Ổn định giá là cam kết phải được thực thi
Ổn định giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý là việc duy trì mức giá trong phạm vi kiểm soát, đồng thời cân nhắc kỹ mọi điều chỉnh để tránh gây thêm áp lực lên chi tiêu của người dân. Sáng 9/11, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá, chủ trì phiên họp đánh giá tình hình tháng 10 và 10 tháng, kết nối trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố. Ông yêu cầu giữ ổn định giá đến hết năm 2026, kiểm soát chặt thị trường và ngăn biến động bất thường dịp cuối năm, Tết Nguyên đán 2027. Đây là thông điệp cần thiết, nhưng giá không thể ổn định chỉ bằng mệnh lệnh: cam kết chỉ có sức nặng nếu nguồn cung được bảo đảm, việc kê khai minh bạch và hành vi trục lợi bị xử lý.
Sức ép hiện hữu trong các chỉ số. CPI tháng 10 tăng 0,2% so với tháng trước; bình quân 10 tháng tăng 4,57%, còn lạm phát cơ bản tăng 4,24% so với cùng kỳ. Bộ Tài chính dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5–4,7%. Những con số này không báo trước chắc chắn một đợt tăng giá, nhưng cho thấy dư địa điều hành không rộng. Vì vậy, yêu cầu ổn định giá dịch vụ công và các mặt hàng Nhà nước định giá nên được xem như một hàng rào chống cú sốc tập trung, chứ không phải lý do để bỏ qua theo dõi chi phí thực tế.
Theo dõi những mặt hàng có thể truyền áp lực
Chỉ đạo điều hành giá đặt trọng tâm vào những đầu vào có khả năng lan nhanh sang giá bán lẻ: xăng dầu, lương thực, thực phẩm, phân bón, thức ăn chăn nuôi và vật liệu xây dựng. Lý do không khó thấy: bất ổn quốc tế có thể làm đổi hướng giá năng lượng, nguyên liệu và chi phí vận tải; trong nước, nhu cầu tiêu dùng cuối năm cùng vật liệu phục vụ đầu tư công tiếp tục tạo áp lực tăng giá. Theo dõi sát phải đi xa hơn việc ghi nhận biến động: cơ quan chức năng cần đối chiếu cung cầu, phát hiện khâu thiếu hàng và xử lý sớm nguy cơ đầu cơ, găm hàng, thao túng hoặc tăng giá bất hợp lý.
Các địa phương được yêu cầu dự trữ hàng thiết yếu, triển khai chương trình bình ổn thị trường và bảo đảm nguồn cung cho Tết Nguyên đán 2027; mục tiêu là không để thiếu hàng, đứt quãng nguồn cung hay tăng giá đột biến. Đây là phần việc quyết định đối với hộ gia đình: giá niêm yết có thể được kiểm soát trên giấy, nhưng người mua vẫn chịu thiệt nếu hàng thiết yếu khan hiếm. Công khai thông tin cung cầu, giá cả và chính sách cũng quan trọng không kém, bởi tin đồn hoặc kỳ vọng giá sẽ tăng có thể thúc đẩy mua tích trữ và làm thị trường thêm căng.
Giữ giá phải đi cùng chuyển lợi ích đến người mua
Một điểm đáng chú ý là các biện pháp giảm chi phí đầu vào chỉ có ý nghĩa với người dân nếu được phản ánh hợp lý vào giá bán. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%; thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được áp dụng ở mức 0% đến hết ngày 31/3/2027. Phó Thủ tướng yêu cầu theo dõi tác động của việc giảm thuế xăng và giá điện đến chi phí sản xuất, kinh doanh cũng như giá hàng hóa, dịch vụ, bảo đảm lợi ích hỗ trợ đến được thị trường. Vì vậy, kiểm tra kê khai và niêm yết giá cần tập trung cả vào câu hỏi liệu chi phí giảm có tạo ra mức giá bán hợp lý hơn hay không.
Với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, điều chỉnh vẫn phải theo lộ trình và cân nhắc sự cần thiết, thời điểm, mức độ, tác động đến CPI cùng khả năng chi trả của người dân; hạn chế dồn các đợt điều chỉnh vào cuối năm và dịp Tết. Cách tiếp cận này hợp lý: một quyết định điều chỉnh riêng lẻ có thể tạo hiệu ứng lan truyền khi nhu cầu mùa vụ đang cao. Tuy nhiên, trì hoãn không thể thay thế việc đánh giá tác động và thông báo rõ ràng. Người dân cần biết chính sách nào đang áp dụng, còn doanh nghiệp cần dự đoán được chi phí để tránh phản ứng tăng giá phòng ngừa.
Tết sẽ là phép thử thực chất
Từ nay đến hết năm, hiệu quả điều hành sẽ được đo bằng việc thị trường có đủ hàng, giá cả có minh bạch và vi phạm có bị xử lý kịp thời hay không—not chỉ bằng tuyên bố giữ ổn định. Chính phủ đã yêu cầu phối hợp các chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý thị trường; đồng thời, các cơ quan cần chủ động đánh giá, đề xuất chính sách hỗ trợ cho năm 2027. Điều đó đòi hỏi chính quyền địa phương và bộ, ngành chia sẻ thông tin nhanh, nhất là khi giá nhiên liệu hoặc vật liệu biến động bất thường.
Kết luận, giữ ổn định giá cả đến hết năm 2026 là mục tiêu đúng, nhưng không thể đạt bằng cách đóng băng mọi tín hiệu thị trường. Muốn người dân thực sự được bảo vệ trong dịp cuối năm và Tết, cơ quan chức năng phải bảo đảm nguồn cung, kiểm soát hành vi trục lợi, cân nhắc thận trọng giá dịch vụ công và theo dõi việc chuyển lợi ích giảm chi phí đến người mua. Đây mới là thước đo đáng tin cậy của một chính sách bình ổn.
