hệ trên mạng. Minishow “Kết nối học đường” góp thêm tiếng nói của học sinh: 14 tiết mục từ học sinh của 7 trường truyền tải thông điệp về tình bạn, sự tôn trọng và trách nhiệm trong mỗi kết nối. Học sinh cũng tham gia với vai trò đại sứ an toàn số, chia sẻ kiến thức với bạn bè và cộng đồng. Khi chính các em kể chuyện bằng ngôn ngữ của mình, an toàn trực tuyến bớt giống một bài giảng và gần hơn với những lựa chọn hằng ngày.
Ba nguyên tắc trẻ có thể mang theo lên mạng
Tại chương trình khởi động “Teen Safety School Tour 2026 - An toàn số cho em” ngày 19/10 ở Trường THCS Nam Từ Liêm, Hà Nội, Phó Cục trưởng A05 Hà Văn Bắc nêu ba nguyên tắc dành cho trẻ em và thanh thiếu niên. Đây là những chỉ dẫn cụ thể, dễ nhớ và có thể áp dụng trước khi tin, đăng hoặc phản hồi nội dung trực tuyến:
- Kiểm chứng trước khi tin: đừng vội tin thông tin giật gân hoặc hình ảnh, âm thanh có dấu hiệu bị cắt ghép, giả mạo.
- Tỉnh táo khi chia sẻ: bảo vệ danh dự và dữ liệu cá nhân của mình, đồng thời tôn trọng người khác.
- Tìm kiếm sự hỗ trợ khi thấy không an toàn: chủ động nói với cha mẹ, thầy cô hoặc lực lượng Công an.
Ba nguyên tắc này nhắc rằng biết sử dụng công nghệ chưa đồng nghĩa với biết nhận diện rủi ro. An toàn mạng cho trẻ cần được xây bằng kiến thức, thói quen cân nhắc và niềm tin rằng việc lên tiếng sẽ được đón nhận.
Người lớn cần tạo một nơi để trẻ lên tiếng
Bảo vệ trẻ em trên mạng không thể chỉ dừng ở việc cảnh báo hay dạy trẻ tự phòng vệ. Một hệ sinh thái hỗ trợ cần có gia đình biết lắng nghe, nhà trường dạy nền tảng, cơ quan chức năng bảo vệ và doanh nghiệp công nghệ chủ động giảm nguy cơ. Lãnh đạo chiến dịch cũng nhấn mạnh người lớn cần đồng hành, tạo dựng niềm tin để trẻ có thể chia sẻ chuyện xảy ra trên mạng; dành thời gian trò chuyện mỗi ngày giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và hỗ trợ kịp thời. Chương trình “An toàn số cho em 2026” dự kiến triển khai tại 10 trường ở Hà Nội, Lào Cai, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Trị và Đà Nẵng, từ giữa tháng 10 đến đầu tháng 12, tiếp cận khoảng 9.000 học sinh và giáo viên. Mở rộng giáo dục kỹ năng là cần thiết, nhưng điều làm nên khác biệt vẫn là phản ứng của người lớn khi trẻ tìm đến: bình tĩnh lắng nghe, không trách phạt vì các em đã kể, rồi cùng tìm cách xử lý. Trẻ cần biết rằng cha mẹ, thầy cô và Tổng đài 111 là những nơi có thể tìm kiếm sự giúp đỡ.
