Từ đối thoại đến định hình chuỗi giá trị mới
Diễn đàn Hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam–EU là kênh đối thoại giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy kinh tế xanh, kết nối đầu tư và nâng vị trí của hai bên trong các chuỗi cung ứng.
Ngày 4/11 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam và Hội đồng Kinh doanh EU–ASEAN tổ chức diễn đàn năm 2026, với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”. Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu cũng tham gia sự kiện. Đây là lần thứ chín diễn đàn được tổ chức, tiếp nối vai trò kết nối chính sách, thị trường và cộng đồng doanh nghiệp.
Thời điểm này có ý nghĩa vì quan hệ Việt Nam–EU bước sang giai đoạn mới với việc nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, trong khi EVFTA tiếp tục tạo nền tảng cho thương mại và đầu tư. Nhưng thỏa thuận thương mại không tự động đưa doanh nghiệp lên nấc cao hơn: diễn đàn cần hướng đối thoại vào những vướng mắc thực tế và cách chuyển cơ hội thành dự án.
Lợi thế thương mại cần đi cùng năng lực cạnh tranh
Quy mô trao đổi tăng là điểm tựa, nhưng không nên nhầm tăng trưởng kim ngạch với nâng cấp chuỗi giá trị. Trong chín tháng đầu năm 2026, thương mại hai chiều Việt Nam–EU đạt trên 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. EU là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam, đồng thời là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba và thị trường nhập khẩu lớn thứ sáu.
Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi Việt Nam tăng tỷ trọng hàng chế biến sâu, có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao, thay vì dựa chủ yếu vào ưu đãi thuế quan. Diễn đàn đặt đúng trọng tâm khi bàn cách tháo gỡ vướng mắc, tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cấp thương mại, đầu tư. Muốn giữ chỗ trong thị trường EU, doanh nghiệp phải nâng năng lực sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn bền vững và thích ứng với yêu cầu thay đổi.
Các số liệu cho thấy cơ hội hiện hữu, nhưng lợi ích sẽ không tự phân bổ đều. Đối thoại chính sách chỉ có giá trị nếu các rào cản được xác định rõ và doanh nghiệp có thể đưa kết quả thảo luận vào quyết định đầu tư, công nghệ và tổ chức sản xuất.
Chuyển đổi xanh phải thành dự án cụ thể
Kinh tế xanh không thể dừng ở lời kêu gọi. Hợp tác Việt Nam EU cần nối thế mạnh công nghệ, kinh nghiệm quản trị và nguồn lực tài chính của đối tác châu Âu với nhu cầu chuyển đổi của Việt Nam. Diễn đàn mở ra hướng hợp tác trong sản xuất sạch hơn, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh; đồng thời gợi mở các lĩnh vực như kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, công nghiệp và chuyển đổi số.
Trong năng lượng, các ưu tiên được nêu gồm điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng và tăng tính linh hoạt của hệ thống điện, cùng phát triển nhân lực và chuỗi cung ứng công nghiệp năng lượng mới. Đây là những hướng đi có thể gắn mục tiêu chuyển đổi xanh với năng lực sản xuất trong nước, thay vì chỉ nhập giải pháp rồi để giá trị và kỹ năng nằm ngoài chuỗi cung ứng Việt Nam.
Việc cần làm tiếp theo là duy trì đối thoại thường xuyên giữa chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp, tháo gỡ vướng mắc và đưa cơ hội hợp tác thành dự án cụ thể. Thành công của diễn đàn không nên đo bằng số chủ đề được nêu, mà bằng việc quan hệ đối tác tạo ra năng lực mới, tiêu chuẩn cao hơn và vị trí vững hơn cho doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
