Lệnh cấm bắt đầu từ ngày 1/1/2027
Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu là danh sách hàng hóa được xác định theo mã HS, gồm thiết bị hoàn chỉnh và một số linh kiện, phụ kiện công nghệ cũ không được đưa vào Việt Nam từ thời điểm quy định có hiệu lực. Thông tư 63/2026/TT-BKHCN được ban hành ngày 27/10, có hiệu lực từ 1/1/2027 và thay thế quy định trước đó. Đây là thay đổi đáng chú ý vì phạm vi không dừng ở vài món hàng quen thuộc như điện thoại hay máy tính, mà còn bao phủ nhiều thiết bị phục vụ liên lạc, hình ảnh, âm thanh và xử lý dữ liệu. Vì vậy, người nhập khẩu cần xem đúng mã hàng trong phụ lục thay vì dựa vào tên gọi thông thường hoặc tình trạng hoạt động của thiết bị.
Nói cách khác, đồ điện tử cũ thuộc danh mục sẽ không được nhập khẩu từ ngày áp dụng, dù còn sử dụng tốt. Tuy nhiên, hàng hóa đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập khẩu trước ngày 1/1/2027 có thể tiếp tục được nhập theo nội dung và thời hạn của văn bản cho phép.
Điện thoại, máy tính, máy ảnh và thiết bị âm thanh
Nhóm dễ nhận diện nhất gồm điện thoại di động và điện thoại thông minh, máy tính xách tay, máy tính để bàn, máy tính bảng cùng thiết bị xử lý dữ liệu tự động. Điện thoại đã qua sử dụng thuộc nhóm mã hàng được nêu vẫn bị cấm nhập khẩu kể cả khi còn hoạt động bình thường. Tương tự, máy tính cũ và các bộ phận chức năng tương ứng cũng nằm trong phạm vi danh mục; một số thiết bị tính toán như máy tính tiền, máy kế toán và máy bán vé được nêu riêng.
Danh sách còn có máy ảnh kỹ thuật số, camera truyền hình và thiết bị ghi hình; micro, loa, tai nghe và bộ khuếch đại âm thanh. Các mặt hàng này cho thấy quy định không chỉ nhắm vào thiết bị liên lạc hay máy tính, mà bao trùm cả đồ điện tử phục vụ giải trí và ghi nhận hình ảnh.
- Thiết bị viễn thông, thu phát vô tuyến và truyền nhận dữ liệu qua mạng có dây hoặc không dây.
- Màn hình, máy chiếu, thiết bị thu phát thanh và truyền hình, radar, thiết bị dẫn đường và điều khiển từ xa bằng vô tuyến.
- Mạch in, mạch điện tử tích hợp, đèn hoặc ống điện tử, dây điện và một số loại cáp điện, cáp quang, cáp điện thoại.
Mã HS quyết định mặt hàng nào thuộc diện cấm
Danh mục được xây dựng theo mã HS, nên tên gọi phổ biến của sản phẩm chưa đủ để kết luận một lô hàng có bị cấm hay không. Phạm vi phụ thuộc vào cấp mã được ghi trong phụ lục: nếu quy định mã HS bốn chữ số, lệnh cấm áp dụng cho các mã tám chữ số thuộc nhóm tương ứng; nếu ghi mã sáu chữ số, phạm vi mở rộng đến các mã tám chữ số tương ứng; còn khi nêu mã tám chữ số cụ thể, chỉ hàng mang đúng mã đó thuộc diện cấm. Đây là điểm cần kiểm tra kỹ trước khi khai báo, nhất là với thiết bị hoặc linh kiện có chức năng gần giống nhau.
Quy định cũng bao gồm sản phẩm tân trang nếu mã HS nằm trong danh mục. Sản phẩm tân trang là sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng, được sửa chữa hoặc thay thế linh kiện để phục hồi chức năng, chất lượng và hình thức ở mức tương đương sản phẩm mới. Việc làm mới thiết bị vì thế không tự động tạo ngoại lệ; bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng thuộc các nhóm hàng trong danh mục cũng bị kiểm soát.
Cấm nhập khẩu không đồng nghĩa cấm dùng hàng cũ
Điều cần phân biệt rõ là lệnh cấm nhắm vào hoạt động nhập khẩu, không phải việc mua bán, trao đổi hay sử dụng thiết bị cũ đang lưu hành hợp pháp trong nước. Người đang sở hữu điện thoại, máy tính hoặc máy ảnh cũ không bị buộc ngừng sử dụng chỉ vì Thông tư 63 có hiệu lực. Cách hiểu này giúp tránh nhầm lẫn giữa kiểm soát hàng hóa qua biên giới và quản lý giao dịch trong thị trường nội địa.
Phạm vi rộng của danh mục khiến doanh nghiệp nhập khẩu, đơn vị sửa chữa và người mua hàng xuyên biên giới nên đối chiếu mã HS trước khi giao dịch, đồng thời lưu ý các giấy phép đã được cấp trước thời điểm hiệu lực. Kết luận thực tế rất rõ: từ 1/1/2027, nhiều thiết bị công nghệ đã qua sử dụng và linh kiện thuộc mã được liệt kê sẽ không thể nhập khẩu; còn việc sử dụng hàng cũ hợp pháp trong nước không nằm trong lệnh cấm.
