Đổi mới là hướng đi, không phải cuộc chuyển đổi đồng loạt
Tuyển sinh trường chuyên là quá trình lựa chọn học sinh vào các trường THPT chuyên, nơi việc tuyển chọn và đào tạo cần phát hiện năng lực, nuôi dưỡng tài năng đồng thời bảo đảm nền tảng giáo dục toàn diện. Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo quy chế trường chuyên, đề xuất thay đổi cả tuyển sinh, tổ chức đào tạo và cách phát hiện, đánh giá năng lực. Điểm nổi bật là chuyển từ tuyển theo từng môn chuyên sang ba khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ, dự kiến bắt đầu từ năm học 2027-2028.
Lý do đổi mới có sức nặng: trường chuyên không nên chỉ tuyển người nổi trội ở một môn, mà cần nhận diện nền tảng kiến thức, tư duy và tiềm năng phát triển. Dự thảo cũng hướng tới học tập liên môn, nghiên cứu, sáng tạo và định hướng nghề nghiệp. Đây là mục tiêu đáng ủng hộ; nhưng một thiết kế mới chỉ có ý nghĩa khi cách thi và chương trình thực tế đủ rõ để học sinh hiểu mình được đánh giá ra sao.

Hai mốc triển khai, không có hạn áp dụng chung
Theo dự thảo, các trường đủ điều kiện có thể áp dụng mô hình mới từ năm học 2027-2028; trường chưa đáp ứng yêu cầu có thể tiếp tục theo quy chế hiện hành và chuyển đổi từ năm học 2028-2029. Điều kiện được xem xét gồm đội ngũ giáo viên, chương trình, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh; cơ quan quản lý trực tiếp quyết định thời điểm tại từng trường.
Vì vậy, mốc 2027-2028 không đồng nghĩa mọi trường phải đổi cách thi vào lớp 10 ngay trong kỳ tuyển sinh năm 2027. Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông Thái Văn Tài khẳng định Bộ không đặt mục tiêu thay đổi bằng được trong kỳ tuyển sinh đó; nếu áp dụng ngay có nguy cơ gây xáo trộn hoặc ảnh hưởng quyền lợi học sinh, cần nghiên cứu phương án chuyển tiếp phù hợp. Lộ trình tuyển sinh chỉ đáng tin khi được công bố đủ sớm, thay vì để gia đình phải suy đoán từ một mốc dự kiến.

Học sinh lớp 9 cần thông tin rõ, không thêm áp lực
Mối lo trước mắt tập trung ở học sinh lớp 9 năm học 2026-2027: nhiều em đã chọn môn chuyên và ôn theo phương thức hiện hành. Thay đổi đột ngột có thể làm đảo lộn kế hoạch học tập, nên việc công bố phương thức và thời điểm áp dụng phải đi cùng khoảng chuẩn bị phù hợp. Với học sinh đã trúng tuyển và đang học tại trường chuyên trước khi quy định mới có hiệu lực, dự thảo nêu nguyên tắc tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển cho đến khi hoàn thành cấp học.
Phụ huynh cũng cần tách bạch dự thảo với quy định đã ban hành: văn bản hiện được lấy ý kiến, chưa phải quy chế có hiệu lực và thời điểm ban hành chưa được xác định. Dự thảo mô tả hướng đổi mới gồm tổ chức lớp chuyên theo khối, lựa chọn môn học chuyên sâu, dự án liên môn, liên ngành và cách đánh giá tài năng. Bộ còn tiếp tục lấy ý kiến để xem xét tính khả thi, điều chỉnh thời điểm hoặc bổ sung hướng dẫn chuyển tiếp nếu cần.

Kết luận: chuyển đổi có trách nhiệm quan trọng hơn đúng hạn
Đổi mới tuyển sinh trường chuyên có thể mở rộng cách nhìn về năng lực học sinh, nhưng không nên biến năm 2027 thành cuộc chạy đua áp dụng. Lựa chọn hợp lý là để từng trường chuyển đổi khi đủ điều kiện, công khai kế hoạch tuyển sinh và bảo vệ quyền lợi của cả học sinh đang học lẫn thí sinh chuẩn bị dự tuyển. Nếu đánh giá tác động cho thấy nguy cơ xáo trộn, điều chỉnh lộ trình không phải bước lùi; đó là cách làm cần thiết để cải cách phục vụ người học thay vì buộc người học gánh rủi ro.






