Quy mô thu hồi đất đặt người dân vào tâm điểm
Metro số 2 Thủ Dầu Một–TP.HCM là tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 33,2 km, nối khu vực Thủ Dầu Một với trung tâm TP.HCM và dự kiến đi qua 16 phường. Quy mô giải phóng mặt bằng lớn khiến tiến độ dự án phụ thuộc không chỉ vào thi công mà còn vào cách xử lý quyền lợi của từng hộ dân.
Theo số liệu công khai, khoảng 85,8 ha đất và 2.652 trường hợp dự kiến bị ảnh hưởng; trong đó 2.092 trường hợp bị thu hồi một phần đất, còn 560 trường hợp bị thu hồi toàn bộ. Con số này cho thấy thu hồi đất metro không phải khâu phụ có thể hoàn tất qua vài thông báo hành chính: phần lớn người liên quan sẽ phải đối chiếu ranh đất, tài sản và phương án bồi thường cụ thể. Tuyến gồm 17,8 km đi ngầm, phần còn lại đi trên cao, nên phạm vi tác động không đồng nhất dọc toàn tuyến. Nói rõ ranh giới và căn cứ kiểm đếm từ sớm là điều kiện để giảm bất an, khiếu nại và nguy cơ chậm tiến độ.

Mười sáu phường cần cùng vào cuộc
Tuyến metro số 2 đi qua Bình Dương, Phú Lợi, Thủ Dầu Một, Thuận Giao, Thuận An, Lái Thiêu, Bình Hòa, Tam Bình, Hiệp Bình, Bình Thạnh, Gia Định, Thạnh Mỹ Tây, Xuân Hòa, Sài Gòn, Bến Thành và Bàn Cờ. Danh sách trải từ khu vực Thủ Dầu Một đến trung tâm thành phố, khiến phối hợp giữa các phường trở thành việc thiết yếu, không phải thủ tục hình thức.
Ngày 14-11, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM phối hợp với chính quyền Bình Hòa, Thuận An và các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị công bố thông tin, lắng nghe ý kiến người dân về thu hồi đất và giải phóng mặt bằng. Các địa phương khác, trong đó có Thạnh Mỹ Tây và Tam Bình, cũng triển khai họp dân để phổ biến kế hoạch. Tại Bình Hòa, khu vực có hai ga C9 và C10, khoảng 95.700 m² đất dự kiến bị ảnh hưởng; trong 186 trường hợp, khoảng 30 trường hợp bị thu hồi toàn bộ. Những số liệu này cần được xác nhận theo từng hồ sơ, thay vì để người dân tự suy đoán từ bản đồ tổng thể.
Người dân tại các buổi họp đề nghị làm rõ ranh thu hồi của từng hộ, cách bồi thường và hỗ trợ, cũng như phương án với phần đất còn lại để bảo đảm đi lại, sinh sống và kinh doanh. Đây là những câu hỏi trực tiếp quyết định liệu một dự án kết nối vùng có được cộng đồng chấp nhận hay không.
Mốc 2026–2027 là phép thử về thực thi
Công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng dự kiến tập trung trong giai đoạn 2026–2027 để hướng tới mục tiêu đưa tuyến vào khai thác năm 2030. Dự án được dự kiến khởi công vào cuối năm 2026; tại Thạnh Mỹ Tây, địa phương đặt mục tiêu phê duyệt phương án và bàn giao mặt bằng vào cuối quý I-2027. Các mốc này cho thấy thời gian chuẩn bị không dài, nhất là khi khối lượng hồ sơ lên tới hàng nghìn trường hợp.
Vì vậy, chất lượng đo đạc, kiểm đếm và xác minh nguồn gốc đất sẽ quan trọng không kém việc công bố lịch họp. Người dân cần nhận được bản đồ tuyến, vị trí nhà ga, ranh thu hồi và lịch khảo sát đủ sớm để kiểm tra thông tin, bổ sung giấy tờ và phản hồi. Nếu những bước này thiếu minh bạch, áp lực tiến độ có thể chuyển thành tranh chấp và trì hoãn; nếu được làm rõ, giải phóng mặt bằng sẽ có cơ hội diễn ra đúng kế hoạch.
Tiến độ phải đi cùng quyền lợi từng hộ
Metro Thủ Dầu Một có ý nghĩa kết nối khu vực, nhưng mục tiêu khai thác vào năm 2030 không thể chỉ được đo bằng ngày khởi công hay số kilômét đường ray. Với 2.652 trường hợp dự kiến bị ảnh hưởng, thước đo thiết thực hơn là người dân có biết chính xác phần đất nào bị thu hồi, được tính bồi thường ra sao và còn có thể sử dụng phần đất còn lại như thế nào.
Các cuộc họp dân đã mở đầu cho quá trình đó, song thông tin chung mới chỉ là bước đầu. Chính quyền các phường và đơn vị dự án cần duy trì đối thoại, công khai tiến độ kiểm đếm và giải đáp hồ sơ theo từng trường hợp. Kết luận rất rõ: quy mô thu hồi đất lớn khiến minh bạch và công bằng không chỉ là yêu cầu về quyền lợi, mà còn là điều kiện để tuyến metro số 2 giữ được tiến độ.






