Từ giấy tờ riêng lẻ đến hồ sơ giáo dục có thể khai thác
Số hóa hồ sơ giáo dục là chuyển văn bằng, chứng chỉ và học bạ từ dạng giấy hoặc dữ liệu rời rạc thành thông tin điện tử có thể quản lý, xác thực và dùng chung. Với hơn một triệu văn bằng, chứng chỉ đã được số hóa và tỷ lệ phát hành học bạ số đạt 99,98%, Hà Tĩnh đang biến quy mô lưu trữ thành một bước tiến cụ thể trong quản lý giáo dục.
Sáng 6/11, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc về chuyển đổi số ngành giáo dục; tại điểm cầu Hà Tĩnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Nguyệt chủ trì. Hội nghị tập trung đánh giá số hóa, kết nối dữ liệu và bàn việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy và học. Đây là thời điểm phù hợp để nhìn kết quả không chỉ qua số hồ sơ đã quét, mà qua khả năng dữ liệu hỗ trợ công việc thường ngày.
Điểm đáng chú ý là Hà Tĩnh đã phát hành học bạ số cho 294.009 trong tổng số 294.081 học sinh năm học 2025–2026, tương đương 99,98%. Tỷ lệ gần tuyệt đối cho thấy việc cấp phát hồ sơ số có thể đi vào vận hành trên diện rộng, thay vì dừng ở các dự án thử nghiệm.
Quy mô lớn, nhưng tiến độ giữa các loại giấy tờ còn khác nhau
Con số hơn một triệu văn bằng, chứng chỉ là kết quả cộng dồn từ nhiều nhóm hồ sơ. Hà Tĩnh đã cập nhật đầy đủ lên hệ thống của Bộ 588.635 bằng tốt nghiệp THPT của người sinh từ năm 1970 trở về sau và 13.390 chứng chỉ ứng dụng công nghệ thông tin do Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hà Tĩnh cấp. Các trường đại học, cao đẳng và trung cấp đã số hóa 173.637 trong tổng số 184.534 văn bằng, chứng chỉ, đạt 94,09%.
Tuy vậy, tiến độ bằng tốt nghiệp THCS còn thấp hơn rõ rệt: 425.500 trên 779.568 bằng đã được số hóa, đạt 54,6%; trong số đó, 130.188 bằng đã cập nhật lên hệ thống của Bộ. Tỉnh dự kiến hoàn thành phần số hóa này vào ngày 25/12, sớm hơn mốc 31/12 theo kế hoạch của Bộ. Vì thế, tổng số lớn là dấu mốc đáng kể, nhưng không nên che khuất phần việc còn dang dở.
Về phía người dân, phụ huynh có thể tra cứu học bạ số trên i-HaTinh bằng tài khoản VNeID của học sinh. Còn 72 hồ sơ học bạ chưa hoàn tất đồng bộ, chủ yếu do thiếu hoặc trùng mã định danh. Chi tiết này nhắc rằng chất lượng dữ liệu và khả năng xác thực mới quyết định hồ sơ số có tiện dụng hay không.
Dữ liệu chỉ hữu ích khi kết nối được với điều hành
Hà Tĩnh đã triển khai hệ thống quản lý dữ liệu ngành giáo dục để phục vụ quản lý, điều hành và chia sẻ thông tin. Hệ thống này kết nối với Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) và nền tảng i-HaTinh. Đây là hướng đi có ý nghĩa hơn việc lưu hồ sơ điện tử đơn thuần: dữ liệu có thể hỗ trợ theo dõi hoạt động, tra cứu và phối hợp giữa các nền tảng.
Mức độ số hóa hồ sơ giáo dục khác cũng cho thấy nỗ lực mở rộng nền tảng: toàn bộ 434/434 hồ sơ trường học đã được ký số; hồ sơ học sinh đạt 364.856/364.916, tương đương 99,98%, còn hồ sơ nhân sự đạt 25.005/25.020, tương đương 99,94%. Những tỷ lệ này gợi ra một chuyển đổi rộng hơn học bạ và văn bằng, dù giá trị cuối cùng vẫn phụ thuộc vào dữ liệu chính xác, được cập nhật và có thể kết nối.
Ở cấp toàn quốc, đến thời điểm báo cáo, 11,4 triệu học bạ số và hơn 900.000 văn bằng đã được đồng bộ lên VNeID. Tính đến ngày 29/10/2026, toàn ngành đã phát hành hơn 19 triệu học bạ số phổ thông trong năm học 2025–2026, đạt 97,92%; đến ngày 3/11/2026, hệ thống của Bộ đã tiếp nhận và lưu trữ hơn 66,62 triệu hồ sơ văn bằng, chứng chỉ. Hà Tĩnh vì vậy nổi bật ở tỷ lệ học bạ, trong một chương trình số hóa có quy mô toàn quốc.
Thước đo tiếp theo là bỏ được giấy tờ và tháo gỡ điểm nghẽn
Số hóa chỉ tạo khác biệt rõ ràng khi người dân không còn phải nộp lại giấy tờ mà cơ quan đã có thể xác thực qua dữ liệu. Tại hội nghị, Phó Thủ tướng yêu cầu chấm dứt việc yêu cầu nộp học bạ giấy khi đã có bản số, đồng thời khắc phục tình trạng xác thực, kết nối và khai thác dữ liệu chậm. Đây là tiêu chuẩn thực tế để đánh giá chuyển đổi số: giảm thủ tục cho gia đình, chứ không chỉ tăng số bản ghi trong hệ thống.
Những trở ngại vẫn đáng kể. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết hạ tầng có lúc quá tải, một số trường vùng sâu, vùng xa thiếu thiết bị và đường truyền, còn cơ sở dữ liệu giáo dục nghề nghiệp chưa đủ điều kiện kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Còn 72 học bạ chưa đồng bộ tại Hà Tĩnh cũng minh họa cách sai lệch định danh có thể cản trở một dịch vụ tưởng như đã hoàn tất.
Các mốc tiếp theo khá cụ thể: trước ngày 15/11/2026, Bộ Công an phối hợp tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật để nâng năng lực xác thực lên một triệu bản ghi mỗi ngày; trước ngày 30/11/2026, ngành giáo dục phải đối soát, làm sạch hơn 44 triệu văn bằng chưa gắn số định danh cá nhân và hoàn thiện phương án dùng học bạ, văn bằng số thay bản giấy. Hà Tĩnh dự kiến hoàn tất số hóa bằng THCS ngày 25/12, nên tiến độ này sẽ kiểm chứng liệu quy mô số hóa có chuyển thành dịch vụ liền mạch hay không.
