Chủ trương giữ giá và bài toán sức mua
Giá do Nhà nước quản lý là giá của những hàng hóa, dịch vụ được cơ quan nhà nước định giá hoặc quản lý, nên các quyết định điều chỉnh có thể tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt và hoạt động sản xuất. Sáng 9/11, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì phiên họp đánh giá công tác điều hành giá tháng 10 và 10 tháng, đồng thời yêu cầu giữ ổn định nhóm giá này đến hết năm 2026. Đây là lựa chọn thận trọng: trong giai đoạn nhu cầu cuối năm tăng, một đợt điều chỉnh tập trung có thể đẩy thêm áp lực lên CPI và ngân sách hộ gia đình. Bình quân 10 tháng, CPI tăng 4,57% so với cùng kỳ, còn lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Vì vậy, ổn định giá không chỉ là trì hoãn điều chỉnh; điều quan trọng là đánh giá đúng tác động và giữ cho người dân, doanh nghiệp có thể dự liệu chi phí.
Những mặt hàng cần theo dõi sát
Chỉ đạo giữ giá sẽ chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng kiểm soát thị trường hàng ngày. Trước bất ổn kinh tế toàn cầu, cơ quan chức năng được yêu cầu theo dõi sát cung cầu và giá xăng dầu, lương thực, thực phẩm, phân bón, thức ăn chăn nuôi cùng vật liệu xây dựng. Đây là các đầu vào có khả năng lan truyền chi phí: nhiên liệu và vận tải ảnh hưởng đến sản xuất, phân phối; vật liệu xây dựng chịu sức ép từ nhu cầu đầu tư công; còn thực phẩm tác động trực tiếp đến chi tiêu thiết yếu. Hai tháng cuối năm, nhu cầu tiêu dùng và vật liệu phục vụ đầu tư công tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá. Kiểm tra kê khai, niêm yết giá và xử lý đầu cơ, găm hàng, thao túng vì thế cần đi trước biến động, thay vì chỉ phản ứng sau khi giá đã tăng.
Chính sách hỗ trợ phải đến được người mua
Các biện pháp giảm chi phí đầu vào cần được phản ánh hợp lý vào giá bán, thay vì dừng lại ở khâu hỗ trợ doanh nghiệp. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%; thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng ở mức 0% đến hết ngày 31/3/2027. Phó Thủ tướng yêu cầu theo dõi tác động của giảm thuế xăng và giảm giá điện đối với chi phí sản xuất cũng như giá hàng hóa, dịch vụ, để lợi ích hỗ trợ đến được người tiêu dùng. Sức ép an sinh cũng không nhỏ: tổng chi ngân sách cho các chương trình an sinh xã hội trong 10 tháng vào khoảng 250.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính cập nhật kịch bản CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5–4,7%. Con số này cho thấy điều hành giá cần phối hợp với chính sách tài khóa, tiền tệ và nguồn cung, chứ không thể chỉ dựa vào yêu cầu giữ giá.
Cuối năm và Tết là phép thử thực thi
Điểm khó nhất không nằm ở thông điệp ổn định, mà ở khả năng ngăn thiếu hàng và tăng giá bất thường khi nhu cầu dồn vào cuối năm và Tết Nguyên đán 2027. Các địa phương cần chủ động dự trữ hàng thiết yếu, triển khai chương trình bình ổn và bảo đảm nguồn cung thông suốt; đồng thời, cơ quan chức năng phải công khai thông tin cung cầu để tránh tâm lý hoang mang và kỳ vọng tăng giá. Với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, mọi điều chỉnh cần được cân nhắc về thời điểm, mức độ, tác động đến CPI và khả năng chi trả, thay vì dồn vào mùa cao điểm. Chính phủ cũng yêu cầu chủ động đánh giá, đề xuất chính sách hỗ trợ cho năm 2027, tránh khoảng trống khi các chương trình hiện hành hết hiệu lực. Ổn định giá vì thế phải được đo bằng kết quả người dân cảm nhận được: hàng hóa sẵn có, giá niêm yết minh bạch và hỗ trợ thực sự truyền đến người mua.
