Quy hoạch cho một thành phố có quy mô mới
Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025–2050 là khung định hướng tổ chức không gian, hạ tầng và nguồn lực cho một siêu đô thị đa cực, với tầm nhìn 100 năm vượt xa nhiệm kỳ phát triển trước mắt. Trưa 30/10, HĐND TP.HCM đã thông qua quy hoạch này tại kỳ họp thứ sáu, trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn mới với địa bàn rộng hơn và nhu cầu liên kết, điều phối cao hơn. Đây là quy hoạch tổng thể đầu tiên sau sáp nhập, nên ý nghĩa của nó không chỉ nằm ở bản đồ mới: thành phố cần một cấu trúc chung để các khu vực mở rộng không phát triển rời rạc, còn đầu tư hạ tầng và dịch vụ có thể được sắp xếp theo một định hướng thống nhất. Quy hoạch bao phủ khoảng 6.772,59 km², gồm 168 đơn vị hành chính, đồng thời nghiên cứu liên kết với Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Lâm Đồng và các không gian biển liên quan. Phạm vi ấy khiến bài toán phối hợp vùng trở thành một phần cốt lõi, chứ không phải phụ lục.
Năm cực động lực phải phân vai rõ ràng
Cấu trúc đa cực chỉ có giá trị nếu mỗi cực tạo được việc làm, dịch vụ và kết nối riêng, thay vì kéo dài sức hút của khu lõi. Quy hoạch xác định năm cực động lực: lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế; phía Đông đổi mới sáng tạo; phía Bắc công nghiệp–logistics; phía Đông Nam cảng biển, thương mại tự do và năng lượng; phía Tây đô thị, giáo dục và y tế. Cách phân vai này đáng chú ý vì chuyển câu chuyện phát triển từ mở rộng địa giới sang chuyên môn hóa không gian. Phía Đông được định hướng gắn với công nghệ cao, nghiên cứu và khởi nghiệp; phía Bắc hướng đến hệ sinh thái kết hợp công nghiệp, logistics, đô thị và dịch vụ. Phía Tây có thể góp phần phân bố lại dân cư nhờ các đô thị đồng bộ cùng trung tâm đào tạo, y tế chuyên sâu. Nhưng để giảm tải cho lõi, các cực phải được nối với nhau bằng giao thông công cộng và hạ tầng thiết yếu, không thể chỉ dựa vào tên gọi quy hoạch.
Trung tâm vệ tinh: lợi ích chỉ rõ khi dịch vụ đến gần dân
Năm trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo, Long Hải–Hồ Tràm, Hóc Môn–Củ Chi, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên, được định hướng bổ trợ cho các cực động lực bằng việc làm, dịch vụ và hạ tầng tại chỗ. Đây là phần có ý nghĩa trực tiếp nhất với đời sống thường ngày: nếu người dân có thể tiếp cận việc làm, y tế, giáo dục và tiện ích ở gần nơi sinh sống, áp lực đi lại và dồn tụ vào khu lõi mới có cơ hội giảm. Mỗi vệ tinh cần phát triển theo lợi thế riêng, từ du lịch sinh thái biển đảo, nghỉ dưỡng đến các chức năng đô thị và sản xuất. Quy hoạch cũng đặt đường sắt đô thị, giao thông công cộng khối lượng lớn và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng vào mạng lưới liên kết. Dân số dự báo tăng từ khoảng 18 triệu người năm 2030 lên hơn 27 triệu năm 2050; lực lượng lao động được dự báo đạt 11,3 triệu người vào năm 2050. Quy mô ấy khiến kết nối và dịch vụ tại chỗ trở thành điều kiện thiết yếu, không phải lựa chọn bổ sung.
Bản đồ rộng cần được chuyển thành lộ trình thực hiện
Quy hoạch xác lập 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển; các vùng này là cách tổ chức điều phối, không tạo thêm cấp hành chính trung gian. Hướng đi hợp lý, nhưng bản vẽ sẽ chỉ có sức nặng khi chuyển thành danh mục ưu tiên, công trình then chốt, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể. Sau khi tiếp thu ý kiến các bộ, ngành và được Chủ tịch UBND TP phê duyệt, UBND TP được đề nghị khẩn trương cụ thể hóa quy hoạch thành chương trình, kế hoạch và lộ trình theo từng giai đoạn. Giai đoạn 2026–2030 tập trung vào công nghệ đột phá, đổi mới sáng tạo, hạ tầng chiến lược và dịch vụ đô thị. Thành phố cũng cần giữ hành lang xanh, sông nước, rừng ngập mặn Cần Giờ và không gian biển trong quá trình mở rộng. Kết luận, quy hoạch TP.HCM đặt nền cho một đô thị đa cực có sức thuyết phục, nhưng thành công sẽ được đo bằng việc các trung tâm mới thực sự chia sẻ cơ hội và giảm áp lực cho lõi.
