Thời điểm áp dụng và căn cứ quy định
Quy định cấm nhập khẩu là danh mục hàng công nghệ số, điện tử đã qua sử dụng không được đưa vào Việt Nam khi sản phẩm thuộc mã HS được nêu trong phụ lục. Thông tư 63/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra danh mục này và có hiệu lực từ ngày 1-1-2027. Đây là mốc doanh nghiệp cần ghi nhớ khi lập kế hoạch nhập hàng: không thể chỉ dựa vào tình trạng máy còn dùng được hay đã được sửa chữa để xác định hàng có được phép thông quan hay không. Phạm vi pháp lý phụ thuộc vào mã hàng cụ thể. Vì vậy, việc tra cứu mã HS trước khi ký hợp đồng hoặc vận chuyển là bước thiết thực hơn việc suy đoán từ tên gọi thông thường của thiết bị.
Điện thoại, máy tính và thiết bị hình ảnh nằm trong danh mục
Các nhóm dễ nhận diện nhất gồm điện thoại thông minh, điện thoại di động và thiết bị truyền, nhận âm thanh, hình ảnh hoặc dữ liệu qua mạng hữu tuyến, không dây thuộc nhóm mã HS 8517. Máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và các bộ phận chức năng thuộc nhóm HS 8470 và 8471 cũng nằm trong diện cấm. Nói cách khác, điện thoại cũ và máy tính đã qua sử dụng không được nhập khẩu nếu mã HS của chúng thuộc danh mục; việc món hàng còn hoạt động tốt không tạo ra ngoại lệ. Danh sách còn bao gồm máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim, camera truyền hình, màn hình, máy chiếu và thiết bị thu hình. Người mua, đơn vị thu gom và nhà nhập khẩu nên kiểm tra mã hàng thay vì cho rằng chỉ những thiết bị đã hỏng mới bị ảnh hưởng.
- Micro, loa, tai nghe và thiết bị khuếch đại âm thanh.
- Thiết bị thu phát sóng vô tuyến, ra đa, dẫn đường và điều khiển từ xa bằng sóng vô tuyến.
- Bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng thuộc các sản phẩm trong danh mục.
Hàng tân trang cũng không mặc nhiên được xem là hàng mới
Một điểm đáng chú ý là lệnh cấm không dừng ở thiết bị cũ còn nguyên trạng. Hàng đã được tân trang, sửa chữa hoặc thay linh kiện để có chức năng, chất lượng và hình thức tương đương hàng mới vẫn thuộc diện cấm nếu mã HS nằm trong danh mục. Đây là cách tiếp cận hợp lý: nếu chỉ cần làm mới bề ngoài hoặc thay một số bộ phận là có thể nhập khẩu, mục tiêu kiểm soát hàng đã qua sử dụng sẽ mất ý nghĩa. Tuy nhiên, không nên suy rộng rằng mọi thiết bị điện tử cũ đều bị cấm. Danh mục được xác định theo mã số hàng hóa; trường hợp ghi nhóm HS bốn chữ số thì áp dụng với các mã tám chữ số thuộc nhóm, còn phân nhóm sáu chữ số áp dụng cho các mã tám chữ số tương ứng. Nếu nêu cụ thể mã tám chữ số, lệnh cấm chỉ áp dụng cho mã đó.
Ngoại lệ có điều kiện và việc cần làm
Thông tư có quy định riêng cho dây chuyền, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng trong lĩnh vực bán dẫn. Thiết bị phục vụ trực tiếp dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số có thể được phép nhập khẩu nếu đáp ứng điều kiện pháp luật và không thuộc danh mục cấm. Đây không phải ngoại lệ chung cho mọi máy móc cũ. Doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đào tạo vẫn cần đối chiếu mã HS và kiểm tra các điều kiện liên quan. Kết luận thực tế khá rõ: trước ngày hiệu lực, hãy rà soát danh mục hàng dự kiến nhập, xác minh mã HS và đánh giá riêng từng trường hợp. Đừng xem nhãn “đã tân trang” hay mục đích sử dụng là căn cứ thay thế việc kiểm tra quy định.
