Diễn đàn hướng tới hợp tác xanh có chiều sâu
Diễn đàn Hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam - EU là kênh đối thoại và kết nối doanh nghiệp, nhằm biến ưu tiên phát triển bền vững thành cơ hội hợp tác cụ thể trong thương mại, đầu tư và sản xuất. Ngày 4/11 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam và Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN tổ chức diễn đàn với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”. Đây là lần thứ chín sự kiện được tổ chức, trong bối cảnh quan hệ hai bên được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Ý nghĩa của diễn đàn không nằm ở thêm một cuộc gặp cấp cao, mà ở khả năng duy trì đối thoại chính sách và mở đường cho doanh nghiệp tìm đối tác, trao đổi thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và đầu tư. Vì vậy, hợp tác xanh Việt Nam EU cần được nhìn như một chương trình hành động chung, không chỉ là thông điệp ngoại giao.
Diễn đàn dự kiến quy tụ lãnh đạo bộ, cơ quan quản lý, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hai bên. Sự hiện diện của các nhóm này tạo điều kiện để chính sách, nhu cầu của doanh nghiệp và tiềm năng địa phương được đặt trên cùng bàn thảo luận. Đoàn doanh nghiệp cấp cao từ châu Âu cũng dự kiến thăm và làm việc tại Việt Nam cùng dịp, mở thêm cơ hội kết nối trực tiếp. Với doanh nghiệp, đây là dịp kiểm tra khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và tìm đối tác dài hạn; với địa phương, đó là cơ hội giới thiệu thế mạnh và điều kiện hợp tác. Giá trị của diễn đàn Việt Nam EU sẽ được đánh giá qua những mối liên kết và dự án có thể tiếp tục sau sự kiện.
Kinh tế xanh đòi hỏi chuyển đổi cụ thể
Chuyển đổi xanh không thể chỉ dừng ở cam kết giảm tác động môi trường; nó phải đi vào cách sản xuất, sử dụng năng lượng, vận chuyển hàng hóa và huy động vốn. Các phiên trình bày và thảo luận dự kiến tập trung vào công nghiệp xanh, chuyển đổi năng lượng, logistics, tài chính xanh, thuận lợi hóa thương mại và phát triển chuỗi giá trị mới. Những chủ đề này gắn với các hướng hợp tác được nêu như sản xuất sạch hơn, logistics bền vững và kinh tế tuần hoàn. Nếu được chuyển thành hợp tác kỹ thuật, đầu tư và ứng dụng công nghệ, chúng có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam cải thiện hiệu quả sản xuất, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường châu Âu. Đây là lý do kinh tế xanh cần được xem như năng lực cạnh tranh trong tương lai, thay vì một phần việc tách rời hoạt động kinh doanh.
Chuyển đổi năng lượng là một phép thử quan trọng cho mức độ thực chất của hợp tác. Việt Nam mong muốn mở rộng tiếp cận máy móc, thiết bị, nguyên liệu và công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn; đồng thời đề nghị EU hỗ trợ tài chính, chuyển giao công nghệ và hợp tác kỹ thuật, nhất là trong các dự án thuộc Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng. Phía châu Âu cũng nêu các lĩnh vực còn nhiều dư địa như năng lượng tái tạo và sản xuất bền vững. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thành kết quả khi dự án có lộ trình triển khai rõ ràng, công nghệ phù hợp và sự tham gia của doanh nghiệp trong nước. Diễn đàn có thể giúp xác định nhu cầu và đối tác, nhưng không thay thế được khâu thực thi.
Nâng cấp chuỗi cung ứng, không chỉ tăng giao dịch
Sau hơn sáu năm thực thi EVFTA, thương mại song phương duy trì đà tăng trưởng, nhưng lợi thế thuế quan không đủ để bảo đảm doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu hơn vào mạng lưới sản xuất quốc tế. Áp lực từ biến động thị trường khiến cả hai phía phải củng cố sức cạnh tranh, khả năng chống chịu và thích ứng. Mục tiêu vì thế cần chuyển từ tăng lượng hàng hóa sang nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Diễn đàn đặt vấn đề kết nối tập đoàn châu Âu với doanh nghiệp Việt Nam, nâng năng lực nhà cung cấp trong nước, thu hút đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Đó là những mắt xích thiết yếu để cải thiện chuỗi giá trị cung ứng, thay vì chỉ tham gia ở những công đoạn tạo ra ít giá trị.
Theo số liệu được nêu tại sự kiện, trong chín tháng năm 2026, thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt 65,48 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Quy mô này cho thấy nền tảng giao thương đáng kể, nhưng không tự động đồng nghĩa với năng lực nội địa được nâng cao. Doanh nghiệp châu Âu có thể đóng góp công nghệ, chuyên môn, quản trị và phát triển nhân lực; doanh nghiệp Việt Nam cần biến cơ hội kết nối thành năng lực sản xuất, tiêu chuẩn và quan hệ cung ứng ổn định. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần được tiếp cận cơ hội, bởi họ có thể bổ sung chuyên môn và công nghệ vào mạng lưới hợp tác. Mục tiêu hợp lý là để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, thay vì chỉ tăng kim ngạch xuất khẩu.
Niềm tin đầu tư và kết luận
Hợp tác xanh và nâng cấp chuỗi cung ứng còn phụ thuộc vào chất lượng môi trường kinh doanh. Nhà đầu tư cần quy định rõ ràng, việc thực thi đáng tin cậy và thủ tục hành chính được xử lý hiệu quả; sự thiếu nhất quán có thể làm suy giảm niềm tin và tăng trở ngại cho dự án. Đại diện EU ủng hộ nỗ lực cải thiện thực thi pháp luật, chuyển từ kiểm soát trước sang quản lý dựa trên rủi ro và bảo đảm quy định áp dụng nhất quán giữa các địa phương. Đây không phải phần việc bên lề của chương trình xanh: thủ tục minh bạch và khả năng dự đoán giúp giảm rào cản cho đầu tư dài hạn, trong đó có các dự án công nghệ và năng lượng. Diễn đàn vì vậy cần đưa đối thoại chính sách gắn với các vướng mắc cụ thể mà nhà đầu tư và doanh nghiệp gặp phải.
Diễn đàn Hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam - EU 2026 có cơ hội tạo bước tiến nếu ba mục tiêu đi cùng nhau: chuyển đổi xanh gắn với dự án thực tế, kết nối doanh nghiệp gắn với nâng năng lực nhà cung cấp, và đối thoại chính sách gắn với cải thiện điều kiện đầu tư. Nếu chỉ dừng ở trao đổi cơ hội, sự kiện khó tạo khác biệt lâu dài. Nhưng nếu kết nối được công nghệ, vốn, chuyên môn châu Âu với năng lực sản xuất và nhu cầu chuyển đổi của Việt Nam, hai bên có thể xây dựng những chuỗi giá trị bền vững và có giá trị cao hơn. Đó mới là thước đo thuyết phục cho hợp tác xanh Việt Nam EU.
