Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Trao quyền bổ nhiệm giáo sư: Mở rộng cạnh tranh, siết trách nhiệm

Trao quyền bổ nhiệm giáo sư: Mở rộng cạnh tranh, siết trách nhiệm
Sở thích|Giáo dục tuổi đi học

Từ xét tập trung sang tuyển chọn theo vị trí

Bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư là việc trường đại học lựa chọn giảng viên vào vị trí chuyên môn cụ thể, dựa trên tiêu chuẩn thống nhất, năng lực ứng viên và nhu cầu thực tế của đơn vị. Đây không chỉ là sự công nhận học thuật, mà còn là quyết định về nhân lực và trách nhiệm của cơ sở đào tạo.

Chiều 7/11, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chủ trì hội nghị trực tuyến lấy ý kiến về dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình bổ nhiệm và miễn nhiệm giáo sư, phó giáo sư. Dự kiến văn bản được ban hành trong tháng 11/2026. Đề xuất đi theo hướng chuyển từ xét công nhận tập trung mỗi năm một đợt sang trao quyền tuyển chọn cho từng trường. Đây là bước tiến hợp lý của tự chủ đại học: quyết định nhân sự nên gắn với nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu và nhu cầu của nơi sử dụng, thay vì chỉ dựa vào một lịch xét chung.

Tuy nhiên, chức danh không thể tách khỏi công việc. Dự thảo xác định giáo sư, phó giáo sư là chức danh của giảng viên đại học; trường chỉ được bổ nhiệm khi có vị trí trong cơ cấu nhân sự, có nhiệm vụ và điều kiện để người được chọn thực hiện công việc. Quy định này giúp hạn chế tình trạng xét danh hiệu như mục tiêu tự thân, nhưng cũng đòi hỏi trường công khai nhu cầu tuyển dụng và lý do mở từng vị trí.

Trao quyền bổ nhiệm giáo sư: Mở rộng cạnh tranh, siết trách nhiệm

Xét quanh năm, ứng viên được cạnh tranh ở nhiều trường

Điểm thay đổi dễ thấy nhất với giảng viên và nhà khoa học là họ không còn phải chờ một đợt xét cấp nhà nước mỗi năm. Theo dự thảo, trường có thể bổ nhiệm quanh năm khi phát sinh nhu cầu; ứng viên trong và ngoài trường được đối xử bình đẳng và có thể nộp hồ sơ tại nhiều cơ sở cùng lúc. Nếu được nhiều nơi lựa chọn, ứng viên chỉ nhận làm việc tại một trường và rút hồ sơ ở nơi còn lại để trường đó xem xét người kế tiếp.

Cơ chế này có thể làm dịch chuyển nhân lực giữa trường đại học, viện nghiên cứu và khu vực công nghiệp, đồng thời mở thêm cửa cho nhà khoa học ở nước ngoài. Nhưng cạnh tranh không tự động đồng nghĩa với công bằng. Quy trình xét chức danh giáo sư cần thông báo rõ vị trí, tiêu chí, lịch đánh giá và cách xử lý xung đột lợi ích; nếu thiếu các điều kiện ấy, tuyển chọn linh hoạt có thể biến thành quyết định khó kiểm chứng.

Dự thảo đặt trọng số tối thiểu 30% cho năng lực giảng dạy và kết quả đào tạo, 30% cho nghiên cứu, sáng tạo tri thức và uy tín khoa học, cùng 20% cho nhóm năng lực còn lại. Khi ứng viên vượt ngưỡng cùng cạnh tranh một vị trí, hội đồng sẽ đánh giá sâu một số công trình tiêu biểu. Cách tiếp cận này đáng ủng hộ vì nhấn mạnh cả chất lượng học thuật lẫn công việc giảng dạy, thay vì xem một chỉ số đơn lẻ là thước đo đủ.

