Thử thách không chỉ là dập lửa
Diễn tập cứu nạn tại cơ sở công nghiệp quy mô lớn là hoạt động mô phỏng nhiều tai nạn nghiêm trọng diễn ra đồng thời, nhằm kiểm tra cách con người, phương tiện và cơ chế chỉ huy phối hợp để cứu người, khống chế nguy hiểm và bảo vệ môi trường. Ngày 31/10, Bộ Công an, UBND TP.HCM và Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn tổ chức diễn tập chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cấp bộ tại Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn, xã Long Sơn, TP.HCM. Quy mô huy động 2.571 người, 147 phương tiện và 6 động vật nghiệp vụ cho thấy đây không phải bài thử riêng của một đội chữa cháy, mà là phép kiểm tra năng lực hiệp đồng.
Việc chọn Long Sơn có lý do rõ ràng: nơi đây tập trung khí hóa lỏng, xăng dầu, hóa chất độc, cầu cảng và vùng biển — những nguy cơ có thể nối tiếp, khuếch đại hậu quả. Trong bối cảnh ấy, diễn tập có giá trị nhất khi phơi ra điểm nghẽn chỉ huy và phối hợp trước lúc một sự cố thật đe dọa tính mạng, tài sản, môi trường và hoạt động sản xuất.
Robot làm việc ở nơi con người khó tiếp cận
Sáu robot chữa cháy được đưa vào đội hình cùng xe chữa cháy, xe thang, xe cứu nạn, cứu hộ, xe cứu thương và tàu chữa cháy. Vai trò của robot không phải thay thế lực lượng tại chỗ, mà là đưa thiết bị phun nước đến gần vùng nhiệt cao, giúp làm mát bồn chứa, bảo vệ đường ống và chặn lửa lan trong khi con người tổ chức cứu nạn. Đây là lựa chọn thực tế: tại một tổ hợp chứa nhiều nhiên liệu và hóa chất, giảm thời gian con người phải đứng sát điểm nguy hiểm có thể tạo khác biệt lớn cho an toàn ứng cứu.
Kịch bản giả định bắt đầu từ cháy nổ và sập đổ tại khu bồn chứa, khiến công nhân mắc kẹt; đồng thời có cháy tàu, naphtha tràn tại cầu cảng và tai nạn làm rò rỉ axit clohydric trên đất liền. Trước các tình huống vượt khả năng ứng phó ban đầu, các lực lượng phải chữa cháy, tìm người mắc kẹt, cấp cứu, kiểm soát hóa chất và ngăn ô nhiễm cùng lúc.
Trên biển, UAV và tàu phải nối liền bức tranh ứng cứu
Khi sự cố lan ra cầu cảng và mặt biển, xe chữa cháy trên bờ không thể tự giải quyết toàn bộ bài toán. Tàu và ca nô chuyên dụng đảm nhận tìm kiếm người, chữa cháy và xử lý tình huống tràn nhiên liệu; UAV cứu hộ hỗ trợ nhiệm vụ tìm kiếm trên biển. Giá trị của phương tiện bay không người lái nằm ở khả năng bổ sung thông tin cho chỉ huy khi hiện trường rộng, nhiều mũi tác chiến hoạt động đồng thời — nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc thông tin đó được chuyển thành quyết định kịp thời.
Phương án đặt công an, quân đội, hàng hải, y tế cùng các đơn vị liên quan dưới một trung tâm chỉ huy thống nhất, phân chia khu vực tác chiến và điều phối phương tiện. Đây là phần khó hơn việc đưa thiết bị hiện đại đến hiện trường: nếu các lực lượng không chia sẻ tình hình và nhiệm vụ rõ ràng, robot, UAV hay tàu chuyên dụng cũng khó phát huy hết tác dụng. Ứng phó cháy nổ vì thế phải được xem như một hệ thống phối hợp, không phải tập hợp rời rạc các phương tiện.
Bài kiểm tra chỉ có ý nghĩa nếu dẫn đến thay đổi
Tác động của một sự cố tại tổ hợp hóa dầu không dừng ở hàng rào nhà máy: khói, hóa chất phát tán hay tràn đổ có thể đe dọa sức khỏe cộng đồng và vùng nước xung quanh. Vì vậy, giá trị thiết thực của cuộc diễn tập là giúp doanh nghiệp và lực lượng chức năng nhận diện khâu cần cải thiện, thay vì chỉ ghi nhận số người và phương tiện tham gia. LSP cho biết thường xuyên tổ chức diễn tập tình huống cháy trong tổ hợp để duy trì trạng thái sẵn sàng.
Bước tiếp theo là đánh giá chất lượng chỉ huy, khả năng phối hợp, huy động phương tiện và hiệu quả xử lý để bổ sung, hoàn thiện phương án ứng phó. Doanh nghiệp cũng xác định tiếp tục hoàn thiện quy trình, huấn luyện và cơ chế phối hợp nhằm hạn chế cháy lan, phát tán hóa chất và sự cố tràn đổ ảnh hưởng đến cộng đồng. Robot chữa cháy và UAV cứu hộ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được bảo dưỡng, tích hợp vào quy trình và vận hành bởi lực lượng đã luyện tập cùng nhau. Đó mới là thước đo đáng tin cậy của năng lực sẵn sàng.
