Hai tỉnh, hai thước đo tiến độ
Số hóa hồ sơ giáo dục là việc chuyển văn bằng, chứng chỉ và học bạ sang dữ liệu điện tử có thể ký số, lưu trữ, tra cứu và khai thác trên các hệ thống dùng chung. Trong các thông tin tại hội nghị toàn quốc về chuyển đổi số giáo dục, Điện Biên báo cáo hoàn tất số hóa văn bằng, chứng chỉ và tạo lập học bạ số; Hà Tĩnh nổi bật về quy mô dữ liệu, đồng thời đạt tỷ lệ phát hành học bạ gần tuyệt đối.
Hội nghị trực tuyến toàn quốc được tổ chức sáng 6/11, với điểm cầu Điện Biên có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đoạt cùng đại diện các sở, ngành. Hội nghị kết nối từ Trụ sở Chính phủ đến các tỉnh, thành phố theo Công điện số 1599/CĐ-VPCP ngày 4/11/2026. Đặt hai kết quả cạnh nhau cho thấy không nên chỉ nhìn vào một tỷ lệ: tỷ lệ hoàn thành phản ánh mức độ phủ nhiệm vụ, còn số lượng hồ sơ thể hiện khối lượng dữ liệu đã xử lý.
Điện Biên: hoàn thành trọn vẹn giữa nhiều trở ngại
Điện Biên hoàn thành số hóa 420.267 văn bằng, chứng chỉ, đạt 100%; toàn bộ dữ liệu được cập nhật lên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo và ký số. Với học bạ số, tỉnh đã tạo lập, ký số 153.206 hồ sơ, đạt 100%, trong đó phát hành thành công 153.203 học bạ. Khoảng cách ba hồ sơ giữa số đã tạo lập và số phát hành là chi tiết nhỏ nhưng nhắc rằng hoàn thành dữ liệu và hoàn tất phát hành không phải lúc nào cũng đồng nghĩa.
Kết quả càng đáng chú ý vì địa bàn miền núi, biên giới rộng, dân cư phân tán, nhiều trường ở vùng sâu, vùng xa; thiết bị, hạ tầng và nhân lực công nghệ thông tin còn hạn chế. Tỉnh lập kế hoạch hành động 100 ngày, thành lập tổ công tác và phân công theo dõi tiến độ hằng ngày. Cách làm quyết liệt ấy cho thấy chuyển đổi số giáo dục không thể chỉ trông vào phần mềm: cần người chịu trách nhiệm và hỗ trợ sát từng cơ sở. Số hóa có thể giúp giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho trường học, giáo viên, học sinh và người dân khi tiếp cận dịch vụ giáo dục trực tuyến.
Hà Tĩnh: hơn một triệu hồ sơ, học bạ gần đủ
Hà Tĩnh đã số hóa hơn 1 triệu văn bằng, chứng chỉ. Trong đó, 588.635 bằng tốt nghiệp THPT của người sinh từ năm 1970 trở về sau và 13.390 chứng chỉ ứng dụng công nghệ thông tin đã được cập nhật lên hệ thống của Bộ. Tuy vậy, bức tranh chưa đồng đều: tỉnh số hóa 425.500 trong tổng số 779.568 bằng tốt nghiệp THCS, đạt 54,6%; kế hoạch là hoàn tất phần còn lại vào ngày 25/12, sớm hơn hạn 31/12 của Bộ.
Về học bạ số, trong năm học 2025-2026, Hà Tĩnh phát hành cho 294.009 trong tổng số 294.081 học sinh, đạt 99,98%. Còn 72 hồ sơ chưa đồng bộ, chủ yếu do thiếu hoặc trùng mã định danh; một số học bạ đã ký số trên phần mềm nhưng hệ thống của Bộ chưa ghi nhận. Phụ huynh có thể tra cứu học bạ số trên i-HaTinh bằng tài khoản VNeID của học sinh. Đây là lợi ích thiết thực, nhưng tỷ lệ gần 100% chỉ thật sự có ý nghĩa khi hồ sơ còn vướng được xử lý và dữ liệu hiển thị nhất quán.
Tỷ lệ hoàn thành chưa phải đích cuối
So sánh trực tiếp, Điện Biên có tỷ lệ hoàn thành 100% ở cả số hóa văn bằng, chứng chỉ và tạo lập, ký số học bạ; Hà Tĩnh có khối lượng văn bằng, chứng chỉ đã số hóa lớn hơn một triệu và tỷ lệ phát hành học bạ đạt 99,98%. Hai con số không đo cùng một việc, nên gọi một tỉnh vượt trội tuyệt đối sẽ bỏ qua khác biệt về quy mô và phạm vi hồ sơ. Điểm chung đáng kể hơn là cả hai đang chuyển từ thu thập giấy tờ sang xây dựng dữ liệu có thể dùng trong quản lý và phục vụ người dân.
Nghị định 88/2026/NĐ-CP tạo cơ sở để ngành chuyển từ số hóa hồ sơ riêng lẻ sang quản lý, khai thác dữ liệu dùng chung. Hà Tĩnh còn đề xuất nguồn lực nâng cấp hạ tầng, xây dựng kho học liệu số dùng chung và khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tham gia; Điện Biên kiến nghị hỗ trợ xử lý mã định danh trùng, hoàn thiện thống kê, đồng bộ dữ liệu và cải thiện điều kiện triển khai ở địa bàn miền núi, biên giới. Kết luận rõ ràng: số hóa văn bằng và chứng chỉ số là bước nền, còn giá trị bền vững nằm ở dữ liệu chính xác, liên thông và dễ tra cứu.
