Từ thi từng môn chuyên sang tuyển sinh theo khối
Thi chuyên theo khối là phương án tuyển sinh lớp 10 được nêu trong dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chuyển cách xét tuyển từ từng môn chuyên riêng lẻ sang ba nhóm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Đây mới là đề xuất, không phải quy định đã có hiệu lực.
Với thi lớp 10 chuyên, thay đổi này không chỉ gom các môn thành nhóm mà còn thay đổi bài thi và cách tính điểm lớp 10. Khối Khoa học tự nhiên gồm Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tin học; khối Xã hội gồm Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý. Thí sinh dự tuyển từng khối dùng điểm chung theo phương án khối, thay vì cạnh tranh bằng một bài thi chuyên và điểm chuẩn riêng cho từng môn. Cách thiết kế ấy có thể giúp đánh giá nền tảng rộng hơn, nhưng đồng thời làm giảm vai trò của môn chuyên riêng lẻ trong quyết định trúng tuyển.

Môn nào có hệ số tối thiểu 2?
Điểm cần nhớ nhất là mỗi khối có một bài thi trọng tâm với hệ số tối thiểu 2; các bài còn lại có hệ số 1. Vì vậy, thí sinh không nên ôn theo thói quen chỉ tập trung vào môn chuyên như cách tuyển sinh hiện nay, mà cần chuẩn bị đủ các bài trong tổ hợp.
| Khối dự tuyển | Các bài thi | Bài hệ số tối thiểu 2 |
|---|---|---|
| Khoa học tự nhiên | Toán nâng cao, Ngữ văn cơ bản, đọc hiểu khoa học tự nhiên | Toán nâng cao |
| Khoa học xã hội | Toán cơ bản, Ngữ văn nâng cao, đọc hiểu khoa học xã hội | Ngữ văn nâng cao |
| Ngoại ngữ | Toán cơ bản, Ngữ văn cơ bản, môn ngoại ngữ đăng ký | Môn ngoại ngữ đăng ký |
Cụ thể, khối Tự nhiên nhân Toán nâng cao tối thiểu 2; Ngữ văn và bài đọc hiểu khoa học tự nhiên mỗi môn hệ số 1. Khối Xã hội nhân Ngữ văn nâng cao tối thiểu 2, còn Toán và đọc hiểu khoa học xã hội hệ số 1. Ở khối Ngoại ngữ, môn ngoại ngữ dự tuyển có hệ số tối thiểu 2, hai môn cơ bản còn lại cùng hệ số 1. “Tối thiểu” cũng có nghĩa hệ số cụ thể có thể được quy định cao hơn trong phương án triển khai.

Học sinh chuyên Hóa sẽ không còn thi Hóa riêng
Điểm đổi lớn nhất với thí sinh chuyên Hóa là dự thảo không còn bài thi Hóa học chuyên riêng ở vòng tuyển sinh đầu vào. Các em cùng dự tuyển khối Khoa học tự nhiên, lấy điểm từ Toán nâng cao, Ngữ văn cơ bản và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên. Vì vậy, học sinh có nguyện vọng vào lớp chuyên Hóa cần chuyển trọng tâm ôn tập: không thể dành phần lớn thời gian chỉ cho kiến thức Hóa chuyên mà bỏ qua các bài còn lại.
Bài đọc hiểu khoa học tự nhiên được mô tả theo hướng tổng hợp, đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề dựa trên kiến thức nền tảng THCS, thay vì kiểm tra chuyên sâu riêng từng môn. Cách chọn này có lý do: trường chuyên cần nhận diện năng lực khoa học rộng. Nhưng nếu điểm xét tuyển chung của cả khối quyết định cơ hội vào lớp chuyên Hóa, học sinh giỏi Hóa nhưng không nổi bật ở Toán nâng cao có thể chịu bất lợi rõ rệt.

Điểm chung có thể che khuất năng khiếu riêng
Nỗi lo về điểm chung toàn khối là xác đáng. Toán là công cụ quan trọng trong Hóa học, nhưng làm tốt bài Toán nâng cao không thể thay thế năng lực phân tích phản ứng, nhận diện quy luật hay tư duy thực nghiệm. Nếu điểm của một môn trọng số cao lấn át các biểu hiện năng khiếu riêng, cách tuyển sinh mới có nguy cơ chọn người giỏi làm bài theo tổ hợp hơn là nhận ra đúng thế mạnh từng ngành.
Bởi vậy, chất lượng đề đọc hiểu và cách tính điểm sẽ quyết định liệu mô hình khối có đánh giá được nền tảng chung mà vẫn giữ chỗ cho năng lực nổi trội hay không. Với học sinh, lựa chọn thực tế lúc này là theo dõi quy định chính thức, đồng thời rèn cả môn hệ số cao lẫn các bài còn lại; riêng thí sinh hướng Hóa cần duy trì kiến thức Hóa nhưng không thể xem nhẹ Toán và đọc hiểu khoa học. Tuyển sinh trường chuyên chỉ thuyết phục khi điểm chung không làm lu mờ tài năng riêng. Đây vẫn là dự thảo, nên chưa thể xem hệ số hay cấu trúc bài thi là quy định cuối cùng.






