Nâng năng lực sân bay hiện hữu theo hai hướng
Nâng cấp sân bay hiện hữu là cải thiện đường cất hạ cánh, sân đỗ hoặc nhà ga trên nền cảng đang hoạt động để tăng khả năng phục vụ mà không chỉ dựa vào xây sân bay mới. Hai kế hoạch tại Vinh và Tuy Hòa cho thấy cách tiếp cận này cần bám sát điểm nghẽn cụ thể của từng nơi. Ở Vinh, trọng tâm là kéo dài đường băng và bổ sung đường lăn chờ; tại Tuy Hòa, phạm vi được đề xuất rộng hơn, từ nhà ga đến sân đỗ và các công trình hỗ trợ. So sánh này quan trọng hơn cách gọi chung là “lên đời”: đường băng, vị trí đỗ và nhà ga giải quyết những giới hạn khác nhau trong khai thác. Đây là các bước bổ sung hạ tầng hàng không, không phải hai dự án có cùng quy mô hay cùng mục tiêu.
Vinh tập trung vào đường băng, tiến độ đã lùi
Tại sân bay Vinh, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) là chủ đầu tư dự án có tổng mức đầu tư hơn 545 tỷ đồng, gồm kéo dài đường cất hạ cánh thêm 600 m và xây dựng các đường lăn chờ. Trọng tâm này nhằm tăng năng lực hoạt động của sân bay; với hành khách, lợi ích được kỳ vọng là khả năng khai thác được cải thiện, dù nguồn tin không nêu cụ thể thay đổi về lịch bay hay loại tàu bay. Kế hoạch khởi công vào đầu tháng 9/2026 không thực hiện được do hoàn thiện dự toán kéo dài, làm chậm các bước thẩm định, phê duyệt thiết kế và lựa chọn nhà thầu. ACV dự kiến bắt đầu thi công từ tháng 2/2027; thời gian thi công khoảng 8 tháng, với mục tiêu đưa công trình vào khai thác trong quý 3/2027. Mốc này có ý nghĩa, nhưng còn phụ thuộc việc hoàn tất thủ tục và triển khai đúng tiến độ.
Tuy Hòa bổ sung cả nhà ga, sân đỗ và công trình phụ trợ
Cảng hàng không Tuy Hòa có lịch sử hình thành từ những năm 1960, nằm gần biển Đông và hiện được tỉnh Đắk Lắk kiến nghị ACV nghiên cứu đầu tư hạ tầng để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng hiệu quả khai thác. Điểm khác biệt là kế hoạch không chỉ xử lý một hạng mục đường băng. Đề xuất gồm nhà ga hành khách T2 công suất khoảng 3 triệu lượt khách mỗi năm, đường lăn kết nối, khu tập kết thiết bị mặt đất, kho nhiên liệu và trạm cứu hỏa cấp 7; các hệ thống giao thông, điện, nước và xử lý nước thải cũng được tính đến. Riêng dự án mở rộng sân đỗ đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, với hơn 180 tỷ đồng vốn của ACV; sân đỗ dự kiến thêm bốn vị trí cho máy bay Code C, nâng tổng số từ 7 lên 11. Việc bổ sung vị trí đỗ có thể tăng khả năng tiếp nhận tàu bay, nhất là vào cao điểm.
Khác phạm vi, cùng đòi hỏi đầu tư đúng điểm nghẽn
Theo quy hoạch, Tuy Hòa hướng tới công suất 3 triệu lượt khách và 3.000 tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030. Điều đó cho thấy các đề xuất tại đây hướng tới mở rộng đồng bộ năng lực phục vụ hành khách, tàu bay và hàng hóa trong dài hạn. Vinh thì có một mục tiêu trước mắt, rõ nét hơn: kéo dài đường cất hạ cánh 600 m và bổ sung đường lăn chờ, với mốc khai thác dự kiến trong quý 3/2027. Vì vậy, không nên đánh giá hai dự án chỉ bằng số lượng hạng mục hoặc vốn đầu tư. Vinh đang xử lý năng lực khai thác gắn với đường băng; Tuy Hòa chuẩn bị thêm nhiều cấu phần để đón nhu cầu tăng lên. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào tiến độ và khả năng phối hợp các công trình, nhưng hướng đi hợp lý là ưu tiên đúng nút thắt thay vì nâng cấp dàn trải.
