Đích đến không chỉ là hoàn thành xây dựng
Sân bay Long Thành giai đoạn 1 là dự án cảng hàng không quốc tế được đặt mục tiêu đưa vào khai thác thương mại cuối năm 2026, nhưng muốn mở cửa đúng hẹn phải đồng thời hoàn thiện công trình, thủ tục và năng lực vận hành thực tế. Mốc này đang biến giai đoạn nước rút thành bài kiểm tra phối hợp, không chỉ là cuộc đua tiến độ xây lắp. Ngày 5/11/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn 11272/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc đẩy nhanh dự án giai đoạn 1. Theo kế hoạch được nêu, sân bay dự kiến khai thác thương mại từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Để tiến tới mốc đó, ACV phải xử lý vướng mắc, đẩy nhanh các gói thầu và hoàn thiện chuẩn bị vận hành. Nhưng hoàn thành một hạng mục không đồng nghĩa sân bay đã sẵn sàng tiếp nhận chuyến bay: mức độ sẵn sàng phải được chứng minh qua nghiệm thu, thử nghiệm, cấp phép và phương án khai thác.
ACV phải biến tiến độ thành các mốc có thể kiểm chứng
Nhiệm vụ của ACV Long Thành không dừng ở thúc nhà thầu hoàn thành phần việc còn lại. ACV được yêu cầu rà soát khối lượng chưa xong, chỉ rõ gói thầu có nguy cơ trễ, xác định hạn hoàn thành từng hạng mục và bảo đảm nhà thầu có đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, nhiên liệu cùng vật liệu. Nếu đơn vị thi công không đáp ứng cam kết, ACV phải làm rõ trách nhiệm và xử lý theo hợp đồng. Các vướng mắc về nguồn cung vật liệu, thanh toán khối lượng thi công và quyết toán cũng cần được giải quyết, bởi chậm thanh toán có thể kéo theo chậm triển khai. Bộ Xây dựng được giao hướng dẫn ACV lập phương án tổ chức khai thác, đáp ứng an ninh, an toàn và hiệu quả. Đây là hướng đi đúng, nhưng phương án chỉ có giá trị khi đi kèm tiến độ cụ thể và bằng chứng hoàn thành. Công trình kết nối, hạ tầng kỹ thuật và các dự án thành phần liên quan cũng phải được đôn đốc đồng bộ; nếu chỉ tập trung vào hàng rào sân bay, điểm nghẽn có thể chuyển ra bên ngoài.
Rà soát toàn diện: từ nghiệm thu đến thử nghiệm vận hành
Văn bản của Bộ Xây dựng yêu cầu ACV và Cục Hàng không Việt Nam rà soát tiến độ các gói thầu, hạng mục, điều kiện cần thiết và kế hoạch đưa sân bay vào vận hành. Điểm đáng chú ý là tiến độ xây dựng phải khớp với nghiệm thu, hoàn thiện thủ tục pháp lý, cấp phép và chấp thuận chuyên ngành hàng không. Các nội dung ấy còn phải gắn với kết quả Chương trình vận hành thử (ORAT) và kế hoạch khai thác thực tế. Với gói thầu 5.10, ACV cần hoàn thiện, phê duyệt kịch bản thử nghiệm đơn động và liên động cho hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy, thiết bị nhà ga và hệ thống quản lý sân bay. Điều cần công khai, làm rõ là kết quả thử nghiệm, các vấn đề còn tồn tại và cách xử lý trước khai thác; danh sách thiết bị lắp xong tự nó chưa đủ chứng minh hệ thống hoạt động ăn khớp. Đó mới là phép thử quan trọng của công tác chuẩn bị khai thác: không chỉ có đủ hạng mục, mà còn phải vận hành được trong điều kiện thực tế.
Đường đến sân bay cũng là một phần của mức độ sẵn sàng
Đối với hành khách, khai thác sân bay không chỉ bắt đầu ở quầy làm thủ tục mà còn từ khả năng đến nhà ga thuận lợi. Bộ Xây dựng yêu cầu rà soát tiến độ các tuyến cao tốc, quốc lộ và đường tỉnh liên quan; các cơ quan được giao kiểm tra khả năng kết nối, đôn đốc để hạn chế ùn tắc khi sân bay hoạt động. Đây là điều kiện thiết thực: một nhà ga hoàn tất nhưng đường vào chưa đáp ứng vẫn có thể làm trải nghiệm đi lại và hoạt động khai thác bị ảnh hưởng. Lịch giám sát cũng đã được đặt ra: ACV tổng hợp báo cáo trước ngày 15/11; Cục Hàng không Việt Nam gửi đánh giá kế hoạch vận hành về Bộ Xây dựng trước ngày 18/11; Bộ dự kiến họp kiểm điểm công tác chuẩn bị trong tháng 11. ACV còn phải thúc đẩy các hệ thống thử nghiệm và làm rõ rủi ro tồn tại. Kết luận cần dựa trên hồ sơ, kết quả thử nghiệm và khả năng kết nối, thay vì chỉ dựa vào mốc hoàn thành xây dựng. Long Thành có thể kịp tiến độ khi mọi điều kiện vận hành cùng đạt chuẩn; nếu một mắt xích chưa sẵn sàng, mốc khai thác vẫn là mục tiêu chứ chưa phải bảo đảm.