Trao quyền bổ nhiệm giáo sư: Mở rộng cạnh tranh, siết trách nhiệm

Chuẩn chung, hạn mức và trách nhiệm giải trình

Trao quyền cho trường không có nghĩa là hạ chuẩn. Dự thảo đưa ra yêu cầu tối thiểu thống nhất trên toàn quốc, trong đó chỉ tính công bố mà ứng viên là tác giả chính: ít nhất 12 công bố đối với ứng viên phó giáo sư và 20 đối với ứng viên giáo sư trên các tạp chí loại 1; số lượng công bố quốc tế uy tín còn phụ thuộc khối ngành. Vì vậy, tiêu chuẩn phó giáo sư không nên bị hiểu giản lược thành một phép đếm bài báo: chất lượng, liêm chính và đóng góp thực chất phải được đánh giá cùng nhau.

Dự thảo còn quy định hội đồng và từng thành viên chịu trách nhiệm về kết quả đánh giá, còn người đứng đầu cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm về quyết định bổ nhiệm trong thẩm quyền. Trong giai đoạn chuyển tiếp ba năm, số lượng bổ nhiệm mới mỗi năm không quá 20% tổng số giáo sư, phó giáo sư tại thời điểm đầu năm học, nhằm tránh tăng đột biến và bảo vệ cơ hội của giảng viên trẻ. Hạn mức chỉ có tác dụng nếu đi kèm công khai dữ liệu, giải trình lựa chọn và cơ chế xử lý sai phạm.

Thách thức lớn nhất của tự chủ đại học vì thế không nằm ở việc trường có được ký quyết định hay không, mà ở năng lực xây dựng hội đồng độc lập và môi trường học thuật đủ sức thu hút nhân tài. Khi nhiều trường cùng tìm kiếm ứng viên, nơi có điều kiện nghiên cứu, cơ hội phát triển và văn hóa liêm chính tốt sẽ có lợi thế giữ chân người giỏi. Phân quyền sẽ chỉ tạo ra cạnh tranh thực chất nếu trường vừa được quyết định, vừa phải chứng minh quyết định ấy công bằng.

Trao quyền bổ nhiệm giáo sư: Mở rộng cạnh tranh, siết trách nhiệm

Quyền tự chủ phải tạo ra chuẩn mực cao hơn

Động lực đổi mới đến từ chủ trương tăng quyền tự chủ và hội nhập quốc tế trong xét, bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư theo Nghị quyết 71-NQ/TW; Luật Giáo dục cũng giao người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quyền bổ nhiệm, còn Bộ trưởng ban hành quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình. Dự thảo dự kiến kế thừa những điểm phù hợp của quy định hiện hành và áp dụng lộ trình chuyển tiếp để tránh xáo trộn đột ngột.

Các trường đã bày tỏ lo ngại về cách triển khai, và thận trọng là cần thiết: nếu tiêu chí giữa các cơ sở quá khác nhau hoặc quy trình thiếu minh bạch, giá trị của chức danh có thể bị suy giảm. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục lấy ý kiến trước khi hoàn thiện văn bản. Đây là cơ hội để chốt những yêu cầu đủ rõ về đánh giá, giới hạn bổ nhiệm, xử lý xung đột lợi ích và hậu kiểm.

Kết luận, trao quyền bổ nhiệm cho trường là hướng đi đáng làm vì đưa quyết định đến gần nhu cầu chuyên môn và mở rộng cơ hội cho ứng viên. Nhưng quyền ấy chỉ đáng tin khi chuẩn sàn được giữ vững, cạnh tranh diễn ra công khai và người ra quyết định chịu trách nhiệm. Mục tiêu không phải có thêm chức danh, mà là xây dựng các trường đủ hấp dẫn để người giỏi muốn đến, có điều kiện phát triển và tạo ra giá trị học thuật.

Trao quyền bổ nhiệm giáo sư: Mở rộng cạnh tranh, siết trách nhiệm

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!