Từ nghe hướng dẫn đến tự tay xử lý tình huống
Trung tâm giáo dục PCCC cộng đồng là nơi người dân học cách phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ thông qua các mô hình trực quan, bài tập thực hành và tình huống giả định. Giá trị của mô hình nằm ở chỗ biến kiến thức thành thao tác có thể ghi nhớ và áp dụng khi khẩn cấp.
Ngày 3/11, Đà Nẵng ra mắt trung tâm tại số 183 Phan Đăng Lưu, phường Cẩm Lệ, hướng đến đổi mới tuyên truyền bằng cách lấy trải nghiệm thực hành làm trọng tâm. Người dân, học sinh, sinh viên, công nhân và người lao động có thể tập nhận diện nguy cơ cháy nổ, dùng phương tiện chữa cháy ban đầu, thoát nạn, cứu người và xử lý sự cố. Được trực tiếp cầm vòi phun dập đám cháy giả định hay luyện kỹ năng thoát hiểm tạo khác biệt rõ rệt so với việc chỉ nghe giảng: người học phải quan sát, lựa chọn và hành động.
Đây là hướng đi đúng, bởi trong một vụ cháy, kiến thức nhớ mang máng khó thay thế được phản xạ đã qua luyện tập. Trải nghiệm chữa cháy không nhằm biến mọi người thành lính cứu hỏa; mục tiêu thiết thực hơn là giúp họ biết việc gì nên làm, cách thoát ra và khi nào cần hỗ trợ người khác.
Hải Phòng mở rộng không gian luyện kỹ năng
Sáng 7/11, Công an thành phố Hải Phòng ra mắt Cơ sở 2 của Trung tâm Giáo dục cộng đồng về PCCC và cứu nạn, cứu hộ tại số 352 đường Nguyễn Lương Bằng, phường Lê Thanh Nghị, phục vụ người dân khu vực phía Tây. Cơ sở mới không chỉ bổ sung địa điểm học mà còn đưa nhiều tình huống gần với nhà ở, lớp học và nơi kinh doanh vào chương trình.
Một mô hình nhà hai tầng giả định dãy năm nhà ống liền kề, nơi người tham gia tập thoát qua ban công bằng thang dây, nhận biết chuông báo cháy liên gia và thiết bị cảnh báo sớm. Các khu vực khác mô phỏng cháy tại căn hộ, phòng hát karaoke và mê cung khói trong không gian hẹp. Người học được rèn cách giữ bình tĩnh, định hướng lối ra khi tầm nhìn bị che khuất; ngoài trời có bài tập dùng bình chữa cháy, triển khai vòi phun, thoát hiểm bằng xe thang và tìm hiểu hệ thống chữa cháy tự động.
Cơ sở 2 dự kiến mở cửa định kỳ vào cuối tuần, đón người dân, đoàn thể, cơ quan và doanh nghiệp đến học tập, trải nghiệm miễn phí theo lịch đăng ký. Khả năng tiếp cận thuận tiện rất quan trọng: kỹ năng chỉ có ích khi nhiều nhóm cư dân có cơ hội luyện tập, không chỉ những người vốn đã quan tâm đến an toàn.
Hiệu quả nằm ở kỹ năng mang về nhà
Hải Phòng đã có Cơ sở 1 ở phía Đông, đưa vào hoạt động từ tháng 1/2025. Sau gần hai năm, nơi này đón gần 7.000 lượt người dân, học sinh và công nhân đến tham quan, học tập. Con số cho thấy nhu cầu tiếp cận hình thức giáo dục thực hành là có thật, nhưng lượng khách không thể là thước đo duy nhất.
Điều đáng đánh giá hơn là người tham gia có nhớ cách dùng bình chữa cháy, xác định lối thoát thứ hai, hỗ trợ người bị nạn hay giữ bình tĩnh trong khói hay không. Lãnh đạo Công an Hải Phòng cũng nhấn mạnh giáo dục cộng đồng phải được duy trì thường xuyên, triển khai thực chất, tránh hình thức. Vì vậy, nội dung cần phù hợp với từng lứa tuổi và nghề nghiệp, thiết bị phải được bảo dưỡng, còn bài tập phải đủ an toàn để người học có thể tập trung vào kỹ năng.
Đà Nẵng đặt mục tiêu hướng dẫn 100% UBND cấp xã thành lập và vận hành ít nhất một trung tâm trong năm 2027, đồng thời phấn đấu hoàn thành lộ trình trước năm 2030. Mục tiêu này có thể đưa kỹ năng ứng phó đến gần khu dân cư hơn, nếu đi cùng nguồn lực, chương trình thực hành định kỳ và phối hợp giữa các địa phương.
Thực hành phải trở thành một phần của văn hóa an toàn
Các trung tâm ở Đà Nẵng và Hải Phòng cho thấy tuyên truyền PCCC sẽ thuyết phục hơn khi người dân được trực tiếp thử, sai trong môi trường có hướng dẫn rồi thực hành lại. Kỹ năng thoát hiểm không thể hình thành chỉ bằng việc đọc quy định; thao tác thoát nạn, sử dụng thiết bị và cứu nạn cứu hộ cần được lặp lại để bớt lúng túng khi sự cố xảy ra.
Mở thêm cơ sở là bước khởi đầu, không phải đích đến. Thành công nên được nhìn qua khả năng người học áp dụng kỹ năng tại nhà, nơi làm việc và trong cộng đồng, chứ không chỉ qua quy mô mô hình hay số lượt tham quan. Khi các địa phương duy trì chương trình dễ tiếp cận, sát thực tế và an toàn, trung tâm giáo dục PCCC mới thật sự trở thành nơi chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp — và giúp người dân biết cách bảo vệ mình, hỗ trợ người bên cạnh.
